گروه سیاسی نامه نیوز : در سالهای اخیر، نام پایگاه خبری آمریکایی Axios بهطور مکرر در اخبار مربوط به ایران، بهویژه در موضوعات هستهای، امنیتی و امنیت منطقهای دیده میشود؛ رسانهای که اگرچه خود را یک پلتفرم خبری دیجیتال معرفی میکند، اما بررسی ساختار، شبکه ارتباطی و کارکرد آن نشان میدهد در عمل به یکی از کانالهای اصلی انتقال پیامهای غیررسمی سیاست خارجی آمریکا و اسرائیل درباره ایران تبدیل شده است.
بر اساس گزارش تحقیق خبرگار نامه نیوز ، اکسیوس در سال ۲۰۱۷ در شهر آرلینگتونِ ایالت ویرجینیا، در مجاورت واشنگتن دیسی تأسیس شد؛ موقعیتی جغرافیایی که به آن دسترسی مستقیم به مراکز قدرت سیاسی و امنیتی آمریکا میدهد. بنیانگذاران این رسانه Jim VandeHei، Mike Allen و Roy Schwartz هستند؛ سه چهره شناختهشده رسانهای واشنگتن که پیشتر در Politico فعالیت داشتهاند و به ارتباط نزدیک با کاخ سفید، کنگره و نهادهای امنیتی مشهورند. مدل تحریریهای اکسیوس بر خبرهای کوتاه، فوری و مبتنی بر منابع ناشناس استوار است؛ الگویی که آن را به بستری مناسب برای درز هدفمند اطلاعات سیاستی تبدیل کرده است.
در پوشش اخبار مربوط به ایران، چند خبرنگار اکسیوس نقش محوری دارند. مهمترین چهره در این حوزه Barak Ravid است؛ روزنامهنگار اسرائیلیتبار و تحلیلگر مسائل خاورمیانه که سابقه فعالیت در رسانههای اسرائیلی مانند Channel 13 و Haaretz را دارد و ارتباط نزدیکی با محافل سیاسی و امنیتی تلآویو و واشنگتن دارد.
بسیاری از گزارشهای حساس اکسیوس درباره ایران، مذاکرات هستهای، تحولات منطقهای و گزینههای نظامی، توسط او منتشر میشود. علاوه بر او، خبرنگارانی مانند Hans Nichols (پوششدهنده کاخ سفید و سیاست خارجی) و Zach Basu (مسائل امنیت ملی و خاورمیانه) نیز در تولید روایتهای مرتبط با ایران نقش دارند.
Hans Nichols
Zach Basu
در پرونده ایران، اکسیوس عملاً به رسانهای تبدیل شده که بسیاری از پیامهای حساس واشنگتن ابتدا از طریق آن منتشر میشود؛ از جزئیات مذاکرات هستهای گرفته تا ارزیابیهای امنیتی و تحرکات نظامی منطقهای. این الگو باعث شده تحلیلگران رسانهای، اکسیوس را نه صرفاً یک رسانه مستقل، بلکه بخشی از سازوکار ارتباطی سیاست خارجی آمریکا بدانند؛ جایی که خبر و سیگنال سیاسی درهم تنیده میشود.
نقش این رسانه در دوره تنشهای منطقهای اخیر و آنچه در ادبیات رسانهای به «جنگ ۱۲ روزه» معروف شد، برجستهتر شد. در آن مقطع، اکسیوس بهطور مستمر گزارشهایی با استناد به منابع امنیتی آمریکایی و اسرائیلی درباره ارزیابیها، گزینههای نظامی و پیامهای بازدارندگی منتشر میکرد؛ گزارشهایی که اغلب پیش از اعلام رسمی مقامات منتشر میشد و فضای رسانهای غرب را شکل میداد. به بیان دیگر، اکسیوس در آن دوره نقش تنظیمکننده روایت غربی از بحران را ایفا کرد.
ویژگی مهم این نقش، انتشار خبرهایی بود که نه تکذیبپذیر بودند و نه کاملاً تأییدشده؛ خبرهایی مبتنی بر «منابع آگاه» که امکان سنجش واکنشها و مدیریت افکار عمومی را فراهم میکرد. همین الگو در موضوع مذاکرات هستهای ایران نیز تکرار شده است. نمونه اخیر آن، خبرسازی درباره «لغو مذاکرات» بود که نخستینبار در اکسیوس منتشر شد و سپس در رسانههای اسرائیلی و غربی بازتاب یافت، در حالی که ساعاتی بعد با اعلام رسمی برگزاری مذاکرات در مسقط، بیاعتبار شد.
در مجموع، بررسی ساختار، خبرنگاران و کارکرد اکسیوس نشان میدهد این رسانه در قبال ایران صرفاً نقش ناظر را ایفا نمیکند، بلکه به یکی از بازیگران فعال در میدان رسانهای تبدیل شده است؛ میدانی که در آن، روایتها پیش از تصمیمها و گاه بهجای آنها شکل میگیرند. از همین رو، تحلیلگران معتقدند هر خبر مرتبط با ایران در اکسیوس را باید نه فقط یک گزارش رسانهای، بلکه سیگنالی سیاسی در چارچوب رقابت روایتها ارزیابی کرد.
