به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، انتشار آگهیهای پیشفروش خودروهای ۱۱۰ میلیاردی، بیش از آنکه یک فعالیت تجاری باشد، بیانیهای صریح در نادیده انگاشتن ساختار معیشتی ملت است. این نمایش پرزرقوبرق که برخی آن را با نقاب «اقتصاد آزاد» توجیه میکنند، در واقع نه حاصل رقابت سالم، بلکه برآمده از اکثرا رانت و فعالیتهای غیرشفاف اقتصادی است؛ بازاری که در آن، کالا به ابزاری برای نمایش شکاف عمیق طبقاتی بدل شده است.
وقتی قیمت یک خودرو با مجموع دارایی ۹۹ درصد از خانوارها برابری میکند، با فاجعهای عمیق در توزیع ثروت روبهرو هستیم. برای اکثریتی که حتی تملک یک خودروی معمولی چند میلیاردی نیز برایشان به آرزویی دستنیافتنی بدل شده، تماشای این آگهیها به معنای تزریق ناامیدی و تشدید احساس بیعدالتی است. در چنین شرایطی، دولت نمیتواند صرفاً با اتکا به درآمدهای مالیاتی حاصل از این معاملات، از زیر بار مسئولیتِ نظارت بر این نابرابری ساختاری شانه خالی کند.
آنچه امروز در ویترین این بازار میبینیم، نه تحقق «آزادی اقتصادی»، که بازتولید نوعی آزادی بیضابطه از مسئولیتهای اجتماعی است. اینگونه فخرفروشیها در جامعهای که بخش بزرگی از آن درگیر تأمین نیازهای اولیه است، پیوندهای اخلاقی بین جامعه و نهادهای ناظر را تضعیف میکند. وقتی نمایش ثروتهای بیخاستگاه، به هنجار تبدیل میشود، آرامش روانی جامعه اولین و بزرگترین قربانی است.
از نگاه جامعهشناختی، این نمایش عریان تبعیض، ضربهای مهلک به آینده نسل جوان است. وقتی جوانِ مستعد مشاهده میکند که پیشرفت اقتصادی نه از مسیر تلاش و تخصص، بلکه از طریق رانتهای انحصاری میسر است، دچار نوعی سرخوردگی ساختاری میشود. این حس «انسداد»، موتور محرک ناامیدی است که در درازمدت، شکاف امروز را به گسستی اجتماعی و ترمیمناپذیر بدل میکند.
در پاسخ به کسانی که حضور کالاهای لوکس را در تمامی جوامع امری مرسوم میدانند، باید تأکید کرد که تفاوت بنیادین در «بافتار توزیع ثروت» نهفته است. در جوامع توسعهیافته، کالای لوکس در امتداد منحنی توزیع متناسبِ درآمد قرار دارد، اما در اینجا، این خودروها نماد وخامتِ «ضریب جینی» هستند. بحران اصلی نه در ماهیتِ کالای لوکس، بلکه در عملکردِ آن یک درصدِ منتفع است که با اینگونه نمایشها، چشمانداز اقتصادی و روانی ۹۹ درصد دیگر را تحتالشعاع قرار میدهند. ساماندهی این وضعیت، ضرورتی حیاتی برای بازگشت به عدالت اجتماعی و پایان دادن به نمایشهای تبعیضآمیز است.
