همشهری آنلاین - بهنام صدقی: آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده ارشد پیشین آمریکا در امور خاورمیانه، پرده از یک بنبست راهبردی برداشت: برای اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز، ناوهای آمریکایی باید وارد خودِ تنگه شوند، یعنی دقیقا همان جایی که پهپادها، مینهای دریایی و حملات نامتقارن ایران انتظارشان را میکشند. این اعتراف، از زبان کسی که روزگاری در قلب تصمیمسازی واشنگتن نشسته بود، نشان میدهد که طرح اسکورت دریایی، بیش از آنکه یک راهحل عملیاتی باشد، یک کابوس لجستیکی و نظامی است. تنگه هرمز، با عرضی حدود ۳۹ کیلومتر و مسیرهای کشتیرانیِ تنها ۳ کیلومتری، چنان باریک و قابل پیشبینی است که هر کشتیِ عبوری را به هدفی آسان برای مینهای هوشمند، موشکهای ضدکشتی و قایقهای تندروی سپاه تبدیل میکند. تجربه تلخ عملیات «ارنیست ویل» در ۱۹۸۷، که در آن یک ناو آمریکایی با مین دریایی آسیب دید، هنوز در حافظه نظامی واشنگتن زنده است و حالا، در برابر زرادخانهای از ۳ تا ۵ هزار مین دریایی، صدها قایق تندرو و پهپادهایی با برد بیش از هزار کیلومتر، سوال اصلی این نیست که آیا آمریکا میتواند تنگه را باز کند، بلکه این است: آیا اصلا جرأت ورود به این تله راهبردی را خواهد داشت؟ پاسخ را شاید خود میلر داده باشد، با تردیدی که در کلامش موج میزد.
اظهارنظر کلیدی
آرون دیوید میلر
مذاکرهکننده ارشد پیشین آمریکا در امور خاورمیانه
نکات اصلی:
• برای هدایت کشتیها از تنگه هرمز، ناوهای آمریکایی باید در داخل تنگه مستقر شوند.
• این حضور، نیروهای آمریکا را در معرض پهپادها، مینهای دریایی و حملات نامتقارن ایران قرار میدهد.
• پرسش عملیاتی: آیا آمریکا باید تفنگداران دریایی را روی کشتیهای غیر آمریکایی مستقر کند؟
• پرسش لجستیکی: آیا چندین ناوشکن و پوشش هوایی دائمی برای اسکورت نفتکشها اختصاص داده میشود؟
اهمیت راهبردی تنگه هرمز
تنگه هرمز از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان است.
دادههای کلیدی (EIA – آژانس اطلاعات انرژی آمریکا):
• عبور روزانه نفت: ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه
• سهم از تجارت دریایی نفت جهان: حدود ۳۰ درصد
• سهم از کل مصرف نفت جهان: ۲۰ درصد
• عبور روزانه گاز طبیعی مایع LNG): حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی LNG)
کشورهای اصلی وابسته به این مسیر:
• چین
• هند
• ژاپن
• کره جنوبی
• کشورهای اروپایی
ابعاد جغرافیایی تنگه
مشخصات فیزیکی تنگه هرمز:
• عرض تنگه: حدود ۳۹ کیلومتر
• عرض خطوط کشتیرانی: حدود ۳ کیلومتر در هر مسیر
• فاصله خطوط رفت و برگشت: حدود ۳ کیلومتر منطقه حائل
این محدودیت جغرافیایی باعث میشود کشتیها در یک مسیر بسیار قابل پیشبینی حرکت کنند.
توان تهدیدات دریایی ایران
تحلیلگران نظامی معتقدند ایران طی دو دهه گذشته بر جنگ نامتقارن دریایی در خلیج فارس تمرکز کرده است.
مهمترین ابزارهای تهدید:
مینهای دریایی
• برآورد ذخایر: ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ مین دریایی
• انواع: مینهای تماسی، مغناطیسی و هوشمند
پهپادهای رزمی
• برد برخی مدلها: بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر
• قابلیت عملیات انبوه و حمله اشباعی
موشکهای ضد کشتی
نمونهها:
• نور - برد حدود ۱۲۰ کیلومتر
• قادر - برد حدود ۲۰۰ کیلومتر
• خلیج فارس - برد حدود ۳۰۰ کیلومتر
قایقهای تندرو
• تعداد تخمینی: صدها فروند
• تاکتیک: حملات گروهی و سریع
زیردریاییهای کوچک
• کلاسهای غدیر و فاتح
• مناسب عملیات در آبهای کمعمق خلیج فارس
چالشهای عملیات اسکورت
برای اجرای طرح اسکورت نفتکشها در هرمز، آمریکا با چند چالش عملیاتی مواجه است.
نیازهای نظامی احتمالی:
• استقرار چند ناوشکن مجهز به سامانه ایجیس
• حضور دائمی هواپیماهای گشت دریایی
• پوشش هوایی جنگندهها
• عملیات پاکسازی مین دریایی
برآوردهای نظامی نشان میدهد:
پاکسازی یک میدان مین دریایی در هرمز ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد.
تجربه تاریخی آمریکا
عملیات اسکورت نفتکشها در خلیج فارس سابقه دارد.
عملیات «ارنیست ویل» - ۱۹۸۷
در جریان جنگ ایران و عراق:
• آمریکا نفتکشهای کویتی را اسکورت کرد
• دهها کشتی نظامی در منطقه مستقر شدند
اما با وجود این حضور:
• ناو آمریکایی USS Samuel B. Roberts بر اثر مین دریایی آسیب شدید دید.
• آمریکا مجبور به انجام عملیات نظامی گسترده علیه ایران شد.
این تجربه هنوز در محافل نظامی آمریکا به عنوان نمونهای از آسیبپذیری در خلیج فارس مطرح میشود.
اهمیت اقتصادی هرمز برای جهان
اختلال در تنگه هرمز میتواند تأثیر فوری بر بازار انرژی داشته باشد.
برآورد مؤسسات انرژی:
در صورت بسته شدن کامل تنگه:
• قیمت نفت ممکن است به ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد.
• بیش از ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت مختل میشود.
کشورهای بیشترین آسیب:
• چین
• هند
• ژاپن
• کره جنوبی
جان کلام
اظهارات آرون دیوید میلر نشان میدهد حتی در میان مقامات سابق آمریکایی نیز درباره امکانپذیری نظامی اسکورت گسترده نفتکشها در هرمز تردیدهای جدی وجود دارد.
دلیل این تردیدها:
• جغرافیای محدود تنگه
• توان جنگ نامتقارن ایران
• هزینه بالای عملیات نظامی
• ریسک درگیری مستقیم
