سرطان دهان ممکن است از جمله بیماریهایی نباشد که بسیاری از مردم به فکر مراقبت و بررسی آن باشند، اما شیوع آن درحال افزایش است و میتواند کشنده باشد. مانند بسیاری از سرطانهای دیگر، تشخیص بهموقع مهمترین نکته برای رسیدن به بهترین نتایج درمانی است؛ بااینحال، فرایند تشخیص معمولاً پیچیده و تهاجمی است. اکنون دانشمندانی از بریتانیا و هند یک روش آزمایشی جدید، موثر و غیرتهاجمی را به نمایش گذاشتهاند که میتواند وجود سرطان را در مراحل اولیه بهدقت شناسایی کند.
سرطانهای دهان معمولاً بهصورت زخمهای مداوم یا لکههایی با تغییر رنگ روی لبها، لثهها، زبان یا بخش داخلی گونهها ظاهر میشوند. بسیاری از این ضایعات خوشخیم هستند، اما بررسی و پایش آنها کاملاً ضروری است. متأسفانه، این بررسیها معمولاً مستلزم انجام نمونهبرداری از بافت آسیبدیده با استفاده از تیغ جراحی است که میتواند در چنین بخش حساسی از بدن بسیار دردناک باشد. بدتر از آن، ممکن است برای نظارت بر چگونگی پیشرفت یک ضایعه خوشخیم به سمت سرطانی شدن، به نمونهبرداریهای متعدد در طول زمان نیاز باشد؛ اما از آنجایی که این روش بسیار تهاجمی است، بسیاری از بیماران از ادامه پیگیریهای پزشکی خودداری میکنند.
به دلیل وجود این چالشها، دانشمندان ابزار تشخیصی جدیدی را آزمایش کردهاند که فقط به کشیدن ساده سواب یا برس روی بافت دهان نیاز دارد. این سیستم که به اختصار qMIDS نامیده میشود، شامل استفاده از یک سواب برای نمونهبرداری از ضایعه مشکوک و سپس تحلیل آن برای یافتن نشانههای چهار ژن خاص مرتبط با سرطان دهان است. بهطور همزمان، یک نمونه کنترل نیز که از بخش سالم دهان برداشته شده و مورد تحلیل قرار میگیرد.
نسخههای قبلی آزمایش qMIDS در کارآزماییهای مقیاسبزرگ نتایج نویدبخشی نشان داده بودند؛ از این رو پژوهشگران در این مطالعه تلاش کردند تا ببینند نسخه سوم qMIDS تا چه حد در ایجاد تمایز میان سرطان دهان و ضایعات خوشخیم مؤثر است. نمونهبرداریهای انجام شده از دهان ۵۴۵ بیمار که دارای ضایعات احتمالی سرطانی بودند، نشان داده که این آزمایش دارای دقت کلی ۹۵.۵ درصد است و نرخ مثبت کاذب و منفی کاذب آن کمتر از ۵ درصد گزارش شده. نکته قابلتوجه اینکه این نتایج در کمتر از یک ساعت آماده شدند.
«موی-تک تِه»، متخصص سرطانشناسی دهان در دانشگاه کوئین مری لندن، درباره تحقیق جدید میگوید:
«این آزمایش به پزشکان روشی سریع، دقیق و غیرتهاجمی برای غربالگری و اولویتبندی بیماران ارائه میدهد و نکته حیاتی این است که میتوان آن را بارها تکرار کرد. این یعنی ما اکنون میتوانیم بیمارانی را که دارای ضایعات پیشسرطانی مداوم هستند، بهطور منظم و سیستماتیک تحت نظر داشته باشیم و سرطانها را بسیار زودتر از آنچه در گذشته قادر بودیم، شناسایی کنیم.»
این آزمایش علاوهبر اینکه بیماران کمخطر را از تحمل دردهای غیرضروری نجات میدهد، میتواند به بیماران پرخطر نیز کمک کند تا وضعیت سلامت خود را در طول زمان بررسی کنند. از آنجایی که تکرار این آزمایش بسیار آسان است، qMIDS میتواند به تشخیص زمان و نحوه بدخیم شدن یک ضایعه در مراحل اولیه بیماری کمک کند تا بتوان اقدامی مؤثر برای درمان آن انجام داد.
آمار ابتلا به سرطان دهان و همچنین مرگومیر ناشی از آن در سراسر جهان از سال ۱۹۹۰ تاکنون بیش از دو برابر شده است. تصور میشود که عوامل مرتبط با سبک زندگی مانند سیگار کشیدن، مصرف الکل و نوشیدنیهای قندی و همچنین عفونتهای ناشی از ویروس HPV با بروز این بیماری مرتبط باشند.
پژوهشگران درحالحاضر به دنبال تجاریسازی این آزمایش هستند و اعلام کردهاند که این فناوری میتواند ظرف دو سال آینده برای مصارف بالینی در دسترس قرار بگیرد. این پژوهش در مجله علمی Biomarker Research منتشر شده است.
