به گزارش اقتصادنیوز به نقل از بنکر، بررسی دقیق آمارهای اقتصادی سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که توزیع نابرابر فشارهای تورمی و بیکاری، جغرافیای فقر را در ایران بازتعریف کرده است. در حالی که خوزستان با ترکیب کشنده تورم و بیکاری در صدر جدول قرار دارد، کردستان و ایلام با چالشهای متفاوتی دستوپنج نرم میکنند.
شاخص فلاکت (Misery Index) که از جمعبندی نرخ تورم و نرخ بیکاری به دست میآید، یکی از مهمترین معیارهای سنجش سلامت اقتصادی و رفاه شهروندان است. گزارشهای جدید منتشر شده از محاسبات استانی این شاخص در سال ۱۴۰۴، تصویری نگرانکننده از وضعیت معیشتی در مناطق غربی و جنوبغربی کشور ترسیم میکند.
ایده اصلی این است که هرچه این دو عدد بالاتر باشند، زندگی برای مردم سختتر و «فلاکتبارتر» است.
۱- نرخ تورم بالا: یعنی قدرت خرید مردم کم میشود.
۲- نرخ بیکاری بالا: یعنی درآمدی وجود ندارد.
این شاخص معمولاً توسط اقتصاددانان به عنوان یک معیار سریع و ساده برای سنجش رضایت عمومی از عملکرد اقتصادی دولتها استفاده میشود. هرچه عدد نهایی کمتر باشد، وضعیت اقتصادی بهتر در نظر گرفته میشود.
بر اساس دادههای بهدستآمده، استان خوزستان با ثبت شاخص فلاکت ۶۷.۸ واحدی، به عنوان پرتنقترین استان کشور از نظر فشار اقتصادی شناخته میشود. این رقم هشداردهنده، حاصل ترکیب خطرناک تورم سالانه ۵۶.۸ درصدی و نرخ بیکاری ۱۱ درصدی است. در خوزستان، همزمانی کاهش قدرت خرید و محدودیت فرصتهای شغلی، چرخه فقر را عمیقتر کرده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند این ترکیب دوگانه، خوزستان را به سنگینترین نقطه فشار معیشتی در سال جاری تبدیل کرده است.
یکی از نکات کلیدی و کمتر دیدهشده در آمارهای امسال، تفاوت در «علت» اصلی فلاکت در استانهای مختلف است. اگرچه پنج استان برتر جدول (خوزستان، کردستان، ایلام، لرستان و کرمانشاه) همگی شاخصهای بالایی را ثبت کردهاند، اما موتور محرک این فشارها متفاوت است:
۱- بحران بیکاری: در استانهایی مانند خوزستان و کرمانشاه، نرخ بیکاری بالاتر نقش پررنگتری در افزایش شاخص فلاکت داشته است. این نشاندهنده ضعف ساختاری در بازار کار و عدم جذب نیروی کار در این مناطق است.
۲- بحران تورم: در مقابل، در استانهای کردستان (با شاخص ۶۷.۷)، ایلام (۶۷.۵) و لرستان (۶۶.۹)، عامل اصلی فشار اقتصادی، نرخ تورم بسیار بالا بوده است. در این مناطق، حتی اگر نرخ بیکاری کنترلشدهتر باشد، گرانی شدید کالاها و خدمات، سبد معیشت خانوارها را تحت فشار شدید قرار داده است.
این شکاف منطقهای در شاخص فلاکت نشان میدهد که سیاستهای کلان اقتصادی نتوانستهاند نیازهای متنوع مناطق مختلف را به طور عادلانه پوشش دهند. نتیجه نهایی برای مردم هر دو گروه یکسان است: افزایش هزینههای زندگی و کاهش امید به آینده.
کارشناسان تأکید دارند که برای کاهش شاخص فلاکت، نیاز به راهکارهای بومیسازی شده است. در حالی که خوزستان و کرمانشاه نیازمند برنامههای فوری اشتغالزایی هستند، کردستان و ایلام نیازمند کنترل دقیقتر قیمتها و حمایت از اقشار آسیبپذیر در برابر تورم میباشند.
گفتنی است، سال ۱۴۰۴ سال رکوردهای منفی در شاخص فلاکت برای استانهای مرزی غربی بود. خوزستان با ۶۷.۸، کردستان با ۶۷.۷ و ایلام با ۶۷.۵ واحد، نشان دادند که ترکیب تورم و بیکاری همچنان چالش اصلی اقتصاد ایران است. پایش مستمر این شاخص میتواند به سیاستگذاران کمک کند تا با شناسایی دقیق نقاط درد (Pain Points) در هر استان، راهکارهای موثرتری برای بهبود معیشت مردم ارائه دهند.
