پژوهشگران آمریکایی ادعا کرده‌اند که یک اسپری بینی همه‌منظوره جدید می‌تواند از بیشتر سرفه‌ها، سرماخوردگی‌ها، آنفلوانزاها و حتی عفونت‌های باکتریایی ریه پیشگیری کند و احتمالاً شدت آلرژی‌ها را هم کاهش دهد. این واکسن همه‌منظوره فعلاً فقط روی حیوانات آزمایش شده و وارد مرحله کارآزمایی انسانی نشده است.

به گزارش بی‌بی‌سی، تیم تحقیقاتی دانشگاه استنفورد این واکسن همه‌منظوره را روی مدل‌های حیوانی آزمایش کرده و گزارش داده که رویکرد آنها تغییری ریشه‌ای نسبت‌به شیوه طراحی واکسن‌ها در بیش از دویست سال گذشته ایجاد می‌کند. واکسن‌های فعلی معمولاً بدن را فقط علیه یک عامل بیماری‌زا آموزش می‌دهند. برای نمونه واکسن سرخک فقط دربرابر ویروس سرخک محافظت ایجاد می‌کند و واکسن آبله‌مرغان فقط علیه ویروس آبله‌مرغان اثر دارد.

واکسن جدید اسپری بینی تا سه ماه در برابر انواع عفونت‌های تنفسی مقاومت کرد

مقاله این گروه در ژورنال Science منتشر شده و رویکرد واکسن همه‌منظوره را توضیح می‌دهد. این واکسن سیستم ایمنی را به‌معنای کلاسیک آموزش نمی‌دهد، بلکه شیوه ارتباط سلول‌های ایمنی با یکدیگر را شبیه‌سازی می‌کند. واکسن به‌صورت اسپری بینی تجویز می‌شود و گروهی از گلبول‌های سفید ریه به‌نام ماکروفاژ را در وضعیت آماده‌باش زرد نگه می‌دارد تا دربرابر هر عامل عفونی احتمالی به‌سرعت واکنش نشان دهند.

اثر این آماده‌باش در آزمایش‌های حیوانی حدود سه ماه دوام داشت. پژوهشگران گزارش دادند که این وضعیت هشدار، عبور ویروس‌ها از ریه به بدن را بین صد تا هزار برابر کاهش داد. در مواردی که ویروس از سد اولیه عبور می‌کرد، سایر اجزای سیستم ایمنی هم در حالت آماده‌باش قرار داشتند و با سرعت بسیار بالا وارد عمل می‌شدند.

«بالی پولندرن»، استاد میکروبیولوژی و ایمنی‌شناسی دانشگاه استنفورد، می‌گوید این واکسن همه‌منظوره پاسخ بسیار گسترده‌تری ایجاد می‌کند که نه‌فقط دربرابر ویروس آنفلوانزا، کرونا و ویروس‌های سرماخوردگی، بلکه دربرابر تقریباً همه ویروس‌های آزمایش‌شده و همچنین چندین نوع باکتری و حتی آلرژن‌ها محافظت ایجاد کرده است. او تأکید دارد که اصل عملکرد این واکسن، از نظر علمی، فاصله زیادی با اصول حاکم بر واکسن‌های کلاسیک دارد.

تیم استنفورد نشان داده که واکسن همه‌منظوره دربرابر دو گونه باکتری «Staphylococcus aureus» و «Acinetobacter baumannii» هم اثر محافظتی دارد. این دو باکتری از عوامل مهم عفونت‌های بیمارستانی و عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک به‌شمار می‌روند. داده‌ها نشان دادند که واکسن ماکروفاژهای ریه را به‌گونه‌ای هدایت می‌کند که هم دربرابر ویروس‌ها و هم دربرابر این باکتری‌ها واکنش سریع و مؤثر نشان دهند.