همشهری آنلاین - محمد سرابی: از جایی که ساختمان عظیم مخابرات سایه انداخته است تا جایی که سر در باستانی درالفنون قرار دارد، عده‌ای در گوشه و کنار پیاده‌رو ایستاده‌اند وزیر لب زمزمه می کنند «دارو ... دارو». در یکی از روزهای اسفندماه کمی مانده به ظهر سراغ داروفروش‌های خیابان ناصر خسرو رفتیم تا از بازار یکی از داروهای اصلی ترک اعتیاد خبر بگیریم. شربت تریاک، اوپیوم یا تنتور تریاک. دارویی که ‌ در دوران قطع مصرف مواد مخدر، باید هر روز چند قاشق توسط فرد بیمار مصرف شود تا درد خماری باعث بازگشت معتاد به سمت مواد نگردد.

برخلاف بازار رسمی که چند ماهی است در آن خبری از شربت تریاک نیست این دارو در ناصر خسرو به وفور پیدا می شود اما با قیمت های سرسام آور! یک شیشه شربت تریاک ۲۵۰ سی‌سی پلمپ شده با نشان فاران حدود ۶ میلیون تومان این در حالی است که قیمت این دارو تا آذر ماه در همین بازار سیاه ناصرخسرو یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بود. (قیمت دولتی ۱۰۰ هزار تومان بوده است). در ناصر خسرو که قدم می زنیم فروشنده ها مشغول جذب مشتری اند. مرد میانسالی با ته ریش سفید در ابتدای خیابان ناصر خسرو مدعی است شربت را از کلینیک به قیمت ۶ میلیون تومان گرفته است و حالا ۶ میلیون و ۵۰۰ می‌فروشد. تضمین می‌دهد که شربت پلمپ واقعی است و از واسطه نخریده چون واسطه‌ها شیشه‌های خالی شربت را با «آشغال» پر می‌کنند. جلوتر می‌رویم. کمی جلوتر پسر جوانی با لهجه شمالی بازار گرمی می کندحواسش به همه چیز است حتی گفتگوی ما با فروشنده اول! : «او چقدر قیمت داد؟» بعد ۵۰۰ هزار تومان کمتر از او قیمت می‌دهد. البته ادعایشان مشابه است : «شیشه‌ شربت تریاک را از کلینیک خریده ایم.»در حالی این ادعا را دارند که قیمت شربت تریاک دولتی با سهمیه کلینیک‌ها قبلا حدود ۱۰۰ هزار تومان بود.

داروی ضروری

درون خیابان ناصرخسرو و جایی که مغازه‌های قدیمی دوربین عکاسی قرار دارند با داروفروش‌های دیگر صحبت می‌کنیم. یکی از آن‌ها بیشتر داروهای کمیاب مربوط به بیماری‌های مزمن را خرید و فروش می‌کند اما می‌گوید که هرچقدر شربت اوپیوم که بخواهیم همین الان دم دست دارد. پول به صورت کارت به کارت جابه‌جا می‌شود و شربت را همان موقع تحویل می‌دهند. قیمت او هم شیشه‌ای ۵ میلیون تومان است. می‌گوید که قیمت‌ در چند ماه اخیر گران شده و اوایل سال ۱۴۰۴ هر شیشه یک و نیم میلیون تومان بود. به گفته این داروفروش، در شهرستان‌ها شربت اوپیوم ارزانتر از تهران است و با معرفی‌نامه‌های پزشکی شاید بتوان شربت دولتی هم از کلینیک‌ها پیدا کرد.

منظور از «کلینیک» مراکز درمان اعتیاد به مواد مخدر هستند که با مجوز وزارت بهداشت بیماران (معتادان) را پذیرش می‌کنند، با داروهای مختلف مراحل سم‌زدایی را انجام می‌دهند و بعد از آن معتادان باید برای مدتی هر روز چند قاشق شربت تریاک بخورند تا به دلیل کمبود ماده افیونی دوباره سراغ دود کردن کردن تریاک نروند. شربت اوپیوم برای ترک انواع دیگر مواد مخدر هم کاربرد دارد.

ناترازی تریاک

امسال شربت تریاک دچار «ناترازی» شد. کمبود ناگهان اتفاق نیفتاد. از اول سال مسئولان حوزه مواد مخدر و بهداشت گفتند که حجم تریاک کشف شده از باندهای مواد مخدر کم شده است و برای تولید شربت کافی نیست. این هشدارها هرماه بیشتر شد. با کاهش توزیع، ذخایر شربت تریاک کمتر شدند و حالا درمانگران مواد مخدر می‌گویند که کاهش یا قطع توزیع شربت باعث می‌شود عده زیادی از معتادان از مسیر ترک خارج شوند. مخالفان می‌گویند که کلینیک‌ها از راه توزیع شربت درآمد داشتند و نگران آن هستند.

به گفته علی غلامی رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد کشور، شیشه‌های شربت تریاک با تعداد مشخص از طرف سازمان غذا و دارو به کلینیک‌ها تحویل داده شده و شیشه‌های خالی پس گرفته می‌شود. از آبان امسال هم شربت تریاک و دیگر داروهای مرتبط با درمان اعتیاد کمیاب شده و بعضی از مراکز هیچ شربتی دریافت نکرده‌اند. غلامی گفته است که روی بعضی از شربت‌های جدید عبارت برای صادرات دیده می‌شود. او عقیده دارد که بخش زیادی از شربت که باید برای درمان بیماران کلینک‌ها مصرف شود به بازار سیاه نشت کرده یا صادر می‌شود.