به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، کشاورزی امروز دیگر تنها به بذر، خاک و آب خلاصه نمیشود. در دنیایی که فناوری با سرعتی چشمگیر در حال تغییر شیوههای تولید است و بحرانهایی مانند تغییرات اقلیمی، خشکسالی، کاهش منابع طبیعی و نوسانات بازارهای جهانی امنیت غذایی کشورها را تحت تأثیر قرار داده، آنچه میتواند فاصله میان تولید سنتی و کشاورزی هوشمند را پر کند، نظامی کارآمد برای انتقال دانش و فناوری به مزرعه است.
در چنین شرایطی، کارشناسان معتقدند ترویج کشاورزی به یکی از مهمترین ارکان توسعه پایدار این بخش تبدیل شده است؛ حلقهای که اگر بهروز، چابک و متناسب با نیازهای جدید نباشد، حتی بهترین برنامههای تولیدی نیز نمیتوانند به اهداف مورد انتظار دست یابند.
استان مازندران بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای کشاورزی کشور، نقش تعیینکنندهای در تأمین امنیت غذایی ایران دارد. این استان با تولید بخش قابل توجهی از محصولات اساسی و استراتژیک، سالهاست بار سنگینی از سبد غذایی کشور را بر دوش میکشد؛ مسئولیتی که با توجه به افزایش جمعیت، تغییر الگوی مصرف و محدودیت منابع طبیعی، هر سال سنگینتر میشود.
در همین راستا، مهدی خلیلی، سرپرست مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی مازندران، معتقد است که عبور از چالشهای امروز کشاورزی بدون بازآفرینی نظام ترویج و ورود جدی بخش خصوصی امکانپذیر نخواهد بود.
وی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیتهای نوآورانه در این حوزه اظهار کرد که بهرهگیری از توان بخش خصوصی میتواند مسیر عبور از چالشهای امنیت غذایی کشور را هموار کند و کیفیت خدمات ترویجی را به شکل محسوسی ارتقا دهد.
به گفته خلیلی، کیفیتبخشی به خدمات ترویجی و حرکت به سمت مدلهای نوین انتقال دانش و فناوری، یکی از مهمترین الزامات حفظ پایداری تولید و تقویت امنیت غذایی محسوب میشود؛ زیرا کشاورزی آینده بیش از هر زمان دیگری به دانش، آموزش و فناوری وابسته است.
مازندران؛ قلب تپنده تولید محصولات استراتژیک
آمارها نشان میدهد مازندران با برخورداری از حدود 431 هزار بهرهبردار و کسب رتبه برتر در تولید 14 محصول استراتژیک، جایگاه ویژهای در اقتصاد کشاورزی ایران دارد. این ظرفیت عظیم، در کنار اقلیم مناسب و تنوع تولید، فرصت کمنظیری برای توسعه کشاورزی دانشبنیان فراهم کرده است؛ اما استفاده بهینه از این ظرفیت، نیازمند نظام ترویجی پویا، انعطافپذیر و همگام با تحولات جهانی است.
کارشناسان بر این باورند که کشاورزی سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیست. افزایش بهرهوری، کاهش مصرف آب، مدیریت صحیح نهادهها، کنترل آفات، توسعه ارقام مقاوم و استفاده از فناوریهای نوین، همگی نیازمند آموزش مستمر و انتقال دانش به کشاورزان است؛ موضوعی که اهمیت نظام ترویج را دوچندان میکند.
چالشهایی که کشاورزی را احاطه کردهاند
تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، افزایش دمای هوا، محدودیت منابع آب، کوچک شدن اراضی کشاورزی، افزایش هزینههای تولید و رشد تقاضای غذایی، مجموعهای از چالشهایی هستند که آینده کشاورزی کشور را تحت تأثیر قرار دادهاند.
در چنین شرایطی، انتقال سریع یافتههای علمی و فناوریهای نوین به سطح مزرعه، میتواند بخش قابل توجهی از این مشکلات را کاهش دهد. از این رو، نظام ترویج دیگر صرفاً یک فعالیت آموزشی نیست، بلکه به ابزاری راهبردی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، حفظ منابع طبیعی و ارتقای درآمد کشاورزان تبدیل شده است.
خلیلی نیز با اشاره به همین موضوع تأکید کرد که در شرایط کنونی، تقویت نظام انتقال دانش و فناوری به مزارع، نقشی تعیینکننده در افزایش بهرهوری و پایداری تولید ایفا میکند و باید در اولویت برنامههای توسعهای قرار گیرد.
بخش خصوصی؛ بازیگر جدید توسعه کشاورزی
یکی از مهمترین محورهای مطرحشده از سوی مسئولان بخش کشاورزی، ضرورت حضور مؤثر بخش خصوصی در فرآیند ترویج است.در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، شرکتهای دانشبنیان، استارتاپهای کشاورزی، مشاوران تخصصی، مراکز خدمات فنی و تشکلهای حرفهای، بخش قابل توجهی از خدمات آموزشی و انتقال فناوری را برعهده دارند و همین موضوع موجب افزایش سرعت نوآوری در مزارع شده است.
به اعتقاد خلیلی، استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان، تشکلهای تخصصی و فعالان بخش خصوصی میتواند توسعه خدمات ترویجی، تسریع انتقال فناوری و افزایش اثربخشی برنامههای آموزشی برای بهرهبرداران را به همراه داشته باشد.
این رویکرد علاوه بر کاهش فشار بر ساختارهای دولتی، امکان بهرهگیری از ایدههای نو، فناوریهای روز و مدلهای جدید کسبوکار را نیز فراهم میکند؛ موضوعی که در نهایت به افزایش بهرهوری و رقابتپذیری بخش کشاورزی منجر خواهد شد.
امنیت غذایی؛ حاصل همافزایی دولت، بخش خصوصی و کشاورزان
کارشناسان معتقدند امنیت غذایی پایدار تنها با افزایش سطح زیر کشت یا تولید بیشتر محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند زنجیرهای منسجم از پژوهش، آموزش، فناوری، سرمایهگذاری و مشارکت فعال بهرهبرداران است.
سرپرست مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی مازندران نیز بر همین موضوع تأکید کرده و معتقد است تحقق امنیت غذایی پایدار در گرو تعامل سازنده میان دولت، بخش خصوصی و جامعه بهرهبرداران است؛ تعاملی که میتواند زمینهساز تحول در نظام ترویج کشاورزی و ارتقای بهرهوری در بخش تولید باشد.
امروز بیش از هر زمان دیگری روشن شده است که آینده کشاورزی ایران نه صرفاً در افزایش تولید، بلکه در هوشمندسازی فرآیندها، توسعه آموزشهای کاربردی، گسترش فناوریهای نوین و مشارکت همه بازیگران این حوزه رقم خواهد خورد. اگر نظام ترویج بتواند خود را با نیازهای روز تطبیق دهد و از ظرفیت بخش خصوصی و دانشبنیانها بهره بگیرد، مازندران میتواند همچنان پرچمدار تأمین امنیت غذایی کشور باقی بماند و الگویی موفق برای توسعه کشاورزی پایدار در ایران باشد.
انتهای پیام/
