به گزارش همشهری آنلاین، روزنامه والاستریتژورنال گزارش کرد که عربستان در ماه می ابتدا با استفاده آمریکا از پایگاهها و حریم هوایی خود برای عملیات تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز مخالفت کرد.
این اقدام که خشم آمریکا را برانگیخت موجب شد که آمریکا در پاسخ، تهدید کرد بخشی از حمایتهای دفاعی و ارسال تجهیزات نظامی به عربستان را کاهش دهد یا به تعویق بیاندازد و پس از فشارهای دیپلماتیک واشنگتن، عربستان از موضع خود عقبنشینی کرد و محدودیتها را برداشت.
روزنامه والاستریتژورنال گزارش کرد که ایالات متحده بهار امسال به بهانه شکستن محاصره تنگه هرمز، بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای نظامی از پایگاهها و ناوهای جنگی در سراسر غرب آسیا را به پرواز درآورد که ناگهان با مخالفت عربستان روبرو شد و ریاض که پایگاهها و حریم هواییاش برای این مأموریت حیاتی بود، پاسخ منفی داد.
به گفته مقامات آمریکایی مطلع از این موضوع، این اقدام ریاض، واشنگتن را بر آن داشت تا پروژه باصطلاح آزادی خود را متوقف کند.
مقامات آمریکایی و عربی میگویند کاخ سفید که از این اقدام به شدت خشمگین شده بود، تهدید کرد اگر ریاض از موضع خود عقبنشینی نکند، ارسال رهگیرهایی را که عربستان به آن نیاز مبرم دارد، متوقف خواهد کرد. در نهایت، عربستان از موضع خود کوتاه آمد، اما مقامات آمریکایی در آن زمان هشدار دادند که ترمیم این آسیب به سادگی ممکن نخواهد بود.
اکنون، بنا بر گفته مقامات آمریکایی مطلع از روند برنامهریزی، واشنگتن در حال بررسی کاهش نیروهای نظامی خود در این پادشاهی است.
والاستریتژورنال گزارش کرد که تهدیدهای آمریکا که پیش از این گزارشی از آن منتشر نشده بود، بزرگترین شکاف در روابطی را رقم زد که برای دههها، ستون فقرات ترتیبات امنیتی در خلیج فارس بوده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هفته گذشته برای دیدار با مقامات ارشد منطقه به خلیج فارس سفر کرد. او از امارات متحده عربی، کویت و بحرین بازدید کرد، اما به عربستان سعودی نرفت.
افراد مطلع از دیدگاه پادشاهی میگویند مقامات سعودی از این تصمیم ناراضی بودند و سفر نکردن روبیو به ریاض را نوعی بیاعتنایی حسابشده تفسیر کردند.
مقامات دولت ترامپ این تفسیر را رد کرده و میگویند روبیو در حاشیه نشست شورای همکاری خلیج فارس در بحرین، گفتوگوهای مثبتی با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان داشته است.
طبق این گزارش، هفته پیش از آن، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، دعوت برای شرکت در نشست گروه هفت در فرانسه را رد کرده بود. افراد مطلع از دیدگاه پادشاهی عربستان میگویند این اقدام در اعتراض به نحوه مدیریت جنگ از سوی آمریکا صورت گرفت.
رهبران امارات، قطر و مصر در این نشست حضور یافتند. رسانههای سعودی در آن زمان گزارش دادند که ولیعهد در نامهای به میزبانان فرانسوی اعلام کرده بود به دلیل تعهدات از پیش تعیینشده نمیتواند در نشست شرکت کند.
ریاض به درخواستهای مکرر برای اظهارنظر پاسخی نداد.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شده است که واشنگتن و ریاض روابط بسیار خوبی دارند.
او گفت: «رئیسجمهور ترامپ در هر موضوعی به نظرات مختلف گوش میدهد و دیدگاه شرکای منطقهای ما را جدی میگیرد. در نهایت، او همه تصمیمات را بر اساس آنچه برای مردم آمریکا بهترین است، اتخاذ میکند.» پنتاگون نیز از اظهار نظر خودداری کرد.
این روزنامه آمریکایی ادامه داد که هنوز، روشن نیست این اختلافات و بیاعتناییها تا چه حد ممکن است روابطی را که از دیرباز سنگ بنای سیاست امنیتی آمریکا در خاورمیانه بوده، تحت تأثیر قرار دهد.
این رابطه پیش از این نیز، در دوران پس از یازده سپتامبر، دچار تنش شده بود. آمریکا در طول سالها، به دلیل ملاحظات سیاسی و پیامدهای داخلی حضور نیروهای خارجی در کشوری که میزبان مقدسترین اماکن اسلامی است، مجبور شد حضور خود در پایگاههای سعودی را کاهش داده و حتی در مقاطعی به آن پایان دهد. دولت اول ترامپ در سال ۲۰۲۰ و در پی اختلاف بر سر میزان تولید نفت پادشاهی، سامانههای دفاع موشکی پاتریوت را از عربستان خارج کرد و گفت که دیگر برای دفاع مورد نیاز نیستند.
براساس این گزارش، ریاض و آمریکا در مورد جنگ با ایران هرگز واقعاً همنظر نبودند. این پادشاهی و دیگر قدرتهای خلیج فارس، پس از آنکه آمریکا نیروهای خود را در منطقه تقویت کرد و به متحدانش گفت برای یک حمله بزرگ آماده باشند، در اوایل امسال هفتهها برای یافتن راهحلی دیپلماتیک لابی کردند.
مقامات عرب میگویند مقامات سعودی به کاخ سفید هشدار دادند هرگونه تلاش برای سرنگونی حاکمیت ایران به بسته شدن تنگه هرمز منجر خواهد شد، بازارهای نفت را متزلزل کرده، به اقتصاد آمریکا آسیب میزند و ثبات آنها و منطقه را از بین میبرد. این پادشاهی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس علناً اعلام کردند که اجازه نخواهند داد از پایگاهها یا حریم هوایی آنها برای حمله به ایران استفاده شود.
به گفته برخی افراد مطلع، عربستان به آمریکا شکایت کرد که حملات امارات به ایران، که از روزهای نخست جنگ آغاز شده و تا یک روز پس از اعلام آتشبس در آوریل ادامه یافت، این خطر را افزایش میدهد که تأسیسات انرژی منطقه هدف حملات ایران قرار گیرند. سعودیها از آمریکا میخواستند امارات را برای توقف حملات تلافیجویانه تحت فشار قرار داده و به تلاشهای دیپلماتیک کشورهای منطقه بپیوندد.
مقامات عرب میگویند عربستان همچنین به آمریکا فشار آورد که محاصره بنادر ایران را رها کرده و به میز مذاکره بازگردد، چرا که نگران بود اقدام ترامپ برای خفه کردن تجارت ایران، رهبری این کشور را به تشدید تنش و اخلال در دیگر مسیرهای مهم کشتیرانی وادار کند.
ترامپ محاصره را حفظ کرد و در اوایل ماه می، با انتشار ناگهانی «پروژه آزادی» در شبکههای اجتماعی کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله عربستان را غافلگیر کرد.
بر اساس این گزارش، سعودیها که پایگاهها و حریم هواییشان مورد نیاز آمریکا بود، از این عملیات به شدت نگران شدند. به گفته افراد مطلع از این گفتوگوها، ولیعهد عربستان پس از مشورت با مشاورانش به ترامپ گفت که این اقدام ایران را تحریک خواهد کرد و باید در آن تجدیدنظر شود.
وال استریت ژورنال گزارش داده بود که عربستان سعودی پس از آنکه ترامپ حملات ایران را کماهمیت جلوه داد، دسترسی به پایگاهها و حریم هوایی خود برای پروژه آزادی را مسدود کرد. مقامات آمریکایی از این اقدام که عملاً پروژه آزادی را از کار انداخت، شوکه شدند.
بنا بر ادعای این رسانه، عربستان اما بر موضع خود پافشاری کرد. این کشور دست به دامان ایران شد و نیروهایی از پاکستان را وارد کرد؛ کشوری که توافقنامه دفاعی جدیدی با این پادشاهی دارد و تلاشها برای مذاکره جهت پایان دادن به جنگ را رهبری میکرد.
مقامات عرب میگویند عربستان پس از آنکه مقامات آمریکایی به این پادشاهی هشدار دادند که اگر عقبنشینی نکند، در اولویت دریافت تسلیحات دفاعی قرار نخواهد گرفت، محدودیتهای اعمال شده بر پایگاهها و حریم هوایی را لغو کرد.
این رسانه آمریکایی در پایان گزارش خود نوشت، بنا بر گفته افراد مطلع، آمریکا اکنون در حال بررسی کاهش حضور خود در عربستان و متمرکز کردن نیروهایش در مکانهایی است که در طول جنگ پشتیبانی بیشتری نشان دادند، از جمله اسرائیل و اردن. این مقامات هشدار دادند که این برنامهریزی در مراحل اولیه است و هنوز هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است.
