همشهریآنلاین - پروانه بندپی: گرمای تابستان فقط خطر گرمازدگی را افزایش نمیدهد برخی مطالعات نشان دادند که اگر کمآبی بدن با بیتحرکی و عادتهای غذایی نامناسب همراه شود احتمال تشکیل سنگ کلیه بیشتر میشود. البته متخصصان هشدار میدهند که برخلاف تصور رایج، مقدار نوشیدن آب، برای همه افراد یکسان نیست و حتی زیادهروی در مصرف آن برای برخی بیماران کلیوی میتواند دردسرساز شود.
ارتباط تابستان با سنگ کلیه
سنگ کلیه از شایعترین بیماریهای دستگاه ادراری است و عواملی مثل ژنتیک، رژیم غذایی، برخی بیماریهای متابولیک و مصرف ناکافی مایعات و حتی بیتحرکی در بروز آن نقش دارند. به گفته برخی پزشکان، آمار مراجعه افراد با سنگ کلیه در فصول گرم سال افزایش پیدا میکند و یکی از دلایل مهم آن کمآبی بدن است.
دکتر فاطمه پوررضاقلی، فوق تخصص بیماریهای کلیه (نفرولوژیست) در این رابطه همشهریآنلاین میگوید: «من مطالعهای ندیدهام که به طور مشخص نشان دهد در فصل تابستان آمار سنگ کلیه افزایش پیدا میکند، اما باید بدانیم یکی از مهمترین عوامل مستعدکننده تشکیل سنگ، «کمآبی بدن» است. البته کمآبی بهتنهایی باعث ایجاد سنگ نمیشود، بلکه در افرادی که زمینه سنگسازی دارند و ۶۰ درصد این مورد هم ارثی است، این روند را تشدید میکند.» 
پوررضاقلی میگوید: «حدود ۶۰ درصد موارد، زمینه سنگسازی ارثی است و در سایر افراد هم ممکن است بیماریهای متابولیک، بیماریهای غدد یا سبک زندگی در ایجاد آن نقش داشته باشند. در چنین شرایطی کمآبی بدن مانند عاملی عمل میکند که این زمینه را شعلهور میکند. البته یکی از عوامل مهم و اصلی در ایجاد سنگ کلیه، «بیتحرکی» است. گاهی اولین تجربه سنگ کلیه در افرادی دیده میشود که مدت طولانی بدون تحرک مینشینند. مثلا در داوطلبان کنکور که ساعتهای طولانی مطالعه میکنند و فعالیت بدنی کمی دارند.»
حجم ادرار نباید در طول روز کم شود
عامل مهم دیگر در ایجاد سنگ کلیه، مصرف ناکافی مایعات مخصوصا آب، است به طوری که حجم ادرار کاهش پیدا کند و رنگ آن تیره شود. پوررضاقلی توضیح میدهد: «البته اینکه برای همه افراد تعداد مشخصی لیوان آب در روز توصیه کنیم، از نظر علمی درست نیست. ممکن است فردی در یک روز بسیار گرم حتی با نوشیدن ۸، ۱۰ یا ۱۲ لیوان آب، به دلیل تعریق زیاد فقط به اندازه ۲ لیوان ادرار دفع کند. بنابراین میزان آب مورد نیاز هر فرد به شرایطی مانند دمای هوا، میزان تعریق و نوع فعالیت او بستگی دارد.»
به گفته این فوق تخصص بیماریهای کلیه، «معیار مناسب این است که فرد به اندازهای آب بنوشد که ادرارش شفاف باشد و غلظت و تیرگی نداشته باشد. البته افرادی که سابقه خانوادگی سنگ کلیه دارند باید توجه بیشتری به دریافت مایعات داشته باشند. افرادی هم که شغل در معرض آفتاب دارند، باید آب بیشتری بخورند تا افرادی که پشت میز و زیر کولر کار میکنند.»
این نفرولوژیست تاکید میکند که «علاوه بر کمآبی و کمتحرکی، رژیمهای غلط هم میتواند باعث سنگسازی کلیهها بشود؛ مثل مصرف غذاهای پرنمک و پرپروتئین.»
بیشتر بخوانید؛
یک تصور رایج اما اشتباه
این پزشک متخصص در ادامه به یک تصور رایج اشتباه در جامعه اشاره میکند و میگوید: «خیلیها تصور میکنند همه بیماران کلیوی نباید آب زیادی بنوشند. در حالی که این تصور درست نیست. برای مثال، فردی که دچار نارسایی کلیه است، اگر بدون نظر پزشک آب زیادی مصرف کند، ممکن است تعادل الکترولیتهای بدنش به هم بخورد و حتی با وضعیت نامناسب به اورژانس مراجعه کند. بنابراین میزان مصرف مایعات باید متناسب با بیماری زمینهای هر فرد و با نظر پزشک تعیین شود.»
پوررضاقلی اضافه میکند: «اگر فرد سالم باشد، عملکرد کلیه طبیعی داشته باشد، دفع پروتئین ندارد و صرفاً بخواهیم درباره پیشگیری از سنگ کلیه صحبت کنیم، توصیه این است که به اندازه کافی مایعات بنوشد. طوری که رنگ ادرارش شفاف باشد و غلیظ و تیره نباشد. رنگ ادرار معیار مناسبی برای ارزیابی کمآبی بدن است و این موضوع هم در کودکان و هم در بزرگسالان صدق میکند هم رنگ و هم حجم ادرار.»
روزانه چقدر آب بخوریم؟
برای نوشیدن آب، نسخه واحدی برای همه افراد وجود ندارد. نیاز بدن به مایعات بر اساس سن، وزن، میزان فعالیت و دمای محیط متفاوت است. با این حال، کارشناسان توصیه میکنند در روزهای گرم، به اندازهای آب بنوشید که رنگ ادرار در طول روز روشن و شفاف بماند. افرادی که در فضای باز کار میکنند، ورزشکاران و کسانی که تعریق زیادی دارند، بیش از دیگران به مایعات نیاز دارند.
پوررضاقلی میگوید: « نیاز به آب به شرایط هر فرد بستگی دارد. کسی که در فضای باز کار میکند مانند کارگر ساختمانی یا پلیس راهور که ساعتها زیر آفتاب هستند، بهمراتب بیشتر از فردی که در محیط خنک و پشت میز کار میکند، به مایعات نیاز دارند. بنابراین نمیتوان برای همه افراد یک عدد مشخص به عنوان میزان مصرف آب تعیین کرد. اما همان طور که گفتم، ادرار نباید غلیظ و تیرهرنگ باشد. رنگ ادرار همیشه باید شفاف باشد.»
