عبادت قنبری پرمهر در گفت وگو با ایسنا، اظهار کرد: در شرایط کنونی کشور که درگیر جنگ ترکیبی هستیم، جهاد علمی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای شکستن سلطه علمی و تحقق استقلال همهجانبه محسوب میشود.
وی با تشریح الزامات و مؤلفههای جهاد علمی اظهار کرد: جهاد علمی از نگاه رهبر شهید، حرکتی هدفمند برای گذار از جایگاه «مصرفکننده» به «تولیدکننده» علم است.
ایمان به توانمندیهای داخلی؛ اولین گام جهاد علمی
این عضو هیات علمی دانشگاه نوشیروانی بابل با تأکید بر اینکه بدون اعتماد به نخبگان ایرانی، امکان تحقق جهاد علمی وجود ندارد، تصریح کرد: نخستین گام در این مسیر، «ایمان به توانمندیهای داخلی» و «خودباوری علمی» است. هدف نهایی این جهاد، فراتر از آمارسازیهای کمی، دستیابی به مرجعیت فناوری در جهان و جابهجایی مرزهای دانش است این نگاه، تمدنساز بوده و زیربنای اقتدار کشور در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دفاعی به شمار میرود.
پیوند علم و اخلاق؛ ضرورت اجتنابناپذیر
این استاد دانشگاه با اشاره به لزوم تفکیکناپذیری علم از اخلاق و مسئولیت اجتماعی در منظومه فکری رهبر شهید، گفت: هشدار نسبت به علمی که از اخلاق فاصله گرفته و به ابزار سلطه تبدیل میشود، از نکات کلیدی این اندیشه است.
وی ادامه داد: علم زمانی ارزشمند است که «نافع» و «کاربردی» باشد و بتواند نیازهای روز جامعه را برطرف کند؛ امری که جز با پیوند میان دانشگاه، صنعت و فناوری و تبدیل دانشگاه به کانون حل مسائل کشور محقق نخواهد شد.
قنبری پرمهر، در پاسخ به این پرسش که دانشگاهها چگونه میتوانند به کانونهای جهاد علمی تبدیل شوند، تغییر نگرش در مأموریتهای اصلی دانشگاه را ضروری برشمرد و افزود: نخستین گام، گذار از «آموزشمحوری» به «حل مسئله» است دانشگاه نباید تنها به انتقال دانش کلاسیک بپردازد، بلکه حل مسائل اساسی کشور در حوزههای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیستمحیطی باید اولویت اصلی برنامههای پژوهشی باشد.
وی تولید علم «مسئلهمحور» را دومین مؤلفه این تغییر دانست و خاطرنشان کرد: تولیدات علمی باید با هدف تولید فناوریهای نوین و رفع نیازهای ملموس جامعه هدایت شود. در نهایت، تربیت نسلی از دانشجویان که علاوه بر تخصص، دارای روحیه جهادی، مسئولیتپذیری و باور به توانمندیهای داخلی باشند، تضمینکننده تداوم این مسیر است.
عضو هیئتعلمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل خاطرنشان کرد: جهاد علمی، تلاشی همهجانبه، مبتنی بر خودباوری و اخلاق برای دستیابی به قلههای مرجعیت علمی در جهان است که تحقق آن در گرو تحول ساختاری در بدنه آموزش عالی کشور قرار دارد.
جهاد علمی؛ راهبرد تمدنی برای استقلال
وی تصریح کرد: تحقق جهاد علمی به عنوان یک راهبرد کلیدی برای دستیابی به استقلال و پیشرفت ملی، نیازمند عبور از موانع ساختاری، فرهنگی و روششناختی است.
قنبریپرمهر افزود: برای تبدیل شدن به یک قدرت علمی، کشور باید از نگاه «مصرفکنندگی» به سمت «تولیدکنندگی» حرکت کند و پیوند میان دانشگاه، صنعت و جامعه را بازسازی نماید.
وی با تبیین جایگاه جهاد علمی در اندیشه رهبر شهید انقلاب، گفت: این مفهوم تنها یک شعار نیست، بلکه یک حرکت استراتژیک برای پیشرفت کشور محسوب میشود.
موانع؛ از بحران خودباوری تا بروکراسی اداری
وی به موانع فرهنگی و نگرشی اشاره کرد و گفت: مهمترین پیشنیاز جهاد علمی، خودباوری است وابستگی فکری به غرب و نگاه صرفاً مصرفکننده به دانش، از بزرگترین موانعی است که مانع از شکوفایی توان داخلی میشود.
قنبریپرمهر همچنین با اشاره به چالشهای ساختاری، بروکراسی اداری پیچیده و ضعف در ارتباط میان دانشگاه، صنعت و جامعه را از عوامل بازدارنده دانست و افزود: فعالیتهای پژوهشی در ایران بهصورت جزیرهای انجام میشود که این امر باعث فاصله گرفتن پژوهشها از نیازهای واقعی جامعه شده است.
وی در ادامه، از غلبه «مقالهمحوری» بر «مسئلهمحوری» به عنوان یک مانع روششناختی یاد کرد و گفت: ساختارهای آموزشی غیرانعطافپذیر عامل عدم تربیت نیروی انسانی متخصص است.
مسیر تحول؛ از برج عاج دانشگاه تا اقتصاد دانشبنیان
این عضوهیات علمی دانشگاه نوشیروانی مازندران با بیان راهکارهایی برای عبور از این چالشها، خاطرنشان کرد: دانشگاهها باید از «برج عاج» خارج شده و بر اساس نیازهای حیاتی کشور، پژوهشهای خود را تعریف کنند.
وی بر ضرورت چابکسازی قوانین، اصلاح نظام آموزشی برای تربیت نیروهای متعهد و نوآور و حمایت حداکثری از شرکتهای دانشبنیان به عنوان موتورهای محرک اقتصاد جدید تأکید کرد.
تحقق «جهاد علمی» مستلزم عبور از چالش باور و اتصال دانش به صنعت است
قنبریپرمهر، با تبیین راهبرد رهبر انقلاب در حوزه علم و فناوری، بر ضرورت تبدیل «جهاد علمی» از یک گفتمان نظری به یک ساختار عملیاتی تأکید کرد.
وی اظهار کرد: برای دستیابی به مرجعیت علمی و اقتدار ملی، کشور باید از چالش «باور به توانمندیهای داخلی» عبور کرده و زنجیره ارزش از دانشگاه تا بازار مصرف را مستحکم کند.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه نگاه رهبر انقلاب به علم و فناوری فراتر از یک انتخاب، بلکه به عنوان ستون اصلی عزت و اقتدار ملی تعریف شده است، افزود: چالش اصلی پیش روی کشور در مسیر جهاد علمی، کمبود فناوری نیست، بلکه چالش «باور» به توانمندیهای داخلی است.
ضرورت تبیین دستاوردها و الگوسازی نخبگانی
وی در تحلیل ابعاد روانی و فرهنگی این مسیر اظهار کرد: برای تقویت باور به توانمندیهای ملی، تبیین مستمر دستاوردها در حوزههای استراتژیک نظیر فناوری نانو، هوافضا، صنایع هستهای، موشکی و پهپادی برای نسل جوان ضروری است.
وی افزود: معرفی دانشمندان موفق به عنوان الگوهای ملی، میتواند جایگاه علم را در فرهنگ عمومی ارتقا دهد.
تمرکز بر اقتصاد دانشبنیان و رفع موانع قانونی
قنبریپرمهر با اشاره به نقش نوآوری به عنوان موتور محرک توسعه، بر اهمیت رشد شرکتهای دانشبنیان تأکید کرد و گفت: برای تحقق این امر، باید قوانین و مقرراتی که مانع فعالیت این شرکتها میشوند، شناسایی و برطرف شوند مسیر تجاریسازی ایدهها باید هموارتر گردد.
وی در ادامه افزود: اتصال دانشگاه به صنعت و بازار، کلید اصلی است ایده علمی باید در یک زنجیره ارزش مشخص، از مرحله فناوری به مرحله صنعت و در نهایت به محصول قابل عرضه در بازار تبدیل شود.
سرمایهگذاری در فناوریهای مرزی
این کارشناس در ادامه به ضرورت سرمایهگذاری هدفمند در حوزههای آیندهساز اشاره کرد و گفت: برای دستیابی به اقتدار علمی، تمرکز بر فناوریهای پیشرفته مانند زیستفناوری، هوش مصنوعی، علوم شناختی و فناوریهای کوانتوم الزامی است.
وی با اشاره به موفقیت ایران در حوزه نانو و رسیدن به سهم ۵.۸ درصدی از تولیدات جهانی، این دستاورد را نمونهای از امکانپذیر بودن رسیدن به جایگاههای برتر بینالمللی دانست.
حمایت از نخبگان و تحول آموزشی
قنبریپرمهر، بر ضرورت حمایت همهجانبه از نخبگان، از جمله ایجاد امنیت شغلی و مالی و توسعه شبکههای نخبگانی در سراسر کشور تأکید ویادآور شد: تحول در نظام آموزشی و پرورش روحیه پرسشگری و تحقیق در دانشآموزان را از زیربناهای اصلی جهاد علمی برشمرد.
وی خاطرنشان کرد: نهادینهسازی علممحوری نیازمند تخصیص بودجههای پژوهشی مشخص و الزام دستگاههای اجرایی به هزینهکرد در این حوزه است تا علم به منبعی پایدار برای استقلال و اقتدار ایران تبدیل شود.
انتهای پیام
