به گزارش همشهری آنلاین، شهر خرمآباد یا همان شاپورخواست تا حد زیادی محصول آبهای زیرزمینی، سرابها و نظام هیدرولوژیکی است که در بستر زاگرس شکل گرفته. خرمآباد در میان درهای در زاگرس میانی توسعه یافته؛ جایی که بارش، ساختار سنگهای آهکی و شبکه آبهای زیرزمینی شرایطی کمنظیر برای ظهور چشمهها ایجاد کرده است. همین ویژگی موجب شده است منابع آبی درونشهری نه در حاشیه زندگی شهری، بلکه در متن آن قرار بگیرند.
هزار چشمه دائمی و فصلی
در محدوده شهر خرمآباد بیش از هزار چشمه فصلی و دائمی شناسایی شده و صدها دهنه از آنها دائمی هستند. برخلاف بسیاری از شهرهای ایران که ابتدا سکونت شکل گرفت و بعد ساکنان برای تأمین آب سراغ قنات یا انتقال آب رفتند، در خرمآباد منابع آب یکی از عوامل اصلی استقرار و گسترش شهر بود. و بعد از آن، محلهها، خیابانها و فضاهای عمومی با کارکرد اقتصادی و تفریحی در کنار یا در مسیر سرابها و چشمهها ایجاد شد.
از میان حدود ۱۰ سراب شناختهشده منطقه، چند سراب مهم درون محدوده شهری قرار دارند؛ کیو، گلستان، دارایی، مطهری و گرداب سنگی از شناختهشدهترین آنها هستند. این تمرکز منابع آب در دل بافت شهری موجب شده است گردشگری خرمآباد بیش از آنکه مبتنی بر یک جاذبه منفرد باشد، بر یک منظومه آبی استوار شود. نماد این رابطه را میتوان در سراب کیو دید؛ دریاچهای که فقط یک منظره شهری نیست بلکه بخشی از رفتار آب زیرزمینی منطقه را نمایش میدهد. این چشمه رفتاری فصلی و وابسته به بارش دارد؛ در برخی سالها خاموش میشود و با تغذیه دوباره سفرهها، جریان آن بازمیگردد. نمونه دیگر، گرداب سنگی است؛ اثری ساسانی که در اصل برای مدیریت و هدایت آب ساخته شده.
چشمه، عامل تفاوت
«چشمه» تفاوت مهم خرمآباد با بسیاری از مقاصد گردشگری در ایران است. معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، در گفتوگو با همشهری میگوید: در برخی منابع آمده که خرمآباد در گذشته دارای ۷۰۰ چشمه بوده است، ولی به طور کلی مشخص نیست که چند چشمه دارد.
به گفته حجتاله عباسیان، از مهمترین چشمههای خرمآباد میتوان به چشمه کیو، سراب شهوا (شاهآباد)، آراز و گلستان اشاره کرد. از آنجایی که خرمآباد در یک دره واقع شده، چشمههای آن اغلب از کوههای زاگرس سرچشمه میگیرند و در نهایت به رودخانه خرمآباد سرریز میشوند.
به گفته او، برخلاف تصور عمومی، آب آشامیدنی شهر از همین چشمههای درونشهری تأمین نمیشود و شهروندان آب مورد نیاز خود را از چاههای بیرون شهر و همچنین سد کاکارضا دریافت میکنند.
گردشگری در چهارفصل
پیوند تاریخی با آب، امروز در گردشگری خرمآباد نیز دیده میشود. در این شهر، جاذبههای طبیعی از بافت تاریخی جدا نیستند و مجموعهای از سرابها، فضاهای طبیعی و آثار تاریخی در کنار هم مقصد سفر را شکل میدهند. معاون گردشگری لرستان در این باره میگوید: در خرمآباد حدود ۱۸ گونه گردشگری قابلیت فعالیت و توسعه دارد که از آنها میتوان به گردشگری شهری، گردشگری سلامت، گردشگری روستایی و گردشگری عشایری اشاره کرد.
او همچنین درباره گستره جاذبههای منطقه میگوید: حدود ۴۰ جاذبه تاریخی و طبیعی در این شهر و محدوده پیرامونی آن وجود دارد که از مهمترین آنها میتوان به قلعه فلکالافلاک، دریاچه کیو، غارهای پیش از تاریخ، پل شکسته و دیگر آثار و جاذبههای گردشگری اشاره کرد. موقعیت طبیعی شهر باعث شده خرمآباد برخلاف بسیاری از مقاصد گردشگری کشور، محدود به یک فصل نباشد و در تمام طول سال پذیرای گردشگران باشد.
