بیش از هفت دهه از نخستین سرشماری عمومی نفوس در ایران میگذرد؛ بازهای طولانی که اهمیت «دادههای دقیق» را به رکن اصلی برنامهریزیهای کلان تبدیل کرده است. با این حال، دو چالش دیرپا یعنی «شکاف سواد آماری در جامعه» و «تردید در اصالت آمارهای رسمی» همواره سایهای از ابهام بر کارکرد این دادهها افکنده است.
مرکز آمار ایران همواره کوشیده است تا با اجرای طرحهای آماریِ گوناگون، زیرساختِ اطلاعاتیِ لازم برای تصمیمگیریهای کلان را فراهم آورد اما محدودیتِ پوششِ جامعه هدف در طرحهای معمولی، برگزاری سرشماریهای عمومی را ناگزیر میکند.
از سوی دیگر، روشهای سنتی سرشماری به دلیل تحمیل هزینههای گزاف و زمانبر بودن، کارایی لازم را ندارند. در همین راستا و با هدف دستیابی به دادههایی دقیق، کمهزینه و منطبق بر نیازهای روزِ سیاستگذاری، مرکز آمار ایران اکنون رویکرد «سرشماری ثبتیمبنا» را به عنوان راهکاری جایگزین و مدرن در اولویت قرار داده است.
داوود احمدی، معاون آمار و اطلاعات مکانی و نقشه سازمان مدیریت و برنامهریزی استان یزد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به آغاز فرآیندهای اجرایی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ثبتیمبنا ۱۴۰۵، اظهار کرد: این شیوه نوین سرشماری با اتکا به پایگاههای ثبتی و دادههای اداری، زمینه تولید آمارهای دقیق، بهروز و قابل اتکا را برای برنامهریزی و سیاستگذاری در سطوح ملی و استانی فراهم میکند.
وی با بیان اهمیت راهبردی سرشماری ثبتیمبنا در تحول نظام آماری کشور، حرکت از سرشماری سنتی مبتنی بر مراجعه میدانی گسترده به سمت سرشماری ثبتیمبنا را یکی از مهمترین اصلاحات ساختاری در نظام تولید آمار رسمی کشور عنوان و تاکید کرد: این اصلاح که همراه با یکپارچهسازی پایگاههای داده ثبتی دستگاههای اجرایی خواهد بود امکان تولید آمارهای دقیقتر، کمهزینهتر و با فاصله زمانی کوتاهتر را فراهم میکند.
معاون سازمان مدیریت با اشاره به تجمیع دادههای دستگاههای مختلف برای تحلیل وضعیت موجود، خاطرنشان کرد: در این رویکرد، دادههای موجود در سامانههای اطلاعاتی دستگاههای مختلف از جمله ثبت احوال، ثبت اسناد، نظام آموزشی، بیمه و سایر پایگاههای داده اداری، با بهرهگیری از زیرساختهای دادهای و فناوریهای نوین پردازش اطلاعات تجمیع و تحلیل میشود و در نهایت تصویری جامع و بهروز از وضعیت جمعیت، خانوار و مسکن در کشور ارائه خواهد شد.
احمدی بر نقش استانها در آمادهسازی زیرساختهای اجرایی این سرشماری تاکید و هماهنگی میان بخشهای مختلف حوزه آمار و نقشه در سطح استان را از الزامات امر دانست و متذکر شد: یکی از پایههای اصلی اجرای موفق سرشماری ثبتیمبنا، دسترسی به لایههای دقیق اطلاعات مکانی، بهروز بودن پایگاههای داده مکانی و انطباق صحیح اطلاعات جمعیتی با محدودههای جغرافیایی و کدهای استاندارد آماری است.
وی در ادامه با اشاره به اهمیت ویژه حوزه نقشه و اطلاعات مکانی در اجرای این نوع سرشماری، از برگزاری نشستی جداگانه با ریاست سازمان مدیریت به منظور رفع موانع و تقویت زیرساختهای اطلاعات مکانی استان خبر داد و یادآور شد: دقت در تهیه و بهروزرسانی نقشههای پایه آماری، تعیین دقیق محدودههای جغرافیایی، کدگذاری استاندارد واحدهای مکانی و یکپارچهسازی اطلاعات مکانی با دادههای ثبتی از جمله نکات کلیدی برای اجرای موفق سرشماری ثبتیمبنا است.
احمدی در پایان با تاکید بر این که مجموعه سازمان مدیریت و برنامهریزی به عنوان اجرا کننده اصلی تمامی طرحهای مرکز آمار ایران در استان یزد با بسیج نیروهای کارآزموده و ظرفیتهای تخصصی خود، تمام اهتمام خود را برای اجرا شدن هرچه بهتر سرشماری به کار خواهد گرفت، تصریح کرد: این مجموعه معتقد است با اجرای موفق این سرشماری کیفیت آمارهای رسمی ارتقا خواهد یافت و با فراهم شدن بستر تصمیمگیری مبتنی بر داده در سطوح مختلف مدیریتی برنامهریزیها نیز کارآمدتر خواهد شد.
به گزارش ایسنا، طبق اعلام قبلی مرکز آمار ایران قرار است مرحله اجرایی سرشماری به روش ثبتیمبنا در سال ۱۴۰۵ از ماه آبان در سراسر کشور آغاز شود.
انتهای پیام
