عصرایران- بسیاری از افراد تصور میکنند اگر درد وجود نداشت، زندگی آسانتر میشد؛ اما یافتههای پزشکی نشان میدهد این احساس، نقش حیاتی در حفظ سلامت انسان دارد. درد به مغز هشدار میدهد که بخشی از بدن دچار آسیب شده یا در معرض خطر قرار گرفته است و نبود آن میتواند باعث شود آسیبهای جدی تا مدتها بدون تشخیص باقی بمانند.
یکی از نادرترین بیماریهای شناختهشده در این زمینه، عدم حساسیت مادرزادی به درد (Congenital Insensitivity to Pain) است؛ گروهی از اختلالات ژنتیکی که در برخی انواع آن، از جمله CIPA، فرد علاوه بر ناتوانی در احساس درد و دما، توانایی تعریق طبیعی را نیز از دست میدهد. پژوهشهای جدید نشان میدهد این بیماری تنها به یک جهش ژنتیکی محدود نیست و ژنهایی مانند NTRK1، SCN9A، SCN11A و PRDM12 نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
متخصصان میگویند کودکان مبتلا بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند، زیرا ممکن است هنگام بازی یا حتی انجام فعالیتهای روزمره دچار شکستگی، سوختگی یا بریدگی شوند، بدون آنکه درد را احساس کنند. در برخی موارد نیز گاز گرفتن زبان، لبها یا انگشتان به دلیل نبود حس درد مشاهده میشود.
نبود حس درد تنها چالش این بیماران نیست. در نوع CIPA، اختلال در عملکرد غدد عرق باعث میشود بدن نتواند دمای خود را بهدرستی تنظیم کند. در نتیجه، خطر افزایش شدید دمای بدن و گرمازدگی، بهویژه در نوزادان و کودکان، بیشتر از افراد عادی است.
از سوی دیگر، بسیاری از آسیبهای داخلی نیز ممکن است بدون علامت باقی بمانند. برای مثال، شکستگی استخوان، آسیب مفاصل یا حتی برخی بیماریهای شکمی میتوانند تا زمان بروز عوارض جدی تشخیص داده نشوند، زیرا مهمترین نشانه هشداردهنده یعنی درد وجود ندارد. به همین دلیل، مراقبت پزشکی منظم و آموزش خانوادهها بخش مهمی از مدیریت این بیماری محسوب میشود.
بررسیهای جدید همچنین نشان میدهد همه افراد مبتلا شرایط یکسانی ندارند. در حالی که برخی بیماران ممکن است مشکلات شناختی یا رفتاری را تجربه کنند، بسیاری دیگر از توانایی ذهنی طبیعی برخوردار هستند و شدت علائم به نوع جهش ژنتیکی و زیرگروه بیماری بستگی دارد.
در حال حاضر درمان قطعی برای این اختلال وجود ندارد و مراقبت از بیماران بر پیشگیری از آسیب، معاینات منظم، کنترل دمای بدن و آموزش خانوادهها متمرکز است. پژوهشگران نیز در حال بررسی روشهای نوین، از جمله درمانهای مبتنی بر ژن و سلول، هستند، اما این رویکردها هنوز در مرحله تحقیق قرار دارند.
اگرچه درد یکی از ناخوشایندترین تجربههای انسانی است، اما شواهد علمی نشان میدهد این حس نقش غیرقابلجایگزینی در حفظ سلامت بدن دارد. زندگی بدون درد، برخلاف تصور اولیه، به معنای زندگی بدون خطر نیست؛ بلکه میتواند فرد را در برابر آسیبهایی قرار دهد که در شرایط عادی، درد از وقوع یا تشدید آنها جلوگیری میکند.
