علی دارابی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، ضمن تبریک و تسلیت به مناسبت شهادت رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: نگاه عمیق رهبری به مقوله میراث فرهنگی و حفظ اصالت فرهنگها در مواجهه با هویتهای بومی بسیار مشهود است. برای نمونه در یکی از ملاقاتها که گروهی از برادران و خواهران بختیاری با لباسهای محلی خود در حضور ایشان بودند، حتی محسن رضایی نیز به نشانه احترام و پیوند با این هویت، لباس محلی بر تن داشت که نشاندهنده تاکید ایشان بر اهمیت و ارزش لباسهای سنتی و هویتهای بومی است.
وی افزود: ایشان همواره بر اهمیت تولید موسیقی فاخر تاکید داشتند، این نگاه ارزشمند در بالاترین سطوح برنامهریزی کشور نیز تجلی یافته است. همچنین برای نخستین بار در سند بالادستی «برنامه هفتم توسعه» که به تصویب رهبری رسیده است، حوزههای میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جایگاه ویژهای یافتند. به عنوان نماینده وزارت میراث فرهنگی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، برای دفاع از بندهای مربوط به این حوزهها (بندهای ۱۶ و ۱۷ سند کل نظام) حضور داشتم و با وجود برخی تردیدها در آن جلسه، توانستیم با دفاع مستدل، اهمیت این حوزهها را اثبات و آن را به تصویب برسانیم.
روایتهایی از نگاه عمیق رهبری به میراث فرهنگی
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی گفت: امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب نسبت به حفظ اصالت آثار تاریخی تاکید داشتند، موضوعات در رابطه با مراقبتهای امام خمینی (ه) و رهبر شهید درباره حفاظت از میراث فرهنگی فراوان است؛ به عنوان نمونه براساس روایتهای نقل شده از حجتالاسلام مروی متولی آستان قدس رضوی، در زمان امام خمینی (ره) به گفته آیتالله سیدابوالحسن شیرازی امام جمعه مشهد به دلیل گرم بودن هوا مقرر شد چادرهایی را با میخ در مسجد گوهرشاد نصب کنند، زمانی که امام از موضوع آگاه شد اجازه نصب چادر را ندادند و فرمودند، این یک اثر تاریخی است شما حق ندارید این کار را انجام دهید و نماز را در فضای باز اقامه کردند.
وی ادامه داد: در راستای ترویج این نگاه، وزارت میراث فرهنگی با همکاری موسسه نشر آثار امام خامنهای، در حال تدوین و انتشار مجموعهای از رهنمودها و بیاناتی هستند که بر حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تمرکز دارد تا این دیدگاهها به صورت ماندگار در این حوزهها تثبیت شود.
دارابی در پاسخ به این پرسش که در کنار فقدان فیزیکی، میراث مادی و معنوی رهبر شهید (مانند نوشتهها، اشیاء یا آثار مرتبط) چگونه در چرخه حفاظت و معرفی میراث فرهنگی قرار میگیرد تا این یادگاریها به عنوان بخشی از تاریخ معاصر ما حفظ شوند، توضیح داد و افزود: ما درباره رهبری صحبت میکنیم که جانشین و خلف شایسته امام خمینی (ره) در انقلاب بودند و بیش از ۳۷ سال سکان انقلاب را در دست داشتند، ایشان در میان نظریات و دیدگاههای مختلف، نظریه تمدن نوین اسلامی را مطرح کردند که دربرگیری آن فراتر از جامعه ایرانی بود و جهان اسلام را در بر میگرفت. ایشان معتقد بودند ما در مرحله انقلاب اسلامی بعد از مقابله با رژیم پهلوی، نظام اسلامی را ایجاد کردیم که نیاز به کارگزاران مومن و عدالتخواه و انقلابی دارد که باید برای امور تربیت شوند.
رهبر شهید احیاگر فرهنگستان و زبان فارسی بعد از انقلاب بودند
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی اظهار کرد: رهبر بعد از انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن اسلامی را مطرح میکردند. بر این باورم بزرگترین هنری که ایشان در مسئله میراث تمدنی داشتند، پیوند میان علم و ایمان بود که این نظریه از آن برخاست. این نظریه رهبری در بحث میراث تمدنی بر چهار سازه و اصل استوار بود. نخستین مساله بحث زبان فارسی بود، رهبری تسلط بینظیری در حوزه مربوط به زبان فارسی داشتند و خود از نویسندگان، ادیبان و شاعران نادر کشور بودند. در خاطرات ایشان بیان شده که تا قبل از ۲۰ سالگی بیش از صدها رمان مطالعه کردهاند، در جایی هم نوشته شده هزار رمان اما من برای اینکه دقیق سخن گفته باشم میگویم صدها عنوان کتاب.
دارابی ادامه داد: رهبری زبان فارسی را زبان علم میدانستند و معتقد بودند که باید به مرحلهای از توانایی برسیم که زبان فارسی، زبان علم باشد که هر کسی میخواهد در حوزه علم تحقیق کند مکلف باشد زبان فارسی را یاد بگیرد این موضوع بسیار بااهمیت و چشمانداز بسیار مهمی است. با قدردانی از زحمات و تلاشهای زندهیاد دکتر حسن حبیبی بیتردید احیاگر مجدد فرهنگستان و زبان فارسی بعد از انقلاب شخص رهبری شهید بودند. فرهنگستان و زبان فارسی خدمات بزرگی در کشور داشت.
آیتالله خامنهای ایرانیترین روحانی قرن است
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی گفت: مساله ایران دومین مولفهای بود که رهبر شهید در بحث میراث تمدنی بر آن تاکید داشتند. من معتقدم که آیتالله خامنهای ایرانیترین روحانی قرن است. ایشان همواره در نقش ایران در توسعه و ترویج علم و دانش تاکید داشتند و درباره بناها و اماکن تاریخی میفرمودند که اینها سرپنجه تدبیر و هنر معماران ایرانی و نیاکان گذشته ما هستند. حتی بعد از حوادثی که در انتخابات سال ۸۸ پیش آمد ایشان فرمودند، حتی اگر من و نظام را قبول ندارید به خاطر ایران رای بدهید. این نکته بسیار مهمی است، رهبری همواره به موضوعات مربوط به ایران اهمیت میداد به عنوان مثال در شب عاشورای ۱۴۰۴ به مداحی که در بیت میخواند، فرمودند که تصنیف «ایران ای سرای امید» مطالبه بعدی من است.
رهبر در ایام منتهی به شهادت هر شب شاهنامه میخواندند
دارابی اضافه کرد: به تازگی در ملاقاتی که با حجتالاسلام مروی تولیت آستان قدس رضوی در مشهد داشتم ایشان گفتند، رهبر در ایام منتهی به شهادت هر شب شاهنامه میخواندند. این نکته بسیار مهمی برای جوانهای ماست باید آنها بدانند ایشان در اوج مسائل و موضوعات مختلف رهبری به ایران و شاهنامه خوانی اهمیت می داد.
رهبری جلوی تخریب آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی را گرفت
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی گفت: نکته سوم صیانت از میراث فرهنگی از یادگارهای بزرگ ایشان، در ماههای نخست پیروزی انقلاب در سال ۱۳۷۵ است. عدهای از تندروها، قصد داشتن آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی را تخریب کنند که رهبری از موضوع مطلع و جلوی این کار را گرفتند. در همان سال مقام رهبری در سفری که به استان خراسان رضوی داشتند، پس از رفتن به آرامگاه طوس دستور تشکیل ستاد احیای طوس را دادند که موضوع بسیار مهمی است.
رهبر زبان فارسی و ایران را در کنار اسلام، انقلاب و نظام خط قرمز خود میدانستند
دارابی تصریح کرد: رهبری در دیدار با دست اندرکاران کنگره ملی شهدای لرستان نیز فرمودند که باید از گذشته تاریخی خود استفاده کنیم و میراث گذشته را به نسلهای کنونی منتقل کنیم. مروی به من گفت که وقتی نماینده رهبری در آستان قدس رضوی شدم یکی از سفارشهای اکید ایشان مراقبت از آثار میراث فرهنگی در حرم امام رضا (ع) بود، به خصوص صحن گوهرشاد که قدمت تاریخی دارد.
وی افزود: ایشان زبان فارسی و ایران را در کنار اسلام، انقلاب اسلامی و نظام اسلامی خط قرمز خود میدانستند و بارها به خطوط قرمز اشاره کردند و فرمودند، بر سر اینها با کسی تعارف ندارند؛ در جای دیگر هم فرمودند که حج یک میراث متقن و میراث حقیقی رسول اکرم است، رهبر همچنین بیداری اسلامی و نهضت اسلامی را میراث بزرگ امام خمینی عنوان کردند و اتحاد و وحدت مسلمانها را از مولفههای این موضوع برشمردند.
انتشار مجموعه آثار رهبر در ۱۲۱ عنوان کتاب در ۲۰۸ مجلد
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی درباره میراث ارزشمند رهبر شهید نیز توضیح داد: آثار مکتوب، تالیفات، شاگردان و رهبری سوم حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای فرزند خلف و شایسته رهبری از میراثهای ارزنده ایشان است. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی مجموعه آثار رهبر را به عنوان حدیث ولایت از سال ۵۷ تا ۱۳۹۹ جمع آوری و در ۱۲۱ عنوان کتاب در ۲۰۸ جلد منتشر شده است. تعدادی از کتابها به زبان عربی بوده که رهبری آنها را ترجمه کردهاند.
دارابی در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه برای بازشناسی یا ثبت ابعاد فرهنگی تاریخی فعالیتهای ایشان که با هویت ملی و تمدنی ما گره خورده در دستور کار معاونت قرار دارد، تصریح کرد: پیامها، نامگذاری سالها، بیانیهها به ویژه بیانیه گام دوم انقلاب، سخنرانیها و خطبههای نماز در کنار هدایایی که به ایشان در دوران مسئولیتهای مختلف دادهاند، در زمره میراث فرهنگی است. وزارت میراث فرهنگی وظیفه دارد نسبت به معرفی حفاظت و صیانت از آنها انجام وظیفه کند. در سالهای گذشته مکان زندگی رهبری در مشهد مقدس که در سالهای ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ محل زندگی ایشان بوده و پسران ایشان در آنجا متولد شدهاند، به عنوان موزه انقلاب اسلامی ثبت شده و اکنون در حال تکمیل است. همچنین خانه «ایرانشهر» که رهبری در دوران پهلوی آنجا تبعید بودند ثبت شده و اکنون «خانه موزه» است.
وی افزود: همچنین وزیر میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی، در نامهای، از مقام معظم رهبری درخواست کردهاند که حسینیه امام خمینی (ره) که محل زندگی و پردیس حکمرانی کشور بوده است؛ ثبت ملی و تبدیل به «موزه بزرگ ایران» شود. همچنین «حضور میلیونی مردم در تشییع رهبر شهید» به عنوان یک رویداد کمنظیر و به عنوان زنجیره انسانی و همبستگی ملت ایران ثبت ملی میشود.
ثبت حسینیه امام خمینی (ره)
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا حسینیه امام خمینی (ره) تاریخی است یا معماری خاصی دارد یا صرفاً به خاطر حملهای که صورت گرفته به ثبت میرسد، گفت: در ثبت مکان رویدادها مساله معماری و یا قدمت مکان موردنظر مطرح نیست مانند تظاهرات مخالفان و انقلابیون میدان ۱۷ شهریور تهران یا واقعه حمله به مسجد گوهرشاد در زمان پهلوی اول، که نقطه عطفی در تاریخ مبارزات مردم ایران است، ما مکانهای این چنینی را برای نسل جوان که آن زمان نبودند، ثبت میکنیم تا آنها بدانند در این مکانها چه وقایع تاریخ بزرگی رقم خورده است.
دارابی اضافه کرد: در راستای همین هدف، برنامه هفتم توسعه را با نگاهی ویژه به میراث فرهنگی تنظیم کردهایم. پیش از انقلاب، تعداد موزههای ایران به ۵۰ عدد نمیرسید، اما امروز ۸۳۰ موزه فعال است و هدف ما رسیدن به مرز یک هزار موزه در پایان برنامه هفتم است. ما با شهرداریها وارد گفت و گو و عملیات شدهایم تا در هر شهر، موزه مستقلی داشته باشیم که با این اقدام، ظرفیت موزهداری ایران تا پنج برابر افزایش یابد. هدف از این کار، فراتر از نگهداری اشیاست؛ موزهها صرفاً مکانی برای نگهداری اشیا نیستند. اگرچه آنها ویترین و گنجینه داراییهای یک جامعه به شمار میروند، اما امروزه موزهها نمادی برای صلح، دموکراسی، دیپلماسی عمومی، تابآوری، آموزش و پژوهش است، موزهها به نسل جوان یادآوری میکنند که آنها میراثدار هویت و تمدنی پرافتخار هستند.
