سند راهبردی توسعه فرانچایز دانشبنیان با هدف توسعه مقیاسپذیر شرکتهای دانشبنیان، انتقال دانش و تجربه مدیریتی و اتصال کسبوکارهای کوچک به بنگاههای بزرگ رونمایی شد. مسئولان حاضر در این مراسم معتقدند این مدل میتواند علاوه بر توسعه فناوری، مسیر تازهای برای تأمین مالی از طریق سرمایههای مردمی ایجاد کند.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با بیان اینکه فرانچایز در افکار عمومی بیشتر به معنای «تابلوفروشی» شناخته میشود، گفت این برداشت با مفهوم واقعی فرانچایز فاصله دارد:
در مدل فرانچایز دانشبنیان تنها نام تجاری منتقل نمیشود، بلکه تجربه، دانش، استانداردها و احتمال موفقیت نیز به شعب و کسبوکارهای جدید انتقال پیدا میکند. به نظرم اقتصاد دانشبنیان زمانی به بلوغ میرسد که دانش و تجربه مدیریتی شرکتهای موفق در سراسر کشور تکثیر شود و هدف این سند نیز تغییر منطق توسعه اقتصاد دانشبنیان از مسیر مقیاسپذیر کردن شرکتهاست.
علی مولایی، مدیرعامل انجمن فرانچایز ایران، نیز با اشاره به تغییر رویکرد تأمین مالی در اقتصاد دانشبنیان گفت تاکنون تمرکز اصلی بر منابع دولتی بوده و از ظرفیت سرمایههای خرد مردم غفلت شده است.
به گفته وی سند توسعه فرانچایز دانشبنیان سه هدف اصلی را دنبال میکند؛ دانشبنیان شدن فرانچایزها، فرانچایز شدن شرکتهای دانشبنیان و اتصال بنگاههای کوچک به بنگاههای بزرگ. مولایی معتقد است قرار گرفتن صنعت فرانچایز در سبد سرمایهگذاری مردم میتواند به رونق اقتصاد مولد و توسعه شرکتهای دانشبنیان کمک کند.
حامد رفیعی، رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایهگذاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، نیز گفت مأموریت این مرکز صرفاً تأمین مالی نیست، بلکه نهادینهسازی اقتصاد دانشبنیان را نیز دنبال میکند.
او با تأکید بر اینکه افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان بهتنهایی کافی نیست، افزود فناوری باید مقیاسپذیر شود و بتواند یک فناوری را در هزاران نقطه کشور توسعه داد.
مجید کرباسچی، رئیس هیئتمدیره انجمن فرانچایز ایران، با اشاره به جایگاه فرانچایز در اقتصاد جهانی گفت اگرچه آمار دقیقی از سهم این صنعت در تولید ناخالص داخلی در دست نیست، اما این سهم در کشورهای توسعهیافته به حدود ۲ تا ۳ درصد میرسد:
فرانچایزهای دانشبنیان به دلیل اتکا به دانش فنی و داراییهای فکری، بیش از سایر مدلهای فرانچایز به زیرساختهای حقوقی و سازوکارهای حفاظت از مالکیت فکری نیاز دارند.
به نظر میرسد در این سند حساب ویژهای روی سرمایههای خرد باز شده است. حال این سوال پیش میآید با توجه به تورم بالا، چه تضمینی وجود دارد که سرمایههای خرد مردم در این مدل از بین نرود؟
مولایی در پاسخ به این سوال دیجیاتو گفت تجربه فرانچایز در ایران پیش از این نیز وجود داشته و برخی برندها اکنون بیش از دو هزار فرانچایزی فعال دارند.
به گفته او، تفاوت مدل جدید در پیوند دادن فرانچایز با شرکتهای دانشبنیان و استفاده از ابزارهای نوین مالی است. مولایی به ابزارهایی مانند صندوقهای سرمایهگذاری خصوصی (Private Equity)، صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر تخصصی، تأمین مالی جمعی مبتنی بر سهام، لندتک و سایر ابزارهای مالی اشاره کرد که طی دو سال گذشته بخشی از مجوزهای آنها اخذ شده است.
افشین نیز در پاسخ به این سؤال اعلام کرد معاونت علمی برای کاهش ریسک سرمایهگذاری، مدل «صندوق در صندوق» را دنبال میکند تا مردم به جای سرمایهگذاری مستقیم، منابع خود را در صندوقهایی قرار دهند که به گفته او سود آنها از سوی صندوق نوآوری و شکوفایی تضمین میشود و این صندوقها در پروژههای فرانچایز دانشبنیان سرمایهگذاری خواهند کرد.
او با اشاره به اینکه شکست بخشی از فرآیند توسعه شرکتهای دانشبنیان است، تأکید کرد معاونت علمی تلاش میکند با استفاده از ابزارهای مالی مختلف، ریسک این مسیر را کاهش دهد و نباید به فرانچایز صرفاً به چشم یک مدل کسبوکار نگاه کرد، بلکه آن را باید بخشی از سازوکار توسعه اکوسیستم دانشبنیان کشور دانست.
