به گزارش مشرق، مازندران استانی که به دلیل رطوبت بالا، بارندگی، پوشش گیاهی متراکم و حجم بالای سفرهای تابستانی، شرایط مساعدی برای تکثیر این ناقل خطرناک دارد و کارشناسان معتقدند امروز مهمترین سلاح در برابر این تهدید، آگاهی عمومی، حذف محلهای تکثیر پشه و مشارکت مردم در رعایت اصول بهداشتی است.
صدای وزوز یک پشه شاید در نگاه اول مسئلهای بیاهمیت به نظر برسد؛ اما همین حشره کوچک میتواند آغازگر بحرانی بزرگ در سلامت عمومی باشد. این روزها نام «پشه آئدس» بیش از هر زمان دیگری در اخبار حوزه سلامت شنیده میشود؛ پشهای که ناقل بیماریهایی همچون تب دنگی است. اکنون نگرانیها درباره احتمال استقرار آن در استانهای شمالی از جمله مازندران افزایش یافته است.
مازندران به واسطه اقلیم مرطوب، بارندگیهای فراوان، آبهای راکد، باغها، شالیزارها و حضور میلیونها گردشگر در طول سال، از مناطقی است که در صورت ورود این پشه، میتواند محیط مناسبی برای گسترش آن باشد. به همین دلیل مسئولان بهداشتی استان با اجرای برنامههای مراقبتی و اطلاعرسانی، از مردم خواستهاند تا با رعایت نکات ساده اما حیاتی، از تبدیل شدن این تهدید به یک بحران جلوگیری کنند.
چرا پشه آئدس خطرناک است؟
برخلاف پشههای معمولی، آئدس تنها ایجادکننده خارش پوست نیست؛ بلکه ناقل ویروسهایی است که میتوانند سلامت انسان را به طور جدی تهدید کنند.این پشه معمولاً در ساعات ابتدایی صبح و اواخر عصر فعالیت بیشتری دارد و حتی برخلاف بسیاری از پشهها، در طول روز نیز انسان را نیش میزند.
ویژگی مهم دیگر آن، تخمگذاری در حجم بسیار کم آبهای مانده و راکد است؛ از یک درب بطری گرفته تا گلدان، لاستیک خودرو، سطلهای بلااستفاده، ناودانها و ظروف نگهداری آب و همین ویژگی باعث شده کنترل آن نسبت به سایر گونههای پشه دشوارتر باشد.
تب دنگی یک بیماری ویروسی است که از طریق نیش پشه آلوده منتقل میشود و از انسان به انسان سرایت مستقیم ندارد. علائم بیماری معمولاً شامل موارد زیر است: تب ناگهانی و شدید،سردرد شدید، درد پشت چشم، درد عضلات و مفاصل، تهوع و استفراغ، بثورات پوستی و ضعف شدید
در اغلب بیماران بیماری طی چند روز بهبود پیدا میکند اما در برخی افراد به ویژه سالمندان، کودکان، بیماران زمینهای و زنان باردار، ممکن است به نوع شدید تب دنگی تبدیل شود که با خونریزی داخلی، افت فشار خون و شوک همراه است.
چرا مازندران در معرض خطر بیشتری قرار دارد؟
کارشناسان چند عامل را در افزایش احتمال استقرار پشه آئدس در استانهای شمالی و مازندران مؤثر میدانند. نخست، رطوبت بالا که بهترین شرایط را برای زنده ماندن این پشه فراهم میکند.دوم، بارندگیهای متعدد که باعث ایجاد آبهای راکد فراوان میشود. سوم، وجود باغها، گلخانهها، شالیزارها و حیاطهای مرطوب که مکان مناسبی برای تخمگذاری هستند.چهارم، سفرهای گسترده که احتمال ورود پشه یا افراد آلوده را افزایش میدهد.
کارشناسان بهداشت معتقدند هیچ برنامه مبارزهای بدون مشارکت مردم موفق نخواهد شد. بیش از ۸۰ درصد محلهای تکثیر پشه آئدس داخل منازل، حیاطها و محیطهای خصوصی قرار دارد؛ بنابراین مهمترین مسئولیت بر عهده شهروندان است.
مردم باید به صورت مستمر این اقدامات را انجام دهند: آب جمعشده در ظروف را هر هفته تخلیه کنند. زیرگلدانیها را خشک نگه دارند ولاستیکهای کهنه را در فضای باز رها نکنند. استخرهای بلااستفاده را تخلیه یا پوشش دهند و زبالهها را در محیط رها نکنند. از پشهبند هنگام خواب استفاده کنند. پنجرهها را به توری مجهز کنندهنگام حضور در طبیعت لباس آستینبلند بپوشند.
پاکسازی کانالها، جمعآوری لاستیکهای فرسوده، مدیریت پسماند، جلوگیری از تجمع آب در بوستانها، ساماندهی نخالهها و اطلاعرسانی عمومی از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش جمعیت این پشه کمک کند.
دانشگاه علوم پزشکی مازندران با تقویت نظام مراقبت بیماریها، آموزش کارکنان درمانی، پایش حشرات، نمونهبرداری و آمادهسازی مراکز درمانی تلاش کند هرگونه مورد مشکوک را در سریعترین زمان شناسایی کند.تشخیص زودهنگام بیماران، از مهمترین عوامل کاهش مرگومیر ناشی از تب دنگی است.
گسترش پشه آئدس در ۱۹ شهرستان مازندران
مصطفی سوادکوهی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران در جلسه پدافند غیرعامل استان، با اشاره به گسترش پشه آئدس در ۱۹ شهرستان استان اطهار داشت: دستور فوری به فرمانداران، شهرداران و بخشداران برای اجرای اقدامات پیشگیرانه صادر شده است و خواستار ارائه گزارش اقدامات انجامشده به ادارهکل پدافند غیرعامل و دانشگاه علوم پزشکی حداکثر ظرف ۴۸ ساعت هستیم.
وی افزود: با توجه به آغاز فصل گرما و افزایش سفرها، احتمال انتقال بیماری از طریق پشه آئدس افزایش مییابد.هر پشه پس از گزش فرد آلوده میتواند ویروس را به افراد دیگر منتقل کند. ادارهکل شیلات مازندران عملیات مقابله با پشه آئدس در بنادر صیادی استان را آغاز کرده است. در برخی بنادر، از جمله بابلسر که مدیریت آن به بخش خصوصی واگذار شده است اقدامات بهداشتی و کنترل محیط بهطور مستمر در حال انجام است.
او با تاکید بر اینکه کارشناسان بهداشتی، آبهای راکد، ظروف یکبارمصرف رهاشده، زبالهها و محلهای تجمع آب را مهمترین کانونهای تکثیر پشه آئدس عنوان کردند گفت: از شهروندان میخواهیم با تخلیه آبهای راکد و پاکسازی محیط اطراف منازل، در پیشگیری از گسترش این ناقل بیماری مشارکت کنند.مسئولان بهداشتی استان همچنین هشدار دادند بیماریهای منتقلشونده توسط پشه آئدس منشأ ویروسی دارند و درمان اختصاصی یا آنتیبیوتیک مؤثری برای آنها وجود ندارد.
به گفته این مسئول، تب، سردرد شدید، درد مفاصل، استخوانها و عضلات، درد پشت چشم، بیاشتهایی و در موارد شدید مرگ از جمله عوارض این بیماریها اعلام شده است.
نقش گردشگران در انتقال چیست؟
سالانه میلیونها مسافر وارد مازندران میشوند.گردشگران نیز باید در حفظ سلامت عمومی سهیم باشند.رها نکردن زباله، جلوگیری از ایجاد آبهای راکد در محل اقامت و مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز علائم پس از سفر، اهمیت فراوانی دارد.در حال حاضر واکسن عمومی و فراگیر تب دنگی در دسترس همه کشورها نیست و درمان اختصاصی نیز وجود ندارد.به همین دلیل آگاهی مردم مؤثرترین ابزار پیشگیری محسوب میشود.
آموزش در مدارس، رسانهها، دهیاریها، شوراهای اسلامی، مساجد و فضای مجازی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش خطر داشته باشد.
کشورهایی که موفق به کنترل تب دنگی شدهاند، بیش از هر چیز بر مشارکت مردم تکیه کردهاند.تخلیه هفتگی آبهای راکد، اطلاعرسانی گسترده و همکاری میان دستگاههای اجرایی توانسته چرخه زندگی پشه را مختل کند.این تجربه نشان میدهد مبارزه با آئدس تنها وظیفه بهداشت نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی است.
اگر فردی پس از سفر به مناطق آلوده یا پس از گزش احتمالی پشه دچار تب شدید، درد عضلات، سردرد یا بثورات پوستی شد باید:سریع به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کند.از مصرف خودسرانه دارو، بهویژه داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک، خودداری کند مگر با نظر پزشک. مایعات کافی بنوشد و ستراحت کند. از نیش مجدد پشهها جلوگیری کند تا چرخه انتقال بیماری ادامه نیابد.
پشه آئدس اگرچه جثهای کوچک دارد، اما میتواند تهدیدی بزرگ برای سلامت جامعه باشد. مازندران به دلیل شرایط اقلیمی، نیازمند هوشیاری بیشتر دستگاههای اجرایی و مشارکت گسترده مردم است. تجربه جهان نشان داده است که موفقیت در مقابله با تب دنگی تنها با سمپاشی حاصل نمیشود؛ بلکه نتیجه همکاری مردم، آموزش مستمر، حذف آبهای راکد، مراقبتهای بهداشتی و آمادگی نظام سلامت است.
امروز پیشگیری، کمهزینهترین و مؤثرترین راهکار است. اگر هر خانواده تنها چند دقیقه در هفته برای بررسی حیاط، پشتبام، گلدانها و ظروف آب وقت بگذارد، میتوان از شکلگیری کانونهای تکثیر این ناقل خطرناک جلوگیری کرد. سلامت مازندران در گرو مسئولیتپذیری همه شهروندان است؛ زیرا در نبرد با پشه آئدس، هر خانه میتواند هم بخشی از مشکل باشد و هم بخشی از راهحل.
