مجید گودرزی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه دستیابی به فناوریهای سطح بالا برای ایجاد قدرت رقابتپذیری در بازارهای جهانی، مستلزم عبور از چالشهای جدی در حوزه فناوریهای دیجیتال است، اظهار کرد: توسعه فناوریهای دیجیتال به طور مستقیم با زیرساختهای بنیادینی همچون آموزش تخصصی و سرمایهگذاری هدفمند گره خورده است؛ اما متأسفانه در حال حاضر، این مسیر با موانع جدی روبروست.
وی با اشاره به وضعیت موجود افزود: بخش خصوصی به دلیل ملاحظات مختلف، استقبال چندانی از این حوزه نداشته است. از سوی دیگر، عدم تخصیص بودجههای لازم از سوی دولت، باعث شده است که بخش دیجیتال کشور، با وجود پتانسیلهای بالا، با گامهایی بسیار کند و لنگانلنگان مسیر توسعه را طی کند و با مشکلات ساختاری فراوانی دستبهگریبان باشد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به یک پارادوکس بزرگ در بازار ایران گفت: ما سالانه میلیونها دستگاه گوشی هوشمند، لپتاپ و سایر تجهیزات الکترونیک و دیجیتال را از بازارهای جهانی وارد میکنیم. این تجهیزات پتانسیل بسیار بالایی برای انتقال تکنولوژی و تبدیل شدن به محصولات تولید داخل دارند، اما متأسفانه شرایط موجود، از جمله افزایش ریسکهای سیاسی و بودجههای ناچیز در حوزه تحقیق و توسعه، مانع از آن شده که شاهد تحولی چشمگیر در این زمینه باشیم.
وی هدفگذاری برای رسیدن به سهم ۱۵ درصدی از تولید ناخالص داخلی (GDP) از طریق اقتصاد دیجیتال در برنامه هفتم توسعه را یک هدف واقعبینانه و قابل دستیابی دانست و افزود: ایران در حال حاضر از ظرفیتهای علمی بسیار خوبی در دانشگاهها، نیروی متخصص تربیتشده و حتی سرمایههای لازم برخوردار است. حلقه مفقوده این زنجیره، مدیریت است. بسیاری از ذینفعان و مدیران ترجیح میدهند به جای ایجاد زیرساخت تولید، به سادگی نیازهای خود را از بازارهای جهانی تأمین کنند؛ حتی اگر این کار منجر به وابستگی شدید در حوزه تعمیر و نگهداری شود، باز هم اولویت بر راحتی در خرید است تا ایجاد زیرساخت تولیدی. اکثر کشورهای پیشرو، ورود محصولات آنها به بازارهای داخلی را مشروط به انتقال فناوری میکنند. در حالی که ما سالهاست در انتظار تحقق این نوع قراردادها و توافقات دو جانبه هستیم، همچنان شاهد عدم تحقق این روند هستیم.
وی افزود: کشورهای دیگر به راحتی بازار مصرف خود را در اختیار دیگران قرار نمیدهند و شروط بسیار سختی برای ورود محصولاتشان وضع میکنند که مهمترین آنها انتقال تکنولوژی است. ما حتی پتانسیل بسیار بالایی برای بهرهگیری از فناوریهای کشورهایی مانند چین که با ما همپیمان هستند داریم و میتوانیم از این ظرفیت برای عبور از بحرانها استفاده کنیم، اما هنوز نتوانستهایم به آن سطح از قراردادهای استراتژیک دست یابیم.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: در حال حاضر بازار مصرف ایران در حوزههای فناوریهای ارتباطی و دیجیتال، به شدت به خارج از کشور وابسته است و اقدامات مؤثری برای پایهریزی یک صنعت پابرجا و محکم در این بخش صورت نگرفته است. نقطه شروع تمامی تحولات مثبت و خروج از این وضعیت، بازگشت به مدیریت صحیح و طراحی برنامهریزیهای دقیق برای استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای موجود داخلی و همچنین بهرهبرداری از فرصتهای موجود در بازارهای جهانی است.
مدیریت ورود به بازار و ضرورت گذار از وابستگی
وی در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهیم هدفگذاری ۱۵ درصدی اقتصاد دیجیتال در برنامه هفتم توسعه را به عنوان اولین اولویت قرار دهیم، چه مسیری باید طی شود، بر تغییر بنیادین در سیاستهای ورود به بازار تأکید و اظهار کرد: نخستین اولویت باید معطوف به تدوین و اجرای قراردادهای دو جانبه با کشورهایی باشد که متقاضی ورود به بازار ایران هستند. اکثر کشورها، حتی کشورهای اروپایی، در حال انجام تلاشهای گستردهای هستند تا از زیرساختهای ارتباطی وابسته به آمریکا فاصله بگیرند و به سمت بومیسازی برسند.
گودرزی با ذکر مثال از برخورد سختگیرانه با پلتفرمهایی مانند تیکتاک یا سیاستهای سختگیرانه ترکیه و روسیه در قبال اپلیکیشنهای ارتباطی، گفت: کشورهایی مانند روسیه به راحتی بازار خود را در اختیار کشورهای دیگر قرار نمیدهند؛ اما متأسفانه ما در ایران، تمایل بسیار زیادی به انجام واردات داریم و به این موضوع توجه نمیکنیم که این حجم از واردات، چه آسیبهای جبرانناپذیری به یک صنعت نوپا وارد میکند.
این کارشناس اقتصادی بیان کرد: دولت باید این بخش را مدیریت کند و اجازه ندهد وابستگی به شرکتهای خارجی ریشهدار شود. ما در حوزه لوازم خانگی شاهد بودیم که چگونه با تحریمها، کشور با چالشهای بزرگی مواجه شد؛ هرچند که پس از تحریمها، ظرفیتهای بسیار خوبی در تولید داخلی فعال شد، اما این روند با ایجاد ناسازگاری بین تولید داخلی و انتظارات مردم، چالشهایی را نیز به همراه داشت. با این حال، واقعیت این است که بازار باید مدیریت شود تا از این آسیبها جلوگیری شود.
وی با پرسش از آینده سهم اقتصاد دیجیتال در صورت تداوم چالشهای مربوط به پایداری اینترنت و ضعف قوانین، اظهارکرد: موضوع قطع اینترنت باید جایگزینهای مناسب مدیریت شود. گاهی به دلیل شرایط جنگی و حملات نظامی، باز گذاشتن فضای ارتباطی اینترنت بینالملل میتواند آسیبهای بسیار بیشتری را به کشور تحمیل کند. ما در حوزه زیرساختهای اینترنت ملی سرمایهگذاریهای بسیار زیادی انجام دادهایم، اما متأسفانه قصور و تقصیرهای زیادی در این حوزه رخ داده است؛ به گونهای که نتوانستیم در شرایط بحران، به درستی از این زیرساختها و اینترنت ملی استفاده کنیم.
گودرزی تاکید کرد: امروزه در یک جنگ اینترنتی یا جنگ الکترونیک، شاهد هستیم که چقدر راحت میتوان بانکها، پمپبنزینها و سایر سیستمهای حساس و حیاتی کشور را از کار انداخت و آسیب زد. این یک واقعیت است و اگر مدیریت نشود، آسیبهای بسیار بزرگی خواهد داشت. ما باید به سمتی حرکت کنیم که مشابه روسیه یا چین، بتوانیم وابستگی خود را به زیرساختهایی مانند گوگل حذف کنیم. همانطور که چین توانست با کاهش وابستگی، اپلیکیشنهایی مثل تیکتاک را در سطح جهانی رواج دهد و به سطحی از عدم وابستگی برسد که کشورهای دیگر نتوانند او را تحت فشار قرار دهند، ما نیز باید به دنبال این استقلال باشیم.
این کارشناس اقتصادی بر لزوم داشتن یک استراتژی دوگانه برای مدیریت فضای مجازی تأکید کرد و گفت: ما نباید صرفا به دنبال هزینهکرد برای اینترنت ملی باشیم؛ بلکه باید به دنبال مدیریت بحران باشیم. هدف این است که بتوانیم از اینترنت بینالملل و اینترنت داخلی استفاده کنیم، اما در بخشهایی که نیاز است صنعت و ارتباطات ما مصون بماند، حتما باید از پروتکلهای مدیریت داده، مدیریت ایمنی و مدیریت حفظ و حراست از زیرساختهای حیاتی کشور بهره ببریم. اگر این فضا مدیریت نشود، کشور در معرض خرابکاریهای گستردهای قرار خواهد گرفت که ضرر آن بسیار فراتر از هزینههای ایجاد زیرساختهای امن خواهد بود.
انتهای پیام
