طوفانهای گردوغبار که با شرایط گرم و خشک ناشی از گرمایش جهانی تشدید شدهاند، در بخشهای وسیعی از ایالات متحده به پدیدهای بهشدت رایج تبدیل شدهاند. درحالیکه ایالتهایی مانند آریزونا همواره با این طوفانهای گردوخاک دستوپنجه نرم میکردند، اکنون ساکنان مناطقی مانند غرب میانه و شمال غربی اقیانوس آرام نیز درحال بلعیده شدن توسط این دیوارهای عظیم شنوخاک هستند.
طبق گزارشهای منتشر شده، این طوفانهای گردوغبار بسیار خطرناک هستند و منجر به افزایش مراجعات به بخش اورژانس و اختلال در اقتصاد کشاورزی میشوند. اما نکته مهمتر اینکه براساس نوشتههای «بیل مکگوایر»، اقلیمشناس، در نشریه BBC Science Focus، طوفانهای گردوغبار اکنون تودههای عظیمی از هاگهای قارچی را با خود جابهجا میکنند؛ پدیدهای که او آن را «طوفانهای قارچی» (Fungal storms) مینامد.
هرچند ممکن است این موضوع دور از ذهن به نظر برسد، مکگوایر مینویسد که قارچها و باکتریهایی که همراه با ذرات گردوغبار حرکت میکنند، ارتباط تنگاتنگی با شیوع بیماری موسوم به مننژیت باکتریایی (Bacterial meningitis) در سراسر منطقه ساحل صحرا در آفریقا داشتهاند. در ایالات متحده نیز، این پدیده بهطور فزایندهای با شیوع تب دره (Valley Fever) مرتبط شده است؛ یک عفونت ریوی خطرناک که توسط هاگهای نوعی قارچ بیماریزا به نام Coccidioides ایجاد میشود.
تب دره یک بیماری بومی در مناطق خشک و پرگردوغبار جنوب غربی آمریکا است، اما اکنون بهطور فزایندهای در دیگر نقاط کشور نیز تشخیص داده میشود.
با این طوفانها، ریزترین ذرات میتوانند وارد جریان خون و مغز شوند و خطر ابتلا به مشکلات قلبی و سکته را افزایش دهند. در جنوب صحرای آفریقا، تنها ۱۵ درصد افزایش در سطح ذرات ریز گردوغبار موجود در هوا، با افزایش ۲۵ درصدی نرخ مرگومیر نوزادان مرتبط بوده است.
یک مقاله پژوهشی که در سال ۲۰۱۷ در نشریه Geophysical Research Letters منتشر شده، نشان میدهد که موارد ابتلا به تب دره از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۱ بیش از ۸۰۰ درصد افزایش یافته است. در دو منطقه جغرافیایی با تمرکز بالای این عفونت، مشخص شده که طوفانهای گردوغبار بهتر از هر عامل شناختهشده دیگری با این بیماری در ارتباط هستند.
اگرچه برخی استدلال کردهاند که اصطلاح «طوفان قارچی» بیشتر یک اغراق رسانهای است تا یک پدیده علمی کاملاً تعریفشده، اما تحقیقات به شواهد فراوانی اشاره کردهاند که نشان میدهند طوفانهای گردوغبار بهعنوان ناقلی برای عوامل بیماریزا مانند تب دره عمل میکنند.
«سلست سائولو»، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، نیز در این رابطه میگوید:
«طوفانهای شن و گردوغبار فقط به معنای کثیفشدن پنجرهها و آسمان مهآلود نیستند. آنها به سلامت و کیفیت زندگی میلیونها نفر آسیب میرسانند و دهها میلیون دلار هزینه از طریق اختلال در حملونقل هوایی و زمینی، کشاورزی و تولید انرژی خورشیدی به بار میآورند.»
فاجعهبارترین طوفان گردوغبار در تاریخ ایالات متحده در ۱۴ آوریل ۱۹۳۵ رخ داد و شش ایالت از نبراسکا در شمال تا تگزاس در جنوب را به ویرانی کشاند. در آن زمان بادهای سهمگین بیش از ۳۳۰ هزار تن از خاک سطحی را به هوا بلند و آن را به یک کولاک سیاه تبدیل کردند. ساکنان دوج سیتی در ایالت کانزاس گزارش دادند که در اواسط بعدازظهر، ابر عظیمی به ارتفاع حدود ۲۰۰ متر آسمان را پوشاند و روز را در عرض چند ثانیه به شبی تاریک تبدیل کرد. با پنهان شدن خورشید، دما از ۲۹ درجه سلسیوس به حدود ۱۰ درجه سقوط کرد و دید افقی بهسرعت به صفر رسید.
این طوفان مرگبار منطقهای به وسعت حدود یک میلیون کیلومتر مربع را درنوردید و باعث نابودی محصولات کشاورزی، اتلاف دامها و مرگ انسانهایی شد که یا بر اثر خفگی جان باختند یا به ذاتالریه مبتلا شدند. اکنون، با افزایش طوفانهای گردوغبار در ایالات متحده، این نگرانی ایجاد شده است که آیا این فاجعه بار دیگر تکرار خواهد شد؟
