عصرایران- خواب کافی یکی از مهمترین عوامل حفظ سلامت جسم و روان به شمار میرود، اما پژوهشهای جدید نشان میدهد تنها تعداد ساعات خواب اهمیت ندارد؛ بلکه زمان خوابیدن و هماهنگی آن با ساعت بیولوژیکی بدن نیز نقش تعیینکنندهای در کاهش خطر بیماریها و افزایش کیفیت خواب دارد.
متخصصان همچنان خواب ۷ تا ۹ ساعت در شب را برای بیشتر بزرگسالان توصیه میکنند، اما نتایج مطالعات اخیر نشان میدهد افرادی که بین ساعت ۱۰ تا ۱۱ شب به خواب میروند، در مقایسه با کسانی که زودتر یا دیرتر میخوابند، خطر کمتری برای ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی دارند. البته این توصیه برای افرادی است که برنامه کاری معمولی دارند و صبحها در ساعات متعارف از خواب بیدار میشوند.
دانشمندان میگویند چرخه خواب و بیداری توسط «ریتم شبانهروزی» یا ساعت زیستی بدن تنظیم میشود؛ سامانهای که با نور محیط هماهنگ است و ترشح هورمون ملاتونین را کنترل میکند. با تاریک شدن هوا، سطح ملاتونین افزایش یافته و بدن بهطور طبیعی برای خواب آماده میشود.
در مقابل، قرار گرفتن در معرض نور مصنوعی، بهویژه نور آبی تلفن همراه، تبلت و رایانه در ساعات پایانی شب، ترشح ملاتونین را کاهش داده و خواب را به تأخیر میاندازد. به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند استفاده از نمایشگرهای دیجیتال دستکم یک تا دو ساعت پیش از خواب محدود شود.
پژوهشگران همچنین تأکید میکنند داشتن یک ساعت بیداری ثابت، حتی در روزهای تعطیل، یکی از مؤثرترین راهها برای تنظیم ریتم خواب است. با تکرار این الگو، بدن بهتدریج زمان مناسب خواب را تشخیص داده و فرد در ساعت مشخصی بهطور طبیعی احساس خوابآلودگی خواهد کرد.
بررسیهای علمی نشان میدهد خواب از چرخههای مختلفی تشکیل شده است. خواب عمیق در ترمیم بافتهای بدن، تقویت سیستم ایمنی و بازیابی انرژی نقش دارد، در حالی که مرحله خواب REM برای تثبیت حافظه، یادگیری و تنظیم خلقوخو ضروری است.
مطالعات جدید همچنین بینظمی در برنامه خواب را با افزایش خطر چاقی، دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی مرتبط میدانند. به گفته پژوهشگران، افرادی که بهطور مداوم دیر میخوابند یا ساعت خواب نامنظمی دارند، بیشتر در معرض این مشکلات قرار میگیرند.
کارشناسان توصیه میکنند برای داشتن خواب باکیفیت، علاوه بر خوابیدن در ساعات مناسب، هر روز در زمان مشخصی از خواب بیدار شوید، در طول روز از نور طبیعی بهره ببرید، فعالیت بدنی منظم داشته باشید و از مصرف کافئین و وعدههای غذایی سنگین در ساعات پایانی شب خودداری کنید.
به باور متخصصان، رعایت یک برنامه خواب منظم و هماهنگ با ساعت بیولوژیکی بدن، سادهترین راه برای بهبود کیفیت خواب و کاهش خطر بسیاری از بیماریهای مزمن است.
