در حالی که پژواک «پیشرفت خوب» در گفتوگوهای ژنو هنوز ادامه داشت، دور تازهای از تهدیدها و تقابل سخت میان آمریکا و ایران بار دیگر در خلیج فارس نمایان شد. سالهاست که روابط آمریکا و ایران در چرخه «مذاکره، تهدید، مذاکره، تهدید» در نوسان است. پس از حمله مستقیم آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن سال گذشته، مذاکرات دو کشور برای مدتی متوقف شد. آیا دو طرف واقعا اراده مذاکره دارند؟ آیا گفتوگوها میتواند به نتیجه برسد و این دو «دشمن دیرینه» را به آشتی برساند؟ آیا سایه جنگ بر فراز خاورمیانه به واقع فرو خواهد افتاد؟
در همین راستا، پنگپای نیوز چین با سید حسین موسویان، رئیس پیشین کمیته روابط خارجی دبیر خانه شورای عالی امنیت ملی ایران، سفیر پیشین ایران در آلمان و از اعضای ارشد تیم سابق مذاکرهکننده هستهای، گفتوگوی مکتوبی انجام داده است.
در دوره ریاستجمهوری خاتمی، موسویان بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ سخنگوی تیم مذاکرهکننده هستهای ایران بود. این تیم در سال ۲۰۰۳ با تعلیق موقت غنیسازی اورانیوم موافقت کرد و اجازه بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تأسیسات هستهای را برای اعتمادسازی صادر نمود. در سال ۲۰۰۴ نیز موسویان به عنوان عضو ارشد تیم، بر حق ایران برای فناوری صلحآمیز هستهای تأکید کرد.
******
گفتوگوهای ژنو کانال دیپلماتیک را حفظ کرد
موسویان در پاسخ به این پرسش که ارزیابی او از نتایج نشست ۱۷ فوریه ژنو چیست، گفت: توصیف دقیق این مذاکرات «پیشرفت، اما نه توافق نهایی» است. این نشست کانال دیپلماسی را حفظ کرد و مسیر مرحله بعدی را روشن ساخت. اگر مذاکرات بعدی با پیشنهادهای مشخص و مصالحه سازنده همراه باشد، میتواند اهمیت تاریخی پیدا کند.
همکاریهای کلان اقتصادی کاتالیزور اعتماد سیاسی
او پیشنهاد داد همکاری اقتصادی گسترده میان ایران و آمریکا میتواند به عنوان کاتالیزور اعتماد سیاسی عمل کند. برای مثال، ایران میتواند روزانه دو میلیون بشکه نفت به آمریکا وچین و دیگر شرکای تجاری صادر کند و در مقابل، سرمایهگذاریهای بزرگ در حوزه زیرساخت، انرژی، حملونقل، پتروشیمی، بنادر و انرژیهای تجدیدپذیر در ایران انجام شود.
امکان جنگ منطقه ای
در مورد احتمال درگیری مستقیم، موسویان هشدار داد که هرگونه «برخورد ناخواسته» در خلیج فارس یا تنگه هرمز—از جمله سوءتفاهم درباره یک رزمایش یا حمله پهپادی—میتواند جرقه جنگ باشد. او گفت هرچند دو طرف از طریق عمان، قطر، ترکیه، عراق و سوئیس ارتباط دارند، این کانالها بسیار شکنندهاند.
دیپلماسی جایگزین جنگ و تحریم
وی تأکید کرد تشدید فشار ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و آمریکا باید به جای اتکا به سیاست جنگ و تحریم، به راهحل دیپلماتیک معتبر بیندیشد. او همچنین نقش اسرائیل را در تشویق تقابل آمریکا و ایران مؤثر دانست. موسویان گفت فشارهای داخلی و مشکلات اقتصادی میتواند انعطافپذیری دیپلماتیک ایران را کاهش دهد، زیرا هرگونه امتیازدهی ممکن است نشانه ضعف تلقی شود. با این حال، ایران بعید است شرکای منطقهای خود را کنار بگذارد ضمن اینکه باید به ایران تضمینهای امنیتی معتبر و رفع واقعی تحریمها ارائه شود. در صورت تداوم بنبست برای ۵ تا ۱۰ سال، به باور موسویان، « جنگ سرد» آمریکا و ایران ادامه خواهد یافت ضمن اینکه برای ایران سیاست «نگاه به شرق» نیز هم جنبه تاکتیکی دارد و هم راهبردی.
ضرورت مذاکرات جامع
او در پایان گفت برای دستیابی به پیشرفت پایدار، ایران و آمریکا باید مذاکراتی جامع و مستقیم بر پایه معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای انجام دهند و همه طرفها با احترام متقابل به منافع منطقهای، از وقوع درگیری مستقیم جدید میان ایران و اسرائیل جلوگیری کنند.
