همشهری آنلاین - آرش نهاوندی: تلاشهای شبانهروزی برای بازگشت تنها بیمارستان سوانح و سوختگی تهران به چرخه درمان محقق شد و اکنون به شکل کامل به چرخه فعالیت برگشته است. مرکزی که در روزهای نخست جنگ ۴۰ روزه، بر اثر اصابت موشک در محدوده اطراف آن، آسیب جدی دید و از مدار خدمت خارج شد. بیمارستان شهید مطهری، سالهاست پذیرای بیماران سوختگی از تهران و دیگر نقاط کشور است؛ آن هم در شرایطی که آمار سوختگی در ایران به گفته مسئولان، چندین برابر کشورهای توسعهیافته است.
با وجود این حادثه، با مدیریت مسئولان بیمارستان و دانشگاه علوم پزشکی ایران، روند درمان بیماران متوقف نشد و بخشی از خدمات در بیمارستان حضرت فاطمه (س) ادامه پیدا کرد. دکتر مصطفی دهمردهای، رئیس بیمارستان سوانح و سوختگی شهید مطهری، و مهندس سعید جعفری، رئیس شورای وقف و خیرین دانشگاه علوم پزشکی ایران، در برنامه تلویزیون همشهری از روزهای سخت پس از حمله، بازسازی بیمارستان، نقش خیرین و پویش «جان نو» برای تکمیل یکی از پیشرفتهترین بیمارستانهای سوانح و سوختگی کشور در غرب تهران روایت کردند که بهانه بازگشایی دوباره این بیمارستان خواندنش خالی از لطف نیست. فیلم کامل این گفتگو را میتوانید در این لینک مشاهده کنید.
تخلیه سریع بیمارستان در روز اول جنگ
او ادامه میدهد: «در جنگ ۴۰ روزه، وقتی صدای انفجار مهیب را شنیدم، نگرانی ما دوچندان شد. همکاران به من گفتند که بیت مقام معظم رهبری مورد اصابت قرار گرفته است. همان لحظه به این نتیجه رسیدم که باید بیمارستان را تخلیه کنیم. بدون هیچ وقفهای به اتاق عمل رفتم و اعلام کردم تمام جراحیها به جز موارد اورژانسی لغو شود. برخی همکاران اعتراض کردند و گفتند هنوز بیمارستان هدف قرار نگرفته، اما در نهایت همان شب نخست جنگ، بیمارستان را تخلیه کردیم و تنها چند نفر از نیروهای نگهبانی در بیمارستان باقی ماندند. فردای آن روز هم در حالی که در بیمارستان حضرت فاطمه (س) مستقر شده بودیم، صدای انفجار آمد و همکاران اطلاع دادند که طبق پیشبینی، بیمارستان شهید مطهری هم مورد اصابت قرار گرفته است.»
این پزشک به اهمیت چنین تصمیمی اشاره میکند و میگوید: «در شرایط عادی، همواره حدود ۱۰۰ نفر از همراهان بیماران در محوطه بیمارستان حضور دارند، اما چون بیمارستان از قبل تخلیه شده بود، نگرانی بابت کشته شدن مردم وجود نداشت. پس از حمله به بیمارستان رفتم و ترکشهایی با وزن یک تا ۱۵ کیلوگرم را دیدم. قطعات ترکش از محل اصابت، در نزدیکی مراکز انتظامی و در فاصله حدود ۱۰۰ متری بیمارستان، به اطراف پرتاب شده و شیشههای بیمارستان را شکسته بودند. اگر خدای نکرده مردم در بیمارستان حضور داشتند، فاجعهای رخ میداد. در بخش ICUهم جایی که همراهان بیماران از پشت شیشه وضعیت عزیزانشان را مشاهده میکنند، همه شیشهها شکسته بود و تشکهای کنار تختها بر اثر اصابت ترکش سوراخ شده بودند. اگر بیمارستان تخلیه نشده بود، بیماران بخش ICU که در شرایط بیهوشی قرار دارند و توان دفاع از خود را ندارند، جان خود را از دست میدادند؛ پرسنل بیمارستان نیز در معرض همین خطر بودند.»
مصائب انتقال بیماران
رئیس بیمارستان شهید مطهری درباره جابهجایی از یک بیمارستان کاملاً تخصصی به بیمارستانی که امکانات مشابهی نداشت، هم عنوان میکند: «مردم ما هر زمان بحث کمک به میان میآید، همه پای کار هستند. آمبولانسها، خودروهای پرسنل، خودروهای شخصی بیماران و حتی خودروهای پزشکان، هر کدام نقش یک آمبولانس را برای ما ایفا کردند. بیماران را با سرم و اکسیژن داخل خودروها منتقل میکردیم و فردی نیز در طول مسیر بالای سر آنها حضور داشت تا شرایطشان را کنترل کند. به این شکل بیماران را به بیمارستان حضرت فاطمه (س) انتقال دادیم.»
او ادامه میدهد: «در بدو ورود به این بیمارستان با مشکلات زیادی روبهرو بودیم. در واقع یک بیمارستان را به دو بخش منتقل کرده بودیم. دکتر لطیفی، رئیس بیمارستان حضرت فاطمه (س)، کمک بسیار بزرگی به ما کرد. ایشان مانند یک برادر دلسوز از ما استقبال کردند و با همراهی مجموعه آن بیمارستان، توانستیم همان خدماتی را که در بیمارستان شهید مطهری ارائه میکردیم، ادامه دهیم. به جرأت میتوانم بگویم که به جز محدودیت فضا، مشکل دیگری نداشتیم.»
به گفته دهمردهای در حملات، انبار داروی بیمارستان بهطور کامل فروریخت. داروهای مورد استفاده در درمان بیماران سوختگی، داروهایی اختصاصی و بسیار گرانقیمت هستند؛ بهگونهای که قیمت یک پانسمان به اندازه یک برگه A۴، بین ۱۰ تا ۵۰ میلیون تومان است. تقریباً یکسوم ذخیره دارویی ما از بین رفت و دیگر قابل استفاده نبود. آن زمان در بیمارستان حضرت فاطمه (س) که بهصورت موقت در آن مستقر بودیم، امکانات دارویی و تجهیزات شستوشوی بیماران را فراهم کردیم. بیماران سوختگی باید بهطور کامل شستوشو داده شوند، زیرا در غیر این صورت در معرض عفونت قرار میگیرند. با وجود امکانات کمتر و محدودیتهایی که داشتیم، با استفاده از تجهیزات و مواد ضدعفونیکننده، روند درمان بیماران را ادامه دادیم.»
بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان خسارت به بیمارستان
رئیس شورای وقف و خیرین دانشگاه علوم پزشکی ایران هم در ادامه این برنامه درباره میزان خسارت واردشده به بیمارستان شهید مطهری و نحوه ورود خیرین به روند بازسازی آن عنوان میکند: «دو فهرست از خسارتهای واردشده به طور دقیق تهیه کردیم؛ یک فهرست مربوط به تجهیزات و فهرست دیگر مربوط به بخشهای عمرانی. برآوردهای اولیه نشان میداد میزان خسارت واردشده به بیمارستان بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان بود. این برآورد با در نظر گرفتن شرایط تورمی فعلی انجام شد.»
او تاکید میکند: «در سالهای گذشته، انجمن ققنوس همواره در کنار بیمارستان شهید مطهری حضور داشته و به نوعی محل تجمیع حمایتها و مشارکتهای خیرین برای این مرکز بوده است. فعالیت اصلی این انجمن، کمک به درمان بیماران است، اما بخشی از نیازهای تجهیزاتی بیمارستان را نیز تأمین میکند. همچنین این انجمن، ظرفیت سایر تشکلهای مردمی و خیرین را نیز برای حمایت از بیمارستان به کار گرفته است. اما تصمیم به راهاندازی پویش جان نو گرفتیم تا علاوه بر جذب حمایت خیرین برای بیمارستان مطهری، بودجه مورد نیاز تکمیل بیمارستان پیشرفته سوانح سوختگی در غرب تهران هم تامین شود. مجامع خیرین ۵ شهری که با دانشگاه علوم پزشکی ایران کار میکنند (ملارد، شهریار، رباط کریم و شهر قدس) پای کار آمدند. اتاق بازرگانی هم ظرفیت اعضای خود شامل صاحبان صنایع و فعالان کسب و کار را فعال کرد.»
به گفته رئیس شورای وقف و خیرین دانشگاه علوم پزشکی ایران یکی از اهداف مهم پویش جان نو، تکمیل بیمارستان حضرت بابالحوائج در غرب تهران است که مسئولان وزارت بهداشت وعده دادهاند با حمایت دولت و پویش «جان نو» بخشهایی از آن به بهرهبرداری برسد. این بیمارستان پیشرفتهترین مرکز درمانی سوانح و سوختگی کشور خواهد بود و برنامهریزی شده که بهعنوان مرکز تروما در غرب تهران نیز فعالیت کند.
پیشرفتهترین بیمارستان سوختگی در مسیر تکمیل
به گفته رئیس بیمارستان شهید مطهری، در محدوده تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی ایران که بخش عمده غرب، شمالغرب و جنوبغرب استان تهران را شامل میشود، در مناطق ۵، ۲۱ و ۲۲ هیچ بیمارستان دولتی وجود ندارد و بابالحوائج تنها بیمارستان دولتی در حال ساخت در محدوده منطقه کن و میان مناطق ۵ و ۲۲ است. ساخت آن البته از حدود ۲۰ سال پیش آغاز شده اما طی یکی دو سال اخیر، با اهتمام دولت، پیگیری وزیر بهداشت و تأکید رئیسجمهور بر تسریع در تکمیل این پروژه، روند ساخت آن شتاب گرفته است. اکنون شرایط به گونهای است که فاز نخست بیمارستان بهزودی آماده بهرهبرداری خواهد بود.»
او با بیان این که برای تکمیل پروژه حدود هزار میلیارد تومان (یک همت) اعتبار نیاز است، عنوان میکند: «پارکینگ، محوطه ورودی و بخشی از فضاهای پیرامونی بیمارستان هنوز آماده نیست و حدود ۲۵ هزار مترمربع از پروژه نیز تا تکمیل نهایی فاصله دارد. البته بخشی از تجهیزات و تأسیسات ثابت بیمارستان خریداری شده، اما با توجه به اینکه بیمارستان حضرت بابالحوائج قرار است به یک مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی در حوزه سوختگی تبدیل شود، تکمیل آن همچنان نیازمند حمایت و مشارکت خیرین است.
دهمردهای معتقد است بیمارستان حضرت بابالحوائج، پس از بهرهبرداری، نهتنها خلأ درمان بیماران سوختگی در غرب تهران را برطرف میکند، بلکه به یکی از مجهزترین مراکز درمان سوختگی در منطقه تبدیل خواهد شد.
او درباره اینکه در باب الحوائج چه خدماتی به بیماران مبتلا به سوختگی ارائه خواهد شد، عنوان میکند: «این بیمارستان براساس بهروزترین استانداردهای دنیا ساخته شده و سطح استانداردهای آن از مراکز درمانی مشابه در منطقه بالاتر خواهد بود. بخشهای ICU این بیمارستان به گونهای طراحی شدهاند که در صورت نیاز قابلیت تبدیل شدن به اتاق عمل را دارند. برای طراحی این مجموعه، از دو بیمارستان مطرح دنیا، یکی در پاریس و دیگری در برلین، بازدید کردم و این مرکز درمانی براساس الگوی آنها طراحی شده است. آلمان و فرانسه از کشورهای پیشرو در درمان بیماران سوختگی هستند.»
این مسئول تاکید میکند که از نظر استحکام سازه، تجهیزات و مسیرهای مشاهده و پایش بیماران، بیمارستان حضرت بابالحوائج با هیچ بیمارستان دیگری در سطح منطقه قابل مقایسه نیست. این بیمارستان دستکم ۱۶۰ تخت خواهد داشت و احتمال دارد برای پاسخگویی به نیازهای درمانی، تعدادی تخت نیز به پذیرش بیماران تروما اختصاص یابد؛ زیرا در غرب تهران هیچ مرکز دولتی تروما وجود ندارد و این موضوع هزینههای زیادی را به بیماران تحمیل میکند که امیدواریم با راهاندازی آن، بخشی از این هزینهها کاهش یابد.
درمان رایگان بیماران جنگ
دهمردهای درباره روند درمان بیماران جنگی هم عنوان میکند: «طبق بخشنامه، بیماران جنگ را بهصورت رایگان درمان کردیم. برخی از این بیماران به بیمارستانهای نظامی و برخی نیز به بیمارستان ما مراجعه کردند. هیچ بیمار جنگی نبود که امکان ارائه خدمات درمانی به او وجود نداشته باشد؛ مگر بیماری که خودش ترجیح داده باشد به بیمارستان خصوصی مراجعه کند. در بیمارستانهای خصوصی، هزینه اولیه درمان یک بیمار با ۲۰ درصد سوختگی میتواند حداقل ۵۰۰ میلیون تومان باشد. اما در بیمارستان شهید مطهری در ابتدا هزینهای از بیمار دریافت نمیکنیم و فرانشیز درمان نیز بین ۶ تا ۱۰ درصد است.»
او ادامه میدهد: «اگر بیماری توان پرداخت همین مبلغ را هم نداشته باشد، او را به مددکاری معرفی میکنیم یا از ظرفیت ردیفهای حمایتی وزارتخانه استفاده میکنیم و از کمک خیرین بهره میگیریم. در نهایت راهی برای درمان بیمار پیدا میکنیم. در بیمارستان ما و دیگر بیمارستانهای سوختگی کشور، هیچ بیماری نمیتواند بگوید به دلیل نداشتن پول از دریافت خدمات درمانی محروم مانده است. البته بیمارانی که توان مالی دارند، باید هزینه درمان خود را پرداخت کنند، اما هیچ بیماری به دلیل نداشتن توان مالی بدون درمان باقی نمیماند.»
اولویتها را در کار خیر باید در نظر گرفت
جعفری درباره حمایت خیرین از بیمارستان شهید مطهری و چالشهای موجود در حوزه حمایت از بیمارستانهای سوختگی میگوید: «امید زیادی به حمایت خیرین داریم؛ بهویژه با روحیه و باوری که مردم ایران در انجام کار خیر و کاهش آلام هموطنان خود دارند. همین نگاه و باور، همواره نور امید را در دل ما روشن نگه داشته است. خیرین برای منافع شخصی وارد کار خیر نمیشوند، بلکه این کار را برای رضای خدا انجام میدهند و خودشان بیش از دیگران به ثمرات معنوی این اقدامات نیاز دارند.»
او معتقد است که حوزه سوختگی در درمان تا حدی مظلوم است. همانطور که بیماران سوختگی مظلوم هستند، بیمارستانهای سوختگی نیز کمتر مورد توجه قرار میگیرند. در حالی که منابع و حمایتهای خیرین باید براساس نیازها و اولویتهای واقعی جامعه هدایت شود.
به گفته این فعال حوزه خیرین سلامت، تعداد دستگاههای MRI در تهران به اندازه کشور انگلستان است و این موضوع نشان میدهد که اولویتهای واقعی درمان در نظر گرفته نشده و در هدایت نگاه خیرین و اختصاص منابع براساس اولویتها عمل نکردهایم. البته او تاکید میکند که در دانشگاه علوم پزشکی ایران تلاش شده نگاه خیرین به سمت نیازهای ضروریتر و حوزههایی هدایت شود تا تعداد بیشتری از مردم از ثمرات آن بهرهمند شوند. به همین دلیل بازسازی و احیای بیمارستان شهید مطهری یکی از این اولویتها شد. این بیمارستان آسیب دید و بخشی از ظرفیت خدمترسانی آن کاهش یافت. از سوی دیگر، بیمارستان جدیدی هم در حال ساخت است که در آینده بخشی از بار درمانی را بر عهده خواهد گرفت.
جعفری با تاکید بر این که علاوه بر موضوع سوختگی، غرب تهران با مسئله تروما هم مواجه است، عنوان میکند: «منطقه ۲۲ با توجه به ساختوسازهای گسترده و جمعیتی که قرار است در آن ساکن شود، به امکانات درمانی بیشتری نیاز دارد. اگر فردی در این منطقه دچار حادثه یا تصادف شود، باید به کجا مراجعه کند؟ بسیاری از مردم نیز به دنبال دریافت خدمات از بیمارستانهای دولتی هستند. بنابراین باید به خیرین کمک کنیم تا نگاهشان عمیقتر، گستردهتر، مردمیتر و اثربخشتر شود.»
بیشتر بخوانید:
- پویش «جان نو» برای احیای تنها بیمارستان سوختگی تهران
- تصاویر دوربین مداربسته از لحظات اولیه حمله به نزدیکی بیمارستان سوانح سوختگی | ویدئو
چالش بزرگ پویش خیرانه
جعفری به وجود چالشهایی در حوزه خیرین هم اشاره و عنوان میکند: «گاهی در حوزه خیرین دچار بخشینگری میشویم. به همکاران خود و افرادی که در این حوزه فعالیت میکنند، همیشه میگویم اگر امروز بیمارستان شهید مطهری یا هر مرکز درمانی دیگری در مجموعه سه دانشگاه علوم پزشکی تهران نیاز ضروریتری دارد، نباید یک نیاز کماولویت را مقابل خیرین قرار دهیم؛ این کار با امانتداری در حوزه خیر همخوانی ندارد. البته بخشی از چالشها به خود ما برمیگردد.»
او ادامه میدهد: «برای مثال، دانشگاه علوم پزشکی ایران به دلیل محدودیتهای بانکی نمیتواند یک شماره کارت برای پویش جان نو اعلام کند. در حالی که بسیاری از مردم تمایل دارند کمکهای خرد خود را ارائه دهند و همین کمکهای کوچک اگر جمع شوند، میتواند رقم قابل توجهی باشد. اکنون یک شماره شبا اعلام شده، اما اگر فردی بخواهد حتی مبلغ ۱۰ هزار تومان کمک کند، باید فرآیند بانکی نسبتاً طولانی را طی کند. در حالی که وجود یک شماره کارت میتوانست این مسیر را برای مردم سادهتر کند. برخی سختگیریهایی هم وجود دارد که باعث ایجاد نگرانی برای مجموعههایی میشود که در حال تلاش برای جذب کمکهای مردمی هستند.
جعفری عنوان میکند که بهتر است این حساسیتها به سمت تسهیل امور و کمک به جذب مشارکتهای مردمی هدایت شود، نه اینکه مانعی برای این مسیر ایجاد کند. نجات جان یک انسان، همانطور که در قرآن نیز به آن اشاره شده، ارزش بسیار بزرگی دارد. اگر کودکی با ۳۰ درصد سوختگی، فقط به دلیل محدودیت در امکانات شستوشو نتواند خدمات مناسب دریافت کند و بر اثر عفونت جان خود را از دست بدهد، تحمل چنین اتفاقی بسیار دشوار است.
به گفته جعفری، بیمارستان شهید مطهری دوباره به چرخه خدمت بازگشته، اما ادامه مسیر درمان بیماران سوختگی و تکمیل بیمارستان بابالحوائج، همچنان به همراهی خیرین و حمایتهای مردمی نیاز دارد؛ بیمارانی که یک حادثه میتواند تمام زندگیشان را تغییر دهد.
