مدیرعامل پادرو با اشاره به رشد تجارت اجتماعی در ایران اعلام کرد ارزش این بازار تا پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده، اما ادامه فیلترینگ از سال ۱۴۰۱ تاکنون حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان از ظرفیت آن را از بین برده است. فعالان حوزه سوشال کامرس در رویداد «کیوتاک» همچنین مهمترین چالشهای تجارت اجتماعی را نبود زیرساخت پرداخت، ابهامهای مالیاتی و بحران اعتماد عنوان کردند.
نخستین رویداد «کیوتاک» با محوریت تجارت اجتماعی و نقش فناوریهای مالی در توسعه این بازار، به میزبانی بانک قرضالحسنه مهر ایران برگزار شد.
پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو، با اشاره به برآوردهای این شرکت از بازار تجارت اجتماعی گفت ارزش این بازار تا پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۲۰ همت رسیده است، اما اگر فیلترینگ گسترده شبکههای اجتماعی از سال ۱۴۰۱ اعمال نمیشد، این رقم میتوانست به ۱۵۰ همت برسد.
او همچنین خسارت ناشی از قطعی طولانیمدت اینترنت در چند ماه گذشته را نیز روزانه ۳۳۰ میلیارد تومان برآورد کرد و گفت تجارت اجتماعی تنها به چند صفحه اینستاگرامی محدود نمیشود، بلکه بخشی از اقتصاد زنده کشور است.
مهدی عبادی، مدیرعامل وندار، نیز با اشاره به اهمیت اعتماد در تجارت اجتماعی گفت بر اساس آمار سازمان ثبت اسناد، ماهانه حدود ۵۰۰ هزار کلاهبرداری در معاملات خرید و فروش خودرو رخ میدهد. به گفته او، همین مسئله نشان میدهد ایجاد اعتماد در انجام تراکنشها و توسعه زیرساختهای پرداخت امن، یکی از مهمترین نیازهای تجارت اجتماعی است.
به اعتقاد او در تجارت اجتماعی، پرداخت سادهترین بخش ماجراست و مساله اصلی، اعتماد خریدار به فروشنده، اعتماد فروشنده به خریدار و سازوکاری است که بتواند اعتراضها و اختلافات در این زمینه را مدیریت کند.
حمیده حبیبی، مشاور اداره کل پژوهش و نوآوری بانک قرضالحسنه مهر ایران، با اشاره به ظرفیت تجارت اجتماعی در ایران گفت ضریب نفوذ اینترنت، گوشیهای هوشمند و پرداختهای دیجیتال، بستر مناسبی برای رشد این بازار فراهم کرده است، اما هنوز مدلهای یکپارچهای که تجارت اجتماعی را با خدمات مالی پیوند بزنند، به شکل گسترده در کشور توسعه نیافتهاند.
به گفته او، رشد فروش در اینستاگرام، تلگرام، واتساپ و پیامرسانهای داخلی، افزایش استفاده از فروشگاهسازها و مارکتپلیسها، گسترش پرداختهای آنلاین و توسعه تدریجی کیف پولهای دیجیتال، نشان میدهد تقاضا برای خرید اجتماعی وجود دارد، اما زیرساخت مالی متناسب با آن هنوز کامل نیست.
حبیبی با اشاره به نقش بانکها در توسعه تجارت اجتماعی پیشنهاد کرد به جای ایجاد شبکههای اجتماعی جدید، بانکها با مارکتپلیسها، پلتفرمهای فروش آنلاین، پیامرسانهای داخلی و تولیدکنندگان محتوا همکاری کنند. او معتقد است ارائه خدماتی مانند کیف پول فروشندگان، تسویه آنی، اعتبار خرید، وام سرمایه در گردش و بیمه خرید میتواند به توسعه این بازار کمک کند.
در پنل تخصصی این رویداد، فعالان صنعت پرداخت و اقتصاد دیجیتال تأکید کردند که تجارت اجتماعی برای ادامه رشد، بیش از هر چیز به زیرساختهای مالی و اعتمادساز نیاز دارد.
یوسف پناهی، مدیرعامل معتمد تیس، مهمترین چالش این کسبوکارها را نبود آگاهی مالیاتی دانست و گفت بسیاری از فروشندگان شبکههای اجتماعی نه به دلیل فرار مالیاتی، بلکه به دلیل ناآشنایی با قوانین، نحوه محاسبه مالیات و تفکیک حسابهای شخصی و تجاری، خارج از اقتصاد رسمی فعالیت میکنند.
او در کنار مسائل مالیاتی، بحران اعتماد را مهمترین مانع توسعه تجارت اجتماعی دانست و خواستار ایجاد زیرساختی برای احراز هویت و راستیآزمایی فعالیت فروشندگان شد.
علی امیری، همبنیانگذار زرینپال، نیز با اشاره به سهم بالای کارتبهکارت در معاملات اینستاگرامی گفت آینده مدل فعلی پرداخت مشخص نیست و مشخص نبودن وضعیت پرداختهای غیررسمی، هم برای کسبوکارها و هم برای پرداختیارها چالش ایجاد کرده است. او معتقد است بخش بزرگی از این بازار در صورت فراهم شدن زیرساخت مناسب، میتواند به سمت ابزارهای پرداخت رسمی حرکت کند.
علی فدایی، معاون بازرگانی اسنپپی، نیز تفاوت اصلی تجارت اجتماعی با فروشگاههای اینترنتی را گفتوگومحور بودن خرید دانست و گفت بسیاری از کاربران ترجیح میدهند قبل از خرید با فروشنده صحبت کنند و همین موضوع باعث شده انتقال فروشندگان به پنلهای فروش آنلاین به سادگی امکانپذیر نباشد.
حمیدرضا توسلی، عضو هیئتمدیره بانک قرضالحسنه مهر ایران، نیز تأکید کرد توسعه اقتصاد دیجیتال بدون استفاده مؤثر از دادهها ممکن نیست و بانکها باید علاوه بر جمعآوری داده، از آن برای خلق ارزش و تعامل بیشتر با اکوسیستم دیجیتال استفاده کنند.
