به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، صبح در یک آپارتمان شهری آغاز می‌شود؛ ساعت هوشمند روی مچ دست روشن است اما داده‌ای همگام نمی‌شود. صاحب خانه لباس‌ها را داخل ماشین لباسشویی می‌گذارد و چند بار صفحه گوشی را بالا و پایین می‌کند تا اپلیکیشن دستگاه باز شود. صفحه می‌چرخد و می‌چرخد، اما فرمان شست‌وشو صادر نمی‌شود. چند دقیقه بعد زنگ درب تصویری ساختمان به صدا درمی‌آید، اما تصویر روی تلفن همراه ظاهر نمی‌شود. دوربین مداربسته حیاط هم به سرور خارجی وصل نمی‌شود و هشدارهایش از کار افتاده است. در خانه‌ای که پر از وسایل «هوشمند» است، ناگهان بسیاری از کارهای ساده به کاری پیچیده تبدیل شده است.

در هشتاد روزی که دسترسی به اینترنت بین‌الملل در ایران قطع مانده، بخشی از لوازم دیجیتال و هوشمند وارداتی عملاً با اختلال جدی روبه‌رو شده‌اند. این دستگاه‌ها از ابتدا بر پایه اتصال دائمی به سرورهای خارجی طراحی شده‌اند؛ از ساعت‌ها و دوربین‌های نظارتی گرفته تا جاروبرقی‌های رباتیک، زنگ‌های درب تصویری و حتی برخی ماشین‌های لباسشویی و یخچال‌های جدید. بسیاری از این محصولات برای فعال‌سازی اولیه، به‌روزرسانی نرم‌افزار، تنظیمات پیشرفته یا کنترل از راه دور به اپلیکیشن‌هایی وابسته‌اند که بدون اینترنت جهانی کار نمی‌کنند. نتیجه آن است که دستگاهی که قرار بود زندگی را ساده‌تر کند، در نبود اتصال خارجی به ابزاری نیمه‌کار تبدیل می‌شود.

 امنیت خانه‌ها زیر سایه اختلال دوربین‌های متصل

بخش مهمی از خانه‌های شهری در سال‌های اخیر به دوربین‌های مداربسته متصل به اینترنت مجهز شده‌اند؛ دوربین‌هایی که تصاویر را روی فضای ابری ذخیره می‌کنند یا امکان مشاهده زنده از طریق تلفن همراه را فراهم می‌کنند. در شرایط عادی، صاحب خانه می‌تواند از محل کار یا سفر تصاویر خانه را ببیند، هشدار حرکت دریافت کند یا حتی با زنگ درب تصویری از راه دور پاسخ دهد.

اما با قطع دسترسی به اینترنت بین‌الملل، بسیاری از این قابلیت‌ها از کار افتاده‌اند. در بسیاری از مدل‌های وارداتی، اپلیکیشن تنها از طریق سرورهای خارجی با دوربین ارتباط برقرار می‌کند. وقتی این مسیر قطع می‌شود، تصویر زنده در تلفن همراه نمایش داده نمی‌شود و هشدارهای امنیتی نیز ارسال نمی‌شود.

در برخی موارد دوربین همچنان به ضبط تصاویر روی حافظه داخلی ادامه می‌دهد، اما امکان نظارت لحظه‌ای از بیرون خانه عملاً از بین می‌رود. برای خانواده‌هایی که امنیت خانه را به این سیستم‌ها سپرده بودند، این اختلال به معنای از دست رفتن یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های دستگاه است؛ نظارت از راه دور.

 خانه هوشمند بدون اینترنت؛ بازگشت به حالت دستی

در بسیاری از خانه‌ها مجموعه‌ای از تجهیزات به شبکه اینترنت متصل شده‌اند؛ از تلویزیون‌های هوشمند گرفته تا برخی لوازم خانگی که از طریق اپلیکیشن کنترل می‌شوند. این دستگاه‌ها معمولاً به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بخشی از تنظیمات و قابلیت‌های پیشرفته تنها از طریق ارتباط با سرورهای شرکت سازنده فعال می‌شود.

با قطع این ارتباط، کاربران ناچارند به حالت‌های دستی دستگاه‌ها برگردند. برنامه‌های پیشرفته برخی لوازم خانگی فعال نمی‌شود، کنترل از راه دور از بین می‌رود و بسیاری از تنظیمات فقط از طریق دکمه‌های محدود روی خود دستگاه قابل انجام است. فناوری‌ای که قرار بود مدیریت خانه را ساده‌تر کند، حالا در نبود اتصال جهانی به تجربه‌ای ناقص تبدیل شده است.

بازاری که وابستگی آن دیر دیده شد

در سال‌های اخیر بازار لوازم دیجیتال پر شده بود از محصولاتی که با عنوان «هوشمند» عرضه می‌شدند. تبلیغات این محصولات بیشتر بر امکان کنترل از طریق موبایل و اتصال به اینترنت تأکید داشت، اما وابستگی دائمی بسیاری از آن‌ها به سرورهای خارجی کمتر مورد توجه قرار گرفت.

اکنون پس از حدود هشتاد روز اختلال در اینترنت بین‌الملل، این وابستگی بیش از هر زمان دیگری دیده می‌شود. دوربین‌هایی که قرار بود امنیت خانه را افزایش دهند، بدون ارتباط با سرور اصلی بخشی از کارکرد خود را از دست داده‌اند و بسیاری از دستگاه‌های متصل تنها در ساده‌ترین حالت خود قابل استفاده هستند.

در خانه‌هایی که پر از وسایل متصل هستند، تجربه زندگی هوشمند حالا بیش از هر زمان دیگری به یک پرسش ساده رسیده است؛ وقتی اتصال جهانی قطع می‌شود، چند درصد از این «هوشمندی» واقعاً باقی می‌ماند.