خبرگزاری مهر- گروه استانها: با افزایش تهدیدات علیه زیرساختهای متمرکز انرژی، کارشناسان توسعه نیروگاههای خورشیدی را به عنوان یک راهبرد کلیدی در پدافند غیرعامل معرفی میکنند.
منطق حاکم بر این رویکرد، کاهش وابستگی به شبکههای بزرگ و افزایش تابآوری در برابر بلایای طبیعی، حملات سایبری و خرابیهای زنجیرهای است.
برخلاف نیروگاههای عظیم فسیلی که با یک اختلال، میلیونها مشتری را دچار خاموشی میکنند، سامانههای خورشیدی در مقیاس محلی (از پنلهای پشتبامی تا ریزشبکههای صنعتی) به صورت پراکنده عمل میکنند.
جعفر محمدنژاد سیگارودی، معاون سرمایهگذاری ساتبا، در این زمینه میگوید: «وابستگی به نیروگاههای متمرکز ۱۰ هزار مگاواتی ریسکزاست، اما هزاران نیروگاه پشتبامی پراکنده، تابآورترین شکل تولید برق هستند.»
لزوم تغییر پارادایم در حوزه انرژی
از سوی دیگر هشدارهای اقلیمی و ناترازی عمیق انرژی طی سالهای گذشته، ایران را به سمت یک تغییر پارادایم سوق داده است.
در این میان، استان لرستان که طی سالها با خشکسالی دستوپنجه نرم کرده است، نه فقط یک مصرفکننده، بلکه یک فرصت طلایی برای تولید انرژی پاک محسوب میشود.
اظهارات اخیر مسعود پزشکیان در حاشیه افتتاح طرحهای تولیدی لرستان در جریان سفر استانی خود، بار دیگر ذرهبین را روی اهمیت استفاده از انرژی خورشیدی نشاند.
وی با اشاره به کسری ۲۵ هزار مگاواتی برق در کشور، از به میدان آوردن ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه جدید خبر داد، اما سؤال اینجاست: سهم لرستان از این انقلاب خورشیدی چقدر است؟
آمارهای رسمی نشان میدهد که مجموع نیروگاههای خورشیدی فعال استان ۵.۵ مگاوات است، در حالی که معاون عمرانی استاندار از آمادهسازی ۷۲ هکتار زمین برای احداث ۹ سایت خورشیدی خبر میدهد.
تأکید راهبردی بر پنلهای خورشیدی در واحدهای صنعتی
در حاشیه سفر استانی رئیسجمهور به لرستان، موضوع انرژی خورشیدی نه یک پیشنهاد، که به عنوان یک الزام ملی مطرح شد. مسعود پزشکیان با اشاره به وضعیت انرژی در کشور، تلویحا تاکید کرد که واحدهای صنعتی لرستان دیگر نمیتوانند چشمداشت به برق آبی یا گاز دولت داشته باشند و راه نجات، نصب پنلهای خورشیدی است.
وی در یکی از نشستها با ارائه یک گزارش آماری شفاف از وضعیت انرژی در زمان تحویل دولت، اظهار داشت: «وقتی مسئولیت را تحویل گرفتم، با کسری ۲۵ هزار مگاواتی برق مواجه بودیم. از این میزان، ۵ هزار مگاوات مربوط به نیروگاههای برقآبی بود که به دلیل باران نیامدن، کسری داشتیم. اما ما با همان شرایط جنگ، توانستیم نزدیک به ۱۰ هزار مگاوات پنل خورشیدی و نیروگاه سیکل ترکیبی جدید وارد مدار کنیم.»
پزشکیان با اشاره به یک نمونه عینی از کاهش هزینهها برای اثبات عملی بودن این طرح، افزود: «در دو نمایشگاه به ما گفتند ۱۵ میلیارد دلار بدهید تا ۳۰ هزار مگاوات پنل خورشیدی بزنیم و فقط ۳۰ درصدش را خودشان سرمایهگذاری کنند. اما ما الان ۷ هزار مگاوات را تنها با ۱.۵ میلیارد دلار در حال اجرا داریم.»
تفاهمنامههایی که نیازمند توجه است
در مقابل تاکیدات مسئولان ملی، بخش خصوصی تاکید بر بهبود فرآیندها دارد. محسن غیاثوند، فعال اقتصادی استان در گفتوگو با خبرنگار مهر، دو چالش بزرگ خشکسالی و ناترازی انرژی را موانع اصلی توسعه دانست و گفت: دولتها از توجه به انرژی پاک میگویند که این موضوع باید در عرصه عمل دیده شود.
وی معتقد است که تجربه تهدیدات دشمن و حوادث اخیر نشان میدهد که باید در آینده توجه بیشتری در عرصه اجرا و توجه به انرژی خورشیدی داشته باشیم.
وی ادامه داد: نمونه مشکلات را میتوان تفاهمنامه پایان سال ۱۴۰۳ بین ساتبا و چند شرکت برای احداث نیروگاههای خورشیدی دانست که آن تفاهمنامه به هدف نرسید و با فریز کردن منابع مالی و قفل کردن زمینها، فرصت را از سرمایهگذاران واقعی گرفت.
آمارهای امیدوارکننده از تحول قریبالوقوع
در پاسخ به این اظهارات، مهدی مجیدی، معاون عمرانی استاندار لرستان، آمارهای جدید و برنامههای عملیاتی را روی میز میگذارد. او تأکید میکند که این بار، رویهها تغییر کرده و تمرکز بر نیروگاههای انشعابی و مزارع خورشیدی است.
مجیدی در تشریح وضعیت موجود در گفتوگو با مهر اظهار داشت: در حال حاضر مجموع ظرفیت نیروگاههای استان ۶۲ مگاوات است؛ ۵۲ مگاوات گازی، ۴.۵ مگاوات آبی و ۵.۵ مگاوات خورشیدی.
وی توضیح داد: اما موضوع مهم، پروژههای در دست اجراست. مجموع نیروگاههای خورشیدی بزرگمقیاس در واحدهای صنعتی به ۷۵ مگاوات میرسد که قول میدهیم تا پایان امسال، ۳۵ مگاوات آن در ۹ مجموعه تولیدی مستقر در شهرکهای صنعتی به بهرهبرداری برسد.
تاکنون ۸۱۵ نیروگاه خورشیدی انشعابی (خانگی و کوچک) با ظرفیت ۴.۷ مگاوات در ۱۲ شهرستان لرستان نصب شده است
معاون عمرانی استاندار لرستان با اشاره به یک تحول اجتماعی در تولید پراکنده برق، افزود: تاکنون ۸۱۵ نیروگاه خورشیدی انشعابی (خانگی و کوچک) با ظرفیت ۴.۷ مگاوات در ۱۲ شهرستان لرستان نصب شده است.
مجیدی یادآور شد: نکته جالب، نقش دستگاههای حمایتی است؛ کمیته امداد با ۲۹۸ نیروگاه در رتبه اول، بسیج سازندگی با ۲۵۷ و بهزیستی با ۵۲ نیروگاه در رتبههای بعدی قرار دارند. این یعنی فرهنگ استفاده از خورشید رو به گسترش است.
وی با اشاره به برنامههای فوری کمیته امداد برای توانمندسازی، گفت: کمیته امداد احداث مزرعه خورشیدی ۶ مگاواتی در شهرستانهای ازنا و سلسله را به بهرهبرداری میرسند. همچنین تجهیزات ۴۰۰ نیروگاه خانگی دیگر تهیه شده که با نصب آنها، ۸.۵ مگاوات دیگر به ظرفیت استان اضافه خواهد شد.
۷۲ هکتار زمین، ۹ سایت و یک دعوت برای سرمایهگذاری
مهمترین موضوعی که مجیدی بارها روی آن تاکیده کرده است، پایان کار اداری برای تأمین زمین است. او از سرمایهگذاران میخواهد که پای کار بیایند و تأکید میکند که پایگاههای مالی لازم فراهم شده است.
مجیدی در این خصوص توضیح داد: با استفاده از ظرفیت قانونی ماده ۲۱، نزدیک به ۱۰ سایت با مساحت مجموع ۷۲ هکتار در سطح استان آماده استقرار نیروگاههای خورشیدی است.
معاون عمرانی استاندار لرستان ادامه داد: از سرمایهگذاران و علاقهمندان دعوت میکنم به معاونت عمرانی استانداری یا شرکت توسعه برق مراجعه کنند. سه سایت از این اراضی به شرکت ساتبا واگذار شده و مابقی، تشنه ورود بخش خصوصی واقعی است.
وی توسعه این نیروگاهها را نه فقط یک پروژه انرژی، که یک محرک اقتصادی دانست و افزود: تأمین انرژی پاک از خورشید، ما را از خاموشیهای تابستانی نجات میدهد و مهمتر از آن، میتواند محرک اشتغال پایدار و رشد اقتصادی در شهرستانهایی مانند ازنا، سلسله و بروجرد باشد.
پنلهای خورشیدی در کوچگاههای عشایری
در حالی که بحث اصلی بر روی نیروگاههای صنعتی متمرکز است، خبر خوب دیگری در این حوزه توسط متولیان مطرح شده است: محرومیت عشایر لرستان از برق با استفاده از ظرفیت انرژی خورشیدی در حال پایان یافتن است.
نعمتالله قائد رحمتی، مدیرکل امور عشایر لرستان، از توزیع گسترده پنلهای خورشیدی در مناطق صعبالعبور خبر میدهد.
قائد رحمتی در گفتوگو با خبرنگار مهر گفت: ما در یک سال گذشته تمرکز ویژهای روی زیرساختهای زندگی عشایری داشتیم. ۱۱۰ کیلومتر راه عشایری مرمت و پنج دهنه پل احداث شده، اما مهمترین خبر، تهیه ۱۸۰ دستگاه پنل خورشیدی است.
وی ادامه داد: این پنلها در اسرع وقت بین عشایر استان توزیع میشود.
مدیرکل امور عشایر لرستان با اشاره به بودجههای اختصاص یافته افزود: با وجود محدودیتها، ۱۹۶ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای آب و راه عشایری مصوب شد که تاکنون ۱۰۰ میلیارد تومان آن تخصیص یافته و ۱۰۲ پروژه در دست اجراست.
وی معتقد است که انرژی خورشیدی، ارزانترین و در دسترسترین راه برای تأمین برق این قشر مولد است.
ریزشبکهها و ذخیرهسازها
بنابراین گزارش، کارشناسان تأکید دارند که ترکیب پنلهای خورشیدی با باتریهای ذخیرهساز، امکان تشکیل «ریزشبکههای مستقل» را فراهم میکند. در شرایط بحران، این ریزشبکهها میتوانند خود را از شبکه سراسری جدا کرده و برق بیمارستانها، مراکز امدادی و تأسیسات آبرسانی را بدون وقفه تأمین کنند.
محسن طرزطلب، رئیس ساتبا، نیز سرعت اجرا را یک مزیت راهبردی میداند و میگوید: در صورت تأمین تجهیزات، یک نیروگاه خورشیدی کوچک طی ۳۰ تا ۴۵ روز وارد مدار میشود.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، با اشاره به تجربه بحرانهای زیرساختی معتقد است: آب و برق، حساسترین زیرساختها هستند. اقدامات پدافند غیرعامل باید هزینه تهدید را برای دشمن افزایش و آسیبپذیری داخل را کاهش دهد.
انرژی خورشیدی دقیقاً با پراکندگی جغرافیایی، این هدف را محقق میکند. توسعه نیروگاههای خورشیدی دیگر صرفاً یک راهکار زیستمحیطی یا اقتصادی نیست، بلکه به یک الزام امنیتی برای تضمین تداوم خدمات حیاتی در برابر هرگونه تهدید آینده تبدیل شده است.
پنجره باز لرستان به سوی خورشید
بازخوانی اظهارات و فضای میدانی نشان میدهد که اراده ملی در بالاترین سطح (تأکید رئیسجمهور) و آمادگی زیرساختی در سطح استانی (آمادهسازی ۷۲ هکتار زمین و اتصال ۸۱۵ نیروگاه انشعابی) وجود دارد.
واقعیت این است که لرستان و ایران بهعنوان با ظرفیت بیشترین میزان تابش خورشیدی در جهان، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه این نوع انرژی دارد. با این حال کارشناسان معتقدند تحقق این ظرفیت در گرو حمایت اقتصادی دولت، تسهیل سرمایهگذاری و کاهش هزینههای اولیه احداث نیروگاههای خورشیدی است.
عدد ۵.۵ مگاوات خورشیدی در مقابل ظرفیت بالقوه صدها مگاواتی، نیازمند ارتقا است. در این میان وعده احداث ۳۵ مگاوات جدید و توزیع ۱۸۰ پنل در مناطق عشایری، روزنههایی از امید را گشوده است.
فرصتی که خورشید هر روز طلوع میکند، شاید ارزانترین فرصتی باشد که تاکنون در اختیار توسعه استان قرار گرفته است.
