خبرگزاری مهر- گروه استانها؛ در روزگاری که قوانین ریز و درشت بینالمللی و بیانیههای حقوق بشر گوش عالم را کر کرده است، دشمن متخاصم آمریکایی صهیونی در یک تروریسم آشکار و ضد بشری، رهبر ایران و قائد امت اسلامی را به شهادت رساند و از هیچگونه جنایتی علیه زن و مرد، کودک و نوجوان و پیر و جوان دریغ نکرد.
قائد امت به شهادت رسیدند و ضربههای بزرگی به رده فرماندهی نظامی و امنیتی کشورمان تحمیل شد اما تدابیر قریب به چهار دهه آن بزرگمرد حکیم و فرزانه و ثبات ساختاری کشور که میراث عظیم ایشان است در کنار شجاعت فرماندهان و رزمندگان نظامی و نیز، غیرت و ایمان مردم مبعوث حاضر در صحنه، مانع از آن شد که دشمن پلید و جنایتکار به اهداف خود دست یابد.
در ایامی که با قلبی مالامال از اندوه، پیکر پاک امام شهیدمان را بدرقه و تشییع میکنیم، فرصت خوبی است تا ویژگیهای این شخصیت بینظیر تاریخ معاصر را بازخوانی کرده و با ابعاد مختلف امام شهید با تعمق و تامل بیشتری آشنا شویم. از همین رو با این پرسش به سراغ یک پژوهشگر حوزه علمیه در چهارمحال و بختیاری رفتیم که مهمترین و بزرگترین میراث تاریخی امام شهید امت چیست.
رهبر شهید معمار نظام پس از امام خمینی بودند
حجتالاسلام والمسلمین ابوالحسن حسنی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تسلیت ایام بدرقه و تشییع پیکر مطهر امام شهید انقلاب اسلامی و با اشاره به اینکه بزرگترین میراث تاریخی ایشان «تثبیت و تعمیق انقلاب اسلامی و جهت دادن آن به سوی تمدنسازی» است، اظهار کرد: امام شهید در یکی از سختترین و پرتلاطمترین دورانهای تاریخ معاصر، این کار بسیار بزرگ را به سامان رساندند.
پژوهشگر حوزه علمیه با ذکر اینکه امام خمینی (ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی بودند و امام شهید خامنهای در طول بیش از ۳۳ سال رهبری، این انقلاب را در برابر شدیدترین فشارها صیانت و هدایت کردند، ادامه داد: ایشان انقلاب اسلامی را در چالشهای بزرگی همچون جنگ تحمیلی، تحریمهای همهجانبه، توطئههای امنیتی- اطلاعاتی گسترده و حتی چالشهای فکری و فرهنگی داخلی نه تنها حفظ و نگهداری بلکه آن را به یک نظام ریشهدار، مقتدر و تأثیرگذار تبدیل کردند.
حسنی با بیان اینکه رهبر شهید معمار نظام پس از امام خمینی بودند، افزود: ایشان نظام را از مرحله «بقا و دفاع» به مرحله «رشد، پیشرفت و تمدنسازی» رساندند؛ گفتمان مقاومت را از یک شعار به یک الگوی موفق و قابل تقلید در سطح منطقهای و جهانی تبدیل کردند؛ ایران را به یک قدرت تأثیرگذار واقعی در معادلات بینالمللی، بهویژه در جهان اسلام، بدل کردند.
خودباوری ملی و پیشرفتهای راهبردی در حوزه علم و فناوری
وی تصریح کرد: امام شهید در حوزه علم و فناوری، خودباوری ملی و پیشرفتهای راهبردی بینظیری ایجاد کردند، بهگونهای که امروز جمهوری اسلامی در بسیاری از علوم پیشرفته و فناوریهای کلیدی، جزو کشورهای برتر قرار دارد. مهمتر از همه، «نظامسازی دینی» را به عنوان یک پروژه جدی و قابل اجرا در دنیای معاصر مطرح کردند و نشان دادند که میتوان بر مبنای آموزههای دینی، یک نظام سیاسی - اجتماعی کارآمد و پویا ساخت.
حسنی با بیان اینکه امام شهید خامنهای توانستند انقلاب را از تهدید «سقوط» یا «استحاله نرم» به «تثبیت تاریخی» برسانند، اظهار کرد: ایشان انقلاب را به نسلهای بعدی تحویل دادند در حالی که بسیار قویتر، عمیقتر و با هویت روشنتری نسبت به سالهای اولیه بود. رهبر شهید، وفادارترین شاگرد و ادامهدهنده راه امام خمینی (ره) بودند، اما در عین حال ابتکارات و مهندسیهای فکری و عملی خاص خود را در اداره کشور و هدایت امت اسلامی داشتند. بنابراین، میراث اصلی ایشان «پایداری هوشمندانه و توسعه تمدنی انقلاب اسلامی» در قرن ۲۱ بوده است.
محوریترین و تأثیرگذارترین مفهوم کلامی در اندیشه امام شهید
وی در پاسخ به پرسشی درباره مفهوم کلامی امام شهید که بیشترین تأثیر را بر شکلگیری و تداوم نظام اسلامی داشت، گفت: به نظرم محوریترین و تأثیرگذارترین مفهوم کلامی در اندیشه امام خامنهای شهید، «توحید اجتماعی» است. ایشان توحید را فراتر از یک مفهوم فلسفی یا کلامی انتزاعی میدیدند و آن را به یک اصل عملی و اجتماعی تبدیل کردند.
حسنی یادآور شد: توحید اجتماعی در نگاه ایشان به این معناست که حاکمیت، قدرت، اقتصاد، فرهنگ و همه شئون زندگی اجتماعی باید تحت حاکمیت واحد الهی سامان یابد و هیچ شرکی در عرصه اجتماع پذیرفته نشود. به عبارت دیگر، همانطور که انسان در توحید عبادی فقط خدا را معبود خود میداند، در توحید اجتماعی نیز باید فقط خدا را ولی و حاکم بداند و هیچ طاغوت، قدرت مستقل یا ارادهای را در برابر او قرار ندهد. این مفهوم، قلب تپنده اندیشه نظامسازی دینی ایشان بود.
این پژوهشگر حوزه علمیه ادامه داد: رهبر شهید بارها تأکید داشتند که توحید نباید فقط در نماز و عبادت فرد بماند، بلکه باید در ساختار قدرت، روابط اقتصادی، سیاست خارجی و حتی سبک زندگی اجتماعی تجلی پیدا کند. بر همین اساس، ولایت فقیه را هم امتداد عملی همین توحید اجتماعی میدانستند؛ یعنی ولایت فقیه ابزاری برای تحقق «لا حُکمَ إلّا لله» در عصر غیبت است.
وی با تأکید بر اینکه این ایده کلامی عمیق، بیشترین تأثیر را بر تداوم انقلاب داشت، گفت: این ایده نظام را از یک حکومت صرفاً دینی به یک نظام توحیدی تبدیل کرد؛ مبنای نظری محکمی برای مبارزه با استکبار، سرمایهداری و هر نوع شرک اجتماعی فراهم آورد؛ پایه گفتمان «عدالت اجتماعی» و «مقاومت» را تقویت کرد و به نظام هویت تمدنی بخشید و آن را از انحراف به سمت لیبرالیسم یا سکولاریسم حفظ کرد.
مهمترین درس سیاسی- راهبردی دوران رهبری امام شهید
حسنی توحید اجتماعی را کلید فهم تمام اندیشههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی امام شهید خامنهای دانست و توضیح داد: ایشان موفق شدند این مفهوم کلامی را از حالت نظری خارج و به یک پروژه واقعی و قابل اجرا در مقیاس یک کشور و حتی در سطح منطقهای تبدیل کنند.
وی در پاسخ به پرسش دیگری در خصوص مهمترین درس سیاسی- راهبردی دوران رهبری امام خامنهای، بیان کرد: «مقاومت هوشمندانه همراه با انعطاف در تاکتیک و ایستادگی بر اصول» یکی از مهمترین این درسها است که ایشان الگوی بسیار موفقی از ترکیب این دو عنصر بودند. ایشان نه یک رهبر صرفاً ایدئالیست و شعاری بودند و نه یک سیاستمدار واقعگرای صرف که اصول را فدا کند. بلکه الگوی «آرمانخواهی واقعبینانه» و «واقعگرایی انقلابی» را به نمایش گذاشتند.
حسنی ادامه داد: ایشان در طول بیش از ۳۳ سال رهبری، در برابر فشارهای بیسابقه آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی هرگز از اصول کلیدی انقلاب، یعنی استقلال، عدالت، حمایت از مستضعفان و مقابله با سلطه عقبنشینی نکردند اما در عین حال در اجرا و تاکتیکها انعطافپذیری هوشمندانهای نشان دادند. برجام نمونهای بود که باوجود مخالفت با آن، به دلایل مختلف در برابر آن انعطاف نشان دادند.
راهبرد مقاومت هوشمندانه رهبر شهید انقلاب اسلامی
وی یکی از موفقیتهای بزرگ امام شهید را حمایت قاطع از جبهه مقاومت در منطقه عنوان کرد و افزود: ایشان اما از درگیری مستقیم و بیموقع با دشمنان پرهیز میکردند تا جایی که ایران به قدرتی رسید که حتی با ترور ایشان، دشمن را به استیصال رساند. متأسفانه برخی سیاستهای ایشان گرفتار سیاستبازی شد و به اجرا نرسید. برای نمونه سیاست «اقتصاد مقاومتی» در برابر تحریمها، که هم مقاومتی بود و هم عملی و قابل اجرا؛ اما با آن شعاری برخورد شد.
وی تاکید کرد: امام شهید جنگطلب نبود؛ اما به هیچ وجه تحقیر را نمیپذیرفت و برای آن هر هزینهای را حاضر بود تقبل کند. البته همین نکته به خوبی فلسفه راهبردی ایشان یعنی حداکثر مقاومت با حداقل هزینه را نشان میدهد. به همین دلیل، نمیتوان گفت فقط «مقاومت» یا فقط «انعطاف در اصول»، بلکه ایشان الگوی «تعادل هوشمند بین مقاومت و تدبیر» بودند. مقاومتی که عقلانی، حسابشده و مبتنی بر قدرت واقعی و نه احساساتی و شعاری بود.
حسنی گفت: مهمترین درس امروز برای ما این است که در شرایط سخت فعلی باید همین مسیر امام شهید را ادامه دهیم که همواره ما را به آن فرا میخواندند یعنی بر اصول و آرمانهای انقلاب قاطعانه ایستادگی کنیم و در روشها و تاکتیکها هوشمندی و تدبیر به خرج دهیم.
