خبرگزاری مهر، گروه استانها: مدیریت پسماند در جهان امروز تنها یک فعالیت خدمات شهری نیست، بلکه یکی از مؤلفههای اصلی حفاظت از محیط زیست و تضمینکننده سلامت اکوسیستمها و جوامع انسانی به شمار میرود. رشد شهرنشینی، تغییر الگوهای مصرف و افزایش تولید زباله موجب شده است تا مدیریت صحیح پسماند به یکی از چالشهای مهم مدیریت شهری و محیط زیستی تبدیل شود.
کارشناسان حوزه محیط زیست معتقدند در صورتی که پسماندها به شکل اصولی جمعآوری، تفکیک و پردازش نشوند، میتوانند به منبعی برای آلودگی خاک، آبهای زیرزمینی و هوا تبدیل شده و سلامت جامعه و منابع طبیعی را با تهدید جدی مواجه کنند. از این رو مدیریت علمی پسماند، کاهش تولید زباله و حرکت به سمت بازیافت و استفاده مجدد از مواد، از جمله رویکردهای ضروری برای حفظ محیط زیست و صیانت از منابع برای نسلهای آینده به شمار میرود.
در این میان یزد نیز با اجرای برنامههای جدید در حوزه خدمات شهری و محیط زیست، تلاش دارد گامهایی در مسیر کاهش دفن زباله و مدیریت پایدار پسماند بردارد.
ضرورت ساماندهی پسماند در استان یزد
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت مدیریت پسماند در استان گفت: روزانه حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ تن پسماند عادی در استان تولید میشود که نزدیک به نیمی از آن مربوط به شهر یزد است.
حسن اکبری اظهار کرد: در حالی که وضعیت مدیریت پسماند در شهر یزد قابل قبول ارزیابی میشود، در برخی شهرستانهای استان همچنان شاهد رهاسازی نامناسب زباله در طبیعت هستیم که این موضوع میتواند آسیبهای جدی به محیط زیست وارد کند.
وی با تأکید بر اینکه شهرداریها مسئولیت قانونی مدیریت پسماند را بر عهده دارند، افزود: با وجود تذکرها و اخطارهای صادرشده، برخی مدیریتهای شهری نسبت به وظایف خود در این حوزه بیتوجه بودهاند و در همین راستا چهار پرونده تخلف در حوزه پسماند به دستگاه قضایی ارجاع شده است.
اکبری همچنین از آغاز فرآیند اجرایی سایت پسماند صنعتی ویژه و خطرناک در استان خبر داد و گفت: این طرح پس از سالها پیگیری و انجام مطالعات کارشناسی وارد مرحله اجرا شده است و جانمایی آن با رعایت ملاحظات سختگیرانه زیستمحیطی انجام شده است.
وی تصریح کرد: در طراحی این مجموعه فاصله از مناطق مسکونی و حفاظت از منابع آب زیرزمینی به طور جدی لحاظ شده تا مدیریت پسماندهای ویژه و خطرناک در شرایطی ایمن و علمی انجام شود.
تلاش برای حرکت یزد به سوی «پسماند صفر»
معاون محیط زیست و خدمات شهری شهرداری یزد نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر در تشریح برنامههای مدیریت شهری یزد برای مدیریت در حوزه پسماند گفت: رویکرد جدید شهرداری یزد حرکت به سمت تحقق «پسماند صفر» و استفاده از فناوریهای نوین برای هوشمندسازی فرآیندهای مدیریت شهری است.
حمیدرضا رحیمدل اظهار کرد: طرح جامع مدیریت پسماند یزد اکنون ابعاد منطقهای به خود گرفته و با نگاهی فراتر از مرزهای شهری، مدیریت پسماند شهرهای همجوار نیز در چشماندار اهداف ما قرار گرفته است تا یزد به قطب پردازش پسماند در مرکز کشور تبدیل شود.
وی با اشاره به دستاوردهای جدید در حوزه بازیافت افزود: در حال حاضر با استفاده از تجهیزات نوین، ۶۵ درصد زبالههای ورودی به مرکز پردازش نیز به کمپوست تبدیل میشود و این ماده آلی ارزشمند توانسته است نیاز کامل فضای سبز شهری را تأمین کرده و جایگزین کودهای شیمیایی شود.
معاون شهردار یزد همچنین به اجرای سیاست شهر بدون مخزن اشاره کرد و گفت: حذف مخازن زباله علاوه بر ارتقای بهداشت عمومی، به کاهش تولید شیرابه نیز کمک کرده است. در کنار آن، طرح ساماندهی و هویتبخشی به دورهگردها در قالب سامانههای هوشمند در حال اجراست تا فعالیتهای تفکیک در بستری قانونی و بهداشتی انجام شود.
رحیمدل افزود: کاهش سرانه تولید زباله در یزد به کمتر از ۵۰۰ گرم نشاندهنده ارتقای فرهنگ شهروندی است و تلاش داریم با اجرای طرحهای تشویقی و استفاده از ظرفیت سامانه «یزد من»، تفکیک از مبدأ را به یک رفتار پایدار در میان شهروندان تبدیل کنیم.
کاهش چشمگیر دفن زباله در یزد
رئیس کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست شورای اسلامی شهر یزد در گفتوگو با خبرنگار مهر نیز از آغاز روند ساماندهی پسماندهای عفونی در این شهر خبر داد و اعلام کرد: با استقرار دستگاه بیخطرسازی در بیمارستان شهید صدوقی، فرآیند مدیریت اصولی این نوع پسماندها با همکاری سازمان مدیریت پسماند شهرداری و دستگاههای مرتبط وارد مرحله اجرایی شده است.
فاطمه زارع بیدکی با اشاره به بخشی از اقدامات حوزه پسماند افزود: راهاندازی و فعالیت خط پردازش، تولید کود کمپوست، بازیافت لاستیکهای فرسوده و توسعه سامانههای «بازپس» و «بهروب» از برنامههای در حال اجراست و در این میان گسترش تفکیک زباله از مبدأ نقش تعیینکنندهای در بهبود مدیریت پسماند شهری دارد.
وی همچنین از آمادگی شهرداری یزد برای حضور در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب، به عنوان شهرداری معین منطقه چهار تهران خبر داد و با اشاره به اجرای طرح جامع مدیریت پسماند در این شهر گفت: برای نخستینبار، این طرح بهصورت ساختاریافته اجرایی شده و نتایج قابل توجهی به همراه داشته است.
زارع اظهار کرد: با تمرکز بر تفکیک از مبدأ، میزان دفن روزانه زباله شهر نیز از ۳۳۰ تن به حدود ۱۰۰ تن کاهش یافته که این دستاورد حاصل آموزشهای گسترده در مدارس، مساجد و اجرای برنامههای فرهنگی در سطح شهر است.
وی با اشاره به برگزاری جشنواره ملی «پسماند صفر» افزود: این جشنواره با هدف ترویج سبک زندگی کمپسماند برگزار شد.
زارع همچنین به مدیریت پسماندهای ویژه اشاره کرد و گفت: برای ساماندهی علمی این نوع پسماندها، ۸۵ هکتار زمین در محور جاده طبس با همکاری استانداری تعیین تکلیف شده است که اقدامی مهم برای کاهش مخاطرات زیستمحیطی صنایع در استان محسوب میشود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامههای مدیریت شهری در حوزه محیط زیست و خدمات شهری اشاره کرد و افزود: توسعه فضاهای سبز شهری و ساماندهی برخی فضاهای شهری از جمله مجموعه «کوهکاسه» در دستور کار قرار دارد تا سرانه فضاهای تفریحی و محیطی شهر افزایش یابد.
مشارکت مردم؛ شرط موفقیت طرحهای مدیریت پسماند
با وجود اقدامات انجامشده در حوزه مدیریت شهری و نظارتهای زیستمحیطی، کارشناسان معتقدند موفقیت طرحهای مدیریت پسماند بدون مشارکت فعال شهروندان امکانپذیر نخواهد بود.
کاهش تولید زباله، تفکیک پسماند از مبدأ، نگهداری صحیح زباله و همکاری با برنامههای بازیافت از جمله اقداماتی است که نقش مستقیم مردم در آن تعیینکننده است. در واقع چرخه مدیریت پسماند از خانهها آغاز میشود و بدون همراهی شهروندان، اجرای سایر مراحل جمعآوری، پردازش و بازیافت با چالشهای جدی مواجه خواهد شد.
از این رو تقویت فرهنگ عمومی در زمینه کاهش تولید زباله و مشارکت در طرحهای شهری، گامی مهم در حفاظت از محیط زیست و صیانت از منابع طبیعی به شمار میرود؛ منابعی که حفظ آنها نه تنها برای زندگی امروز، بلکه برای آینده نسلهای بعدی نیز ضرورتی اجتنابناپذیر است.
