به گزارش ایرنا، تصور کنید در میان طبقات یک ساختمان بلند، ناگهان تاریکی مطلق همه جا را فرا میگیرد و لرزشی شدید، صدای برخورد فلز و سپس شاید هم سکوت مرگبار. شما در یک فضای بسیار محدود، در میان تاریکی حبس شدهاید و این یک صحنه از فیلمهای ترسناک نیست بلکه واقعیت تلخ شهروندانی است که روزانه با آسانسورهای بیجان و خطرناک تردد میکنند.
آسانسورهایی که قرار بود نماد آسایش و تسهیل زندگی شهری باشند، در برخی موارد به منبعی از نگرانی و حتی حوادث تلخ تبدیل می شوند و در سالهای اخیر، گزارشهای متعددی از حبس افراد در آسانسورها، نقص فنی، سقوط کابین و حوادث ناشی از فرسودگی تجهیزات منتشر شده؛ اتفاقاتی که پرسشهای جدی درباره وضعیت ایمنی آسانسورها، کیفیت نگهداری و میزان نظارت بر عملکرد آنها ایجاد کرده است.
این در حالیست که استانداردهای ایمنی ساختمان، نگهداری دورهای آسانسور را یک ضرورت حیاتی میدانند اما بررسیهای میدانی نشان میدهد که بسیاری از ساختمانها با آسانسورهایی تردد میکنند که در هر لحظه آماده سقوط یا توقف ناگهانی هستند.
در واقع مشکل اصلی تنها نبود تجهیزات نیست بلکه چالش بزرگ، نبود نظارت دقیق بر شرکتهای پیمانکار و بیدقتی در بازرسیهای دورهای است که میتواند به فاجعهای جبرانناپذیر منجر شود.
کارشناسان چه میگویند؟
کارشناسان معتقدند بخش قابل توجهی از این حوادث نه به دلیل نقص ذاتی تجهیزات، بلکه به علت سرویسهای نامنظم، استفاده از قطعات غیراستاندارد و بیتوجهی به بازرسیهای دورهای رخ میدهد.
به گفته آنان، رشد ساختوساز و افزایش تعداد ساختمانهای چندطبقه، وابستگی شهروندان به آسانسورها را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است. با این حال، بسیاری از آسانسورها پس از سالها بهرهبرداری، بدون نوسازی و کنترل دقیق به فعالیت خود ادامه میدهند؛ وضعیتی که میتواند هر لحظه ایمنی ساکنان را تهدید کند.
کارشناسان هشدار میدهند که حبس در آسانسور تنها روی قابل مشاهده این بحران است و نگرانی اصلی به حوادثی بازمیگردد که در نتیجه نقصهای فنی جدیتر رخ میدهد؛ حوادثی که گاه با مصدومیتهای شدید و حتی مرگ همراه است.
به باور آنان، ارتقای فرهنگ نگهداری، نظارت مستمر و برخورد با تخلفات، مهمترین راهکار برای جلوگیری از تکرار این اتفاقات است و اکنون این پرسش مطرح است که آیا آسانسورهای مورد استفاده در ساختمانهای شهری از استانداردهای لازم برخوردارند یا شهروندان هر روز ناخواسته سوار بر وسیلهای میشوند که میتواند از ابزاری برای آسایش به کابوسی برای ایمنی تبدیل شود؟
این اتفاقات مدام تکرار میشود و آسانسورهایی که قرار است نماد مدرنیته و رفاه باشند، به زندانهای کوچک و خفقانآور تبدیل شدهاند، هر چند بررسیها نشان میدهد که از نبود سیستمهای نجات اضطراری (ARD) و بیدقتی در بازرسیهای دورهای و مجموعهای از عوامل باعث شده تا امنیت شهروندان در ارتفاع، به بازی گرفته شود.
یک کارشناس ارشد مهندسی مکانیک در این خصوص می گوید: مشکل اصلی تنها فرسودگی قطعات نیست، بلکه نگهداری سطحی است.
فرشاد میرعبدالهی اضافه کرد: بسیاری از شرکتهای پیمانکار، تنها به اجرای بازرسیهای ظاهری و امضای برگه بازرسی بسنده میکنند، در حالیکه تستهای حیاتی بر روی سیستمهای ترمز اضطراری، موتور و پایداری الکترونیکی به درستی انجام نمیشود.
وی اضافه کرد: نبود سیستمهای خودکار نجات (ARD) در بسیاری از ساختمانها، یعنی در صورت قطع برق، شهروندان عملاً در ارتفاع بدون هیچ راه فراری محبوس میشوند که این خود یک نقص فنی فاحش است.
تبعات حقوقی خرابی آسانسور
اما وقتی یک حادثه در آسانسورها رخ میدهد، چه کسی باید پاسخگو باشد؟
بر اساس قانون مدنی و مقررات مربوط به مدیریت مجتمعهای مسکونی، مدیر ساختمان "متولی" حفظ امنیت مشاعات و تجهیزات مشترک است و از نظر حقوقی، اگر مدیر ساختمان از انجام بازرسیهای دورهای، تعویض قطعات فرسوده یا نصب تجهیزات ایمنی مانند سیستم ARD (سیستم نجات اضطراری) خودداری کند، دچار "تقصیر مادی" شده است.
در صورت بروز حادثه، او نمیتواند به عنوان یک حادثه غیرقابل پیشبینی (قوه قهریه) از مسئولیت خود شانه خالی کند؛ بلکه از نظر قانون، در قبال خسارات جسمی و معنوی ساکنان، مسئولیت مستقیم و کامل دارد.
یک حقوقدان متخصص در امور مسئولیت مدنی در تحلیل ابعاد حقوقی این معضل می گوید: حبس شدن یا سقوط آسانسور، تنها یک حادثه نیست، بلکه یک تقصیر است.
عباس مظهری اضافه کرد: از نظر حقوقی، مسئولیت مستقیم حفظ ایمنی بر عهده "مدیر ساختمان" و "شرکت پیمانکار نگهداری" است.
وی خاطرنشان کرد: اگر ثابت شود که بازرسیهای دورهای طبق استانداردهای ملی انجام نشده یا قطعات معیوب تعویض نشدهاند، مدیر ساختمان با مسئولیت کیفری و شرکت پیمانکار با خسارات سنگین حقوقی روبرو خواهد شد.
این حقوقدان متخصص با تاکید بر اینکه شهروندان باید بدانند که در صورت بروز حادثه، حق شکایت و مطالبه خسارت از تمامی زنجیره مسئولیت را دارند، یادآور شد: شهروندان در صورت بروز هرگونه حادثه یا حتی مشاهده نقصهای ایمنی، میتوانند مطالبه خسارت جسمی، روانی و مادی را از طریق دادگاههای عمومی داشته باشند و یا طرح شکایت در مراجع انتظامی یا دادسرا در صورتی که نقص فنی منجر به آسیب جسمی یا تهدید جدی سلامت شده باشد.
شایعترین حوادث آسانسوری
حبس افراد، قطع برق و پارگی کابل اتصال و بیرون آمدن قرقره های نقاله های آسانسور بیشترین دلیل بروز این حوادث است.
کارشناسان ایمنی آتشنشانی نیز می گویند: شکستگی قرقرهها، کشش نداشتن و ضعیف بودن سیم و کابل بالا و پایین بر و نیز سوختن منبع برق از مواردی است که در بعد طراحی و نصب غلط، باعث بروز حادثه در آسانسور می شود.
یکی از کارشناسان با اشاره به اینکه یکی دیگر از عوامل بروز این حوادث سنخیت نداشتن نوع آسانسور با کاربری آن است، افزود: گاه آسانسورهای خانگی برای ادارات و آسانسور اداری در مراکز درمانی استفاده می شود.
احمد نظری افزود: محبوس شدن افراد در زمان قطع برق آسانسور و سقوط کابین، رایجترین نوع حادثه آسانسور است در حالی که آسانسور باید به سیستم"بلکاوت" مجهز باشد تا در زمان قطع شدن برق کابین در یک طبقه دیگر متوقف شود.
وی افزود: سوارشدن بیش از حد در آسانسور، تعویض قطعات آسانسور با قطعات غیراستاندارد و عدم مهارت تکنسینهای تعمیر کار از دیگر علل وقوع حوادث در آسانسورهاست.
این کارشناس با اشاره به اینکه نبود قطعات مرغوب از دیگر دلایل شایع در سقوط آسانسوراست، گفت: قطعات وارداتی آسانسور تنها دارای"CE" مبدا بوده و بدون انجام هیچگونه تست ایمنی داخل کشور استفاده میشود.
استانداردهای نصب آسانسور
کارشناسان فنی و نصب آسانسور نیز می گویند: خریدار نباید به ظاهر آسانسور توجه کند چون برخی آسانسورها با ظاهر زیبا دارای کیفیت مطلوب و استاندارد لازم نیست.
رحیم بخشی یکی از کارشناسان نصب آسانسور در این باره گفت: هرساختمانی به آسانسوری با کاربری مناسب نیازدارد که این موضوع درساختمانها کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
وی توضیح داد: دلیل استفاده نکردن صاحبان ساختمان ها و پروژهها ازآسانسورهای مخصوص هر ساختمان، ارزان سازی است که این بیتوجهیها بارها موجب سقوط آسانسور ارزان قیمت یا حبس افراد شده است.
کارشناسان فنی و نصب آسانسور بیان کرد: بخشی با اشاره به اینکه موتورخانه و چاهک آسانسور را باید خریدار و یا مستاجر مورد بازدید قرار دهند، گفت: جوشکاری اتصالات در مورد موتورخانه آسانسورها از دیگر موارد مهم است که باید مورد بازرسی قرار بگیرد.
بخشی با تاکید بر اینکه آسانسور باید دارای تابلو برق مجزا باشد، ادامه داد: ورودی موتورخانه، لزوما باید قفل داشته باشد و کلیدش در اختیار مالک یا مسئول ساختمان قرار گیرد تا اولا افراد متفرقه وارد نشوند و ثانیا در صورت لزوم، دسترسی گروه نجات به موتورخانه تسهیل و تضمین شود.
وی افزود: برخی دستورالعملها، توصیهها و مشخصات آسانسور، شرکت سازنده آن، نحوه کار و ظرفیت باید در قالب یک تابلو تهیه و درمحل موتورخانه نصب شود تا تعمیرکاران یا افراد گروه امداد بتوانند از این اطلاعات در مواقع مقتضی استفاده کنند.
به گفته این کارشناس، مهمترین قسمت آسانسور،"پاراشوک"یا چتر نجات آن است که باید از سقوط جلوگیری کند به عبارتی وقتی سرعت آسانسور از حدی بالاتر میرود، ترمز پاراشوک فعال و مانع سقوط میشود.
حبس ۹۷۴ شهروند ساوجی در آسانسور
مدیرعامل سازمان آتشنشانی شهرداری ساوه گفت: حبس در آسانسور جزو عملیاتهای ثابت و پرکار آتشنشانان ساوجی است به طوریکه سال گذشته ۹۷۴ شهروند در این حوادث نجات یافتند.
محمدرضا برزگر اظهار کرد: سال گذشته ۶۹۹ مورد حادثه حبس در آسانسور توسط سازمان آتشنشانی ساوه عملیاتی شده که طی آن بیش از یک هزار و ۴۰۰ آتشنشان نیز درگیر این حوادث بودند.
وی بیان کرد: ۹۷۴ شهروند ساوجی در سال گذشته براثر حبس در آسانسور توسط آتش نشانان نجات یافتند ضمن اینکه در ۲ ماهه نخست امسال نیز ۷۰ عملیات مشابه را انجام داده ایم.
برزگر با تاکید بر ضرورت اجرای دقیق استانداردهای ملی ساخت، نصب و پشتیبانی آسانسورها و ورود مراجع ذیصلاح قانونی برای رفع این معضل افزود: محبوس شدن افراد در آسانسور ناشی از قطع برق و یا عدم انجام سرویس تعمیر و نگهداری دوره ای در آسانسور بوده است.
وی با اشاره به خطرات این حوادث برای گروههای آسیبپذیر مانند کودکان، سالمندان و بیماران، از شهروندان خواست با سرویس دورهای آسانسورها و توجه به برنامههای قطع برق از این حوادث پیشگیری کنند.
مدیرعامل سازمان آتش نشانی با تاکید برنقش اطلاع رسانی در آگاه سازی مردم نسبت به حوادث آسانسور، بیان کرد: روابطعمومی سازمان آتشنشانی ساوه با هدف ارتقای فرهنگ ایمنی و افزایش سطح آمادگی شهروندان در استفاده از آسانسور، با انتشار مستمر پیامهای آموزشی در فضای مجازی و راهاندازی پویش «شهروند آگاه، شهر ایمن»، گامهای مؤثری در زمینهی فرهنگسازی برداشته و نقشی کلیدی در کاهش حوادث و افزایش مسئولیتپذیری اجتماعی ایفا میکند.
برزگر با تاکید بر اهمیت حیاتی رعایت استانداردهای ایمنی در طراحی، نصب و نگهداری آسانسورها به عنوان اصلیترین عامل پیشگیری از حوادث و حبسشدگی، بر لزوم سرویسهای دوره ای و منظم آسانسورها صرفاً توسط متخصصان دارای مجوز رسمی تاکید کرد.
وی یادآور شد: این اقدام نه تنها منجر به کاهش تماسهای اضطراری و جلوگیری از به خطر افتادن جان شهروندان می شود بلکه کاهش هزینههای عملیاتی سازمان آتشنشانی را به دنبال خواهد داشت.
