به گزارش ایسنا، بخش کشاورزی یکی از ارکان اصلی رسیدن به امنیت غذایی هر کشور به شمار میرود. در شرایطی که کشور با خشکسالی، کمبود منابع آب و محدودیتهای اقتصادی روبهروست، افزایش بهرهوری و حرکت به سمت فعالیتهای نوآورانه در کشاورزی اهمیت دوچندان پیدا میکند. از سوی دیگر، هر سال تعداد زیادی دانشجو در رشتههای مختلف کشاورزی از دانشگاهها فارغالتحصیل میشوند، اما بخش قابل توجهی از آنان با مشکل بیکاری مواجه هستند. آمارها نشان میدهند درصد بالایی از بیکاران کشور را افراد دارای تحصیلات دانشگاهی تشکیل میدهند و رشته مهندسی کشاورزی نیز از نظر میزان بیکاری در جایگاه قابل توجهی قرار دارد.
با وجود ظرفیتهای فراوان برای ایجاد کسبوکار در حوزههایی مانند تولید محصولات کشاورزی، صنایع وابسته، خدمات فنی و شرکتهای نوپا، تعداد کمی از فارغالتحصیلان به سمت کارآفرینی حرکت میکنند. بسیاری از آنان ترجیح میدهند در مشاغل دولتی یا خصوصی بهعنوان کارمند فعالیت کنند، حتی اگر شغلشان ارتباط مستقیمی با رشته تحصیلیشان نداشته باشد. گروهی دیگر نیز ادامه تحصیل را انتخاب میکنند. این وضعیت پرسشی اساسی را مطرح میکند: چه موانعی باعث میشود دانشآموختگان کشاورزی کمتر به سمت راهاندازی کسبوکارهای مستقل بروند؟ پژوهشهای پیشین به عواملی مانند مشکلات اقتصادی، ضعف حمایتهای دولتی، پیچیدگی قوانین، کمبود آموزشهای کاربردی و ضعف زیرساختها اشاره کردهاند. با این حال، بررسی مستقیم دیدگاه خود دانشآموختگان میتواند تصویر دقیقتری از ابعاد این مسئله ارائه دهد.
در همین راستا، مصطفی احمدوند از گروه مدیریت توسعه روستایی دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج به همراه یکی از همکارانش، پژوهشی را درباره تبیین و شناسایی موانع توسعه کارآفرینی کشاورزی از دیدگاه دانشآموختگان رشته کشاورزی انجام دادند. این مطالعه تلاش کرده است مهمترین چالشهای پیشروی این افراد برای ورود به عرصه کارآفرینی را شناسایی و اولویتبندی کند.
در این پژوهش، ۱۴۰ نفر از دانشآموختگان کشاورزی عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی مشارکت داشته و به پرسشنامهای ۴۷ سؤالی پاسخ دادند. این پرسشنامه موانع کارآفرینی را در هفت بُعد بررسی میکرد: موانع اقتصادی و مالی، مهارتی و فردی، اداری و قانونی، ناتوانی در تشخیص فرصتهای مناسب، موانع حمایتی، مدیریتی و زمینهای. پاسخها بر اساس یک مقیاس پنجدرجهای از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم» ثبت شد و دادهها با استفاده از نرمافزار آماری تحلیل شدند.
نتایج نشان دادند که از نگاه دانشآموختگان، مهمترین مانع کارآفرینی، موانع اقتصادی و مالی است. پس از آن، موانع حمایتی و زمینهای در رتبههای بعدی قرار دارند. عواملی مانند هزینه بالای تهیه تجهیزات و ملزومات اولیه، پایین بودن حاشیه سود فعالیتهای کشاورزی و دشواری تأمین سرمایه از جمله چالشهای اصلی عنوان شدهاند. همچنین نبود حمایت مؤثر از سوی نهادهای مرتبط و کمبود آموزشهای کاربردی از دیگر موانع مهم به شمار میروند.
در ادامه نیز مشخص شد که موانع مهارتی و فردی نیز نقش قابل توجهی دارند. کمبود تجربه کافی برای راهاندازی کسبوکارهای نوین، نبود افراد متخصص و مشارکتجو برای تشکیل تیمهای کاری و ترس از شکست یا سرقت ایدهها از جمله دغدغههای مطرحشده بودند. قوانین پیچیده، رقابت ناعادلانه و ضعف مدیریتی در تصمیمگیریهای کلان نیز از دیگر عواملی بودند که بر کاهش انگیزه کارآفرینی تأثیر میگذارند. بررسیها همچنین نشان دادند دیدگاه زنان و مردان درباره این موانع تفاوت معناداری ندارد، اما در زمینه مهارتهای فردی میان مقاطع تحصیلی مختلف تفاوتهایی دیده میشود.
پژوهشگران تأکید میکنند که تداوم وضعیت کنونی تولید کشاورزی، در شرایط محدودیت منابع آب و چالشهای اقتصادی، میتواند امنیت غذایی را با خطر مواجه کند. بنابراین توسعه کارآفرینی در این بخش یک ضرورت راهبردی است. از آنجا که دانشآموختگان کشاورزی میتوانند موتور محرک نوآوری و تحول در این حوزه باشند، برطرف کردن موانع پیشروی آنان اهمیت ویژهای دارد.
بر اساس پیشنهادهای ارائهشده توسط مجریان این تحقیق، فراهم کردن حمایتهای مالی مانند وامهای کمبهره، مشوقهای مالیاتی و بیمه محصولات، توسعه آموزشهای تخصصی کارآفرینی، ایجاد صندوقهای حمایت از کارآفرینان، راهاندازی مراکز رشد و حتی ایجاد دهکدههای نوآوری کشاورزی میتواند به بهبود شرایط کمک کند. همچنین تقویت مهارتهای مدیریتی و فردی دانشآموختگان و ایجاد بسترهای مناسب اقتصادی و حقوقی، از گامهای ضروری برای رونق کارآفرینی در این بخش است.
گفتنی است این نتایج علمی در دوفصلنامه «راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی» وابسته به دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری منتشر شدهاند. نشریه تخصصی مورد اشاره، به انتشار پژوهشهای مرتبط با توسعه کارآفرینی در حوزه کشاورزی میپردازد.
انتهای پیام
