آلودگی هوا ناشی از انفجارها و تخریب سازههای شهری در دوران جنگ، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی است که با آلودگیهای معمول فصول سرد تفاوت دارد. معاونت بهداشت وزارت بهداشت راهنمای کاملی را برای مدیریت مواجهه با ذرات معلق و غبارهای سمی ناشی از این حوادث به دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور ارسال کرده است.
آلودگی ناشی از انفجارها میتواند حاوی ترکیبات بسیار خطرناکی باشد. ذرات معلق بسیار ریز PM2.5 و کمتر که مستقیماً وارد جریان خون میشوند، فلزات سنگین نظیر سرب، جیوه و کادمیوم ناشی از مهمات، ترکیبات آلی فرار (VOCs) ناشی از احتراق ناقص، و همچنین آزبست و غبار سیمان ناشی از تخریب ساختمانها که باعث التهاب شدید ریه میشود، از جمله این ترکیبات سمی هستند.
آلودگی هوا بعد از انفجاراین آلایندهها توانایی ایجاد عوارض تنفسی حاد و مزمن را دارند و سیستم تنفسی را به شدت تهدید میکنند. بر این اساس تأکید میشود که در شرایط جنگی و وقوع انفجار، جز برای موارد ضروری از منزل خارج نشوید و تا حد امکان از تردد به صورت پیاده خودداری نمایید تا کمترین تماس با این ذرات سمی داشته باشید.
راهنمای منتشر شده توسط وزارت بهداشت، پروتکلهای حفاظتی را در چهار سطح محیطی، فردی، بیولوژیک و مراقبتی تبیین مینماید. رعایت این پروتکلها برای پیشگیری از مسمومیتهای حاد و بیماریهای ناشی از استنشاق غبارهای سمی و فلزات سنگین ضروری است و باید توسط همه شهروندان به دقت اجرا شود.
در شرایطی که خطر استنشاق ذرات معلق و فلزات سنگین وجود دارد، استفاده از ماسکهای تنفسی استاندارد مانند N95 برای جلوگیری از ورود آلایندهها به ریه و خون ضروری است. همچنین شستشوی بینی و گلو با سرم فیزیولوژی پس از بازگشت به فضای بسته توصیه میشود.
رعایت اصول بهداشتی و پرهیز از حضور در مناطق آلوده، تنها راه حفظ سلامت در بحرانهای ناشی از جنگ و تخریب شهری است.
