ریحانه اسکندری: ریچارد گلفوند، مدیرعامل آیمکس، این روزها بیش از همیشه محبوب شده است؛ اما نه به خاطر خودش، بلکه به دلیل «اودیسه» (The Odyssey)، حماسه تازه کریستوفر نولان که به طور کامل با دوربینهای آیمکس فیلمبرداری شده است.
آیمکس با پیشبینی استقبال گسترده، بلیتهای نخستین آخر هفته اکران فیلم را یک سال زودتر عرضه کرد؛ اقدامی که باعث شد تمام بلیتها ظرف چند ساعت به فروش برسند.
گلفوند با خنده میگوید: «افرادی با من تماس میگیرند که سالها از آنها خبری نداشتم. ظاهرا بلیت آیمکس اودیسه باعث شده دوستان قدیمی دوباره پیدایم کنند و حتی دوستان تازهای هم پیدا کنم.»
بازگشت تماشاگران به سالنهای سینما
اما شور و شوق مخاطبان تنها به «اودیسه» محدود نیست. برای نخستین بار از زمان همهگیری کووید-۱۹، هالیوود احساس میکند دوباره روی پای خود ایستاده است.
تماشاگران با فیلم «مایکل» همراه شدهاند، برای تماشای «شیطان پرادا میپوشد ۲» با لباسهای خاص به سینما میروند و بارها برای تجربه ترس فیلم «وسواس» به سالنها بازمیگردند.
فروش سطلهای پاپکورن کلکسیونی رکورد زده، نوجوانان تجربه سینما را در تیکتاک به اشتراک میگذارند و استودیوها بار دیگر به آینده امیدوار شدهاند.
ست روگن، بازیگر فیلم کمدی «دعوت»، میگوید: «در گفتوگو با مدیران استودیوها، خوشبینیای را میبینم که سالها بود وجود نداشت. حس و حال امروز، شبیه ۱۵ سال قبل است؛ زمانی که همه باور داشتند دوباره میتوانند برنده شوند.»
فقط دنبالهها موفق نبودند
اگرچه فیلمهایی مانند «فیلم سوپر ماریو گلکسی»، نخستین فیلم میلیارد دلاری سال، «داستان اسباببازی ۵» و «شیطان پرادا میپوشد ۲» فروشهای خیرهکنندهای داشتهاند، اما موفقیت امسال تنها به دنبالهها و فرنچایزها محدود نشده است.
از جمله موفقیتهای غیرمنتظره سال میتوان به این آثار اشاره کرد:
«پروژه هیل مری» با بازی رایان گاسلینگ که با فروش ۶۸۳ میلیون دلاری، نخستین موفقیت بزرگ آمازون امجیام در گیشه شد.
«مایکل» که پس از تولیدی پرحاشیه و چندین تعویق، نخستین فیلم زندگینامهای تاریخ شد که از مرز یک میلیارد دلار فروش عبور کرد.
«وسواس» ساخته کاری بارکر که تنها با بودجه ۷۵۰ هزار دلاری تاکنون بیش از ۴۲۶ میلیون دلار فروش داشته و رکوردی بیسابقه ثبت کرده است؛ بهطوریکه فروش هفتههای دوم، سوم و چهارم آن حتی از افتتاحیه فیلم نیز بیشتر بود.
«اتاقهای پشتی»، فیلم ترسناک کمهزینه کین پارسونز، یوتیوبر ۲۰ ساله، که با افتتاحیه ۸۱ میلیون دلاری، بزرگترین افتتاحیه تاریخ شرکت A24 را رقم زد و فروش جهانی آن از ۳۶۳ میلیون دلار فراتر رفت.
مایکل کاسترمن، مدیرعامل زنجیره سینماهای آلامو درفتهاوس، میگوید:«بالاخره همان اتفاقی که منتظرش بودیم رخ داد. نهتنها فیلمهای زیادی روی پرده داریم، بلکه تنوع آنها هم فوقالعاده است؛ چیزی که سالها کمبودش را احساس میکردیم.»
گیشه در مسیر ثبت ۱۰ میلیارد دلار
بر اساس آمار رنتراک، فروش تابستانی سینماها به سطح سال ۲۰۱۹ رسیده و فروش بلیت نسبت به همین مقطع در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ درصد رشد کرده است.
اگر این روند ادامه پیدا کند، گیشه آمریکای شمالی برای نخستین بار از آغاز همهگیری کرونا بار دیگر از مرز ۱۰ میلیارد دلار عبور خواهد کرد.
در فاصله دو هفته پس از اکران «اودیسه»، فیلم «مرد عنکبوتی: روزی کاملا جدید» روی پرده میرود؛ موضوعی که صاحبان سینماها را با چالشی متفاوت روبهرو کرده است: چگونه سالن کافی برای دو بلاکباستر بزرگ فراهم کنند.
برخلاف تصور، نسل زد ناجی سینما شد
در سالهای اخیر بسیاری تصور میکردند نتفلیکس، یوتیوب و شبکههای اجتماعی، نسل جوان را برای همیشه از سالنهای سینما دور کردهاند؛ اما دادههای جدید خلاف این را نشان میدهد.
بر اساس گزارش فندنگو:
۸۷ درصد از اعضای نسل Z در یک سال گذشته دستکم یک فیلم را در سینما دیدهاند.
این رقم برای یک نسل،قبل از نسل z۸۲ درصد است.
در مقابل، تنها ۷۰ درصد از نسل X و ۵۸ درصد از بیبیبومرها به سینما رفتهاند.
ریچارد لینکلیتر، کارگردان فیلمهای «پسربچگی» و «مبهوت و گیج»، میگوید:«درست زمانی که فکر میکردیم جوانانی که با تیکتاک بزرگ شدهاند دیگر به سینما علاقه ندارند، مشخص شد دوست دارند همراه دوستانشان فیلم ببینند. تجربه جمعی سینما همیشه دوام آورده است.»
کالین فارل نیز معتقد است مردم از زندگی پشت صفحه نمایش خسته شدهاند: «گاهی فوقالعاده است که با اوبر به سینما بروید و کل شب را حول تجربه دیدن یک فیلم برنامهریزی کنید.»
سطلهای پاپکورن؛ تجارت ۱۰۰ میلیون دلاری
یکی از پدیدههای غیرمنتظره گیشه، رونق سطلهای پاپکورن کلکسیونی است؛ جریانی که از «تلماسه: بخش دوم» آغاز شد و اکنون تقریباً هر فیلم بزرگی محصول اختصاصی خود را دارد.
از کیفهای لوکس الهامگرفته از «شیطان پرادا میپوشد ۲» گرفته تا اسب تروا برای «اودیسه».
قیمت این محصولات بین ۲۰ تا ۸۰ دلار است و بسیاری از آنها در ایبی با قیمتهایی بسیار بالاتر معامله میشوند.
آدام آرون، مدیرعامل زنجیره سینماهای AMC، میگوید: «سه سال پیش اصلا چنین محصولی نداشتیم، اما امسال فروش سطلهای پاپکورن اختصاصی برای ما به کسبوکاری بیش از ۱۰۰ میلیون دلار تبدیل خواهد شد.»
اعتصابها چگونه سینما را زمینگیر کردند؟
پس از پایان محدودیتهای کرونایی، بازگشت مخاطبان بسیار کند بود. سپس اعتصاب نویسندگان و بازیگران در سال ۲۰۲۳ ضربه سنگین دیگری به صنعت وارد کرد.
تام راتمن، رئیس سونی پیکچرز، میگوید: «بسیاری هنوز درک نمیکنند اعتصابها چه میزان خسارت وارد کردند. تقریبا همه پروژهها به تعویق افتادند.»
پیتر لوینسون، رئیس توزیع جهانی یونیورسال، نیز میافزاید: «نه فقط تولید، بلکه تبلیغات فیلمها هم متوقف شد، چون بازیگران اجازه تبلیغ آثارشان را نداشتند. بازگرداندن مخاطبان زمان زیادی برد.»
اکنون اما تولید فیلم به ثبات رسیده است. پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶ بین ۱۱۵ تا ۱۲۰ فیلم اکران گسترده داشته باشند؛ رقمی نزدیک به سال ۲۰۱۹ و بسیار بیشتر از ۹۴ فیلم سال ۲۰۲۴.
پایان سلطه ابرقهرمانها؟
یکی از مهمترین نشانههای تغییر بازار، افت فیلمهای ابرقهرمانی است.
فیلم «سوپرگرل» تنها ۱۱۵ میلیون دلار در جهان فروخت؛ در حالی که بودجه آن ۱۷۰ میلیون دلار بود.
همچنین «مندلورین و گروگو» با فروش ۳۴۰ میلیون دلار، ضعیفترین عملکرد تاریخ مجموعه «جنگ ستارگان» را ثبت کرد و «اربابان جهان» نیز با وجود بودجه ۲۵۰ میلیون دلاری، تنها ۱۱۲ میلیون دلار فروش داشت.
تحلیلگران معتقدند دیگر صرفا شناختهشده بودن یک برند، تضمینی برای موفقیت نیست.
فیل لرد، یکی از کارگردانان «پروژه هیل مری»، میگوید:«نخ مشترک تمام فیلمهای موفق امسال، تازگی و کیفیت است. مخاطبان همیشه برای فیلم خوب اشتیاق دارند.»
پنجره اکران دوباره اهمیت پیدا کرد
یکی دیگر از تغییرات مهم، بازگشت اهمیت پنجره اکران سینمایی است؛ یعنی فاصله زمانی میان نمایش انحصاری فیلم در سینما و عرضه آن روی پلتفرمهای خانگی.
در دوران کرونا این فاصله به حدود ۱۶ روز کاهش یافته بود، اما اکنون استودیوهایی مانند دیزنی، پارامونت و یونیورسال بر دورهای دستکم ۴۵ روزه توافق کردهاند.
جاش گرینستین، مدیر مشترک پارامونت پیکچرز، میگوید: «تماشاگر باید بداند تنها جایی که در ۴۵ روز نخست میتواند فیلم را ببیند، سالن سینما است؛ در غیر این صورت همه منتظر نسخه آنلاین میمانند.»
موفقیت امروز، وابسته به شبکههای اجتماعی است
مدیران استودیوها معتقدند شبکههای اجتماعی بیش از هر زمان دیگری بر سرنوشت فیلمها اثر میگذارند.
آلن برگمن، رئیس دیزنی اینترتینمنت استودیوز، میگوید: «اگر فیلمی عالی نباشد، یا دستکم عالی به نظر نرسد، افتتاحیه قدرتمندی نخواهد داشت. دیگر دوران فیلمهای متوسطی که دو هفته دوام میآوردند گذشته است. تا شب جمعه همه میفهمند مردم فیلم را دوست داشتهاند یا نه.»
آینده سینما؛ نسل تازه فیلمسازان
موفقیت فیلمهایی مانند «بکرومز»، «وسواس» و «آیرن لانگ» (Iron Lung) ساخته مارک «مارکیپلایر» فیشباخ، بسیاری را به این نتیجه رسانده که نسل تازهای از فیلمسازان برخاسته از یوتیوب و اینترنت، آینده هالیوود را شکل خواهند داد.
جیسون بلوم، مدیر شرکت بلومهاوس اتومیک مانستر، میگوید: «مخاطب همیشه وجود داشت؛ فقط ما فیلم اشتباهی برای او میساختیم.»
با این حال، او هشدار میدهد استودیوها نباید صرفا به دنبال استخدام چهرههای محبوب یوتیوب و تیکتاک باشند.
«کارگردانان "اتاقهای پشتی" و "وسواس" سالها روی فیلمنامههایشان کار کردند. ساخت فیلم خوب زمان میخواهد و نمیتوان این فرآیند را با پول سرعت بخشید.»
هالیوود در نقطهای تازه
اگرچه مدیران سینماها همچنان نسبت به ادغامهای بزرگ، کاهش تعداد تولیدات و آینده بازار محتاط هستند، اما بسیاری معتقدند هالیوود وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن، دیگر تنها فرنچایزهای قدیمی یا برندهای مشهور تعیینکننده نیستند.
کورتنی والنتی، رئیس بخش فیلم، استریم و اکران آمازون امجیام استودیوز، میگوید: «بیتردید از یک پیچ تاریخی عبور کردهایم، اما نباید صرفاً تلاش کنیم به دوران پیش از کرونا بازگردیم. مخاطبان سال ۲۰۲۶ دیگر همان مخاطبان سالهای ۲۰۱۸ یا ۲۰۱۹ نیستند؛ باید آیندهنگر، منعطف و نوآور باشیم.»
منبع: ورایتی
۵۹۲۴۴
