به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ آقای منصور بیجار استاندار سیستان و بلوچستان با حضور در استودیو گفتگوی ویژه خبری به موضوع «فرصتها چالشهای تبدیل چابهار به موتور محرک اقتصاد ایران» پرداخت و به پرسشها در این باره پاسخ داد. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
مجری: در برنامه امشب قرارست درباره تبدیل چابهار به موتور محرک اقتصاد کشور صحبت کنیم، کشورهای ساحلی حاشیه اقیانوس هند که ۲۱ کشور هستند که بهترین و امنترین و اقتصادیترین مسیر برای تجارت آنها باسرزمینهای محصور با خشکی بندر چابهارست که از این منظر با حضور استاندار سیستان و بلوچستان مهندس منصور بیجار خواهیم پرداخت و ابتدا یک گزارش مرتبط با موضوع برنامه ببینیم.
سوال: بندر چابهار و ظرفیتهایی که در این منطقه وجود دارد برای تبدیل به موتور محرک اقتصادی کشور، موضوع راه آهن یکی از این ظرفیتهایی است که باید در این راستا به آن توجه شود که با حضور استاندار سیستان و بلوچستان در فواصل برنامه نظر خودشان را بیان میکنند، این بندر امنترین، بهترین و اقتصادیترین مسیرست برای تجارت در این باره توضیح بفرمایید؟
بیجار: در مورد چابهار یک شناخت اولیه باید باشد، حتما شما و خیلی از بینندگان استحضار دارند ظرفیتها را ولی لازم است یک تعریف اولیه کنند، منطقهای که به عنوان چابهار اسم میبریم، در واقع چهارتا شهرستان ساحلی است، یعنی زرآباد، دشتیاری، کنارک و چابهارست که تا سال ۱۳۸۴ یک شهرستان بود به نام چابهار، نظام مسائل این ۴ تا شهرستان یکی است، این که گفته میشود چابهار فقط بحث شهر چابهار نیست، به همه این ظرفیتها میپردازم، چون کنارک و زرآباد سال ۸۴ از آن منتزع شدند، بعد زرآباد سال ۱۴۰۰ و دشتیاری سال ۱۳۹۸، منتها مسائل شان یکی است، در مجموع حدود ۲۲-۳ هزار کیلومتر مربع است و حدود ۱۲ و نیم درصد وسعت استان در این محدوده قرار گرفته، به لحاظ بافت فرهنگی، قومی و قبیلهای این چهارتا شهرستان و این منطقه که از اینها به اسم چابهار اسم میبریم بسیار به هم نزدیک هستند و بخشی منطقه مکران و ساحل مکران است که در بیانات مقام معظم رهبری به عنوان گنج پنهان است و برنامه ویژهای که در قالب دریامحور دولت دارند منطقه مکران است که بخشی در حوزه استان هرمزگان و بخشی از آن در جنوب کرمان است و در مورد این با دبیرخانه آن بحثهایی داشتیم، خود چابهار براساس کنوانسیون حقوق بین الملل دریاها، به صورت مستقیم بدون هیچ مانعی دسترسی دارد به قطب جنوب. قطب جنوب با قطب شمال کامل متفاوت است، کوه یخ است ولی کوه یخی که برخشکی ایجاد شده است، براساس این کنوانسیون کشورهایی که مستقیم این دسترسی را داشته باشند میتوانند آن جا تحقیقات فضایی داشته باشند، این ظرفیت خوب از این چابهار داریم یعنی تا قطب جنوب بدون مانع در دریاها تردد و پایگاه داشته باشیم.
در آبهای داخلی سرزمینی که ۱۲ کیلومتر، ۱۲ مایل است، آبهای سرزمینی ما حوزه نظارتی که ۱۲ مایل بعد از آن است و تا ۲۰۰ انحصاری و اقتصادی داریم که کمتر جایی در کشور و حتی کشورهای خلیج فارس و جاهای دیگر دارند؛ بنابراین ما امکان مالکیت و هم بحثهای مالکیت و هم تجارت و هم حوزههای انحصاری و اقتصادی را در این محدوده داریم و میتوانیم از این ظرفیتها استفاده کنیم، حدود ۴۰۰ کیلومتر این محدوده ساحل دارد و بیشترین صید آبزیان در کشور به این محدوده است که حول و حوش ۲۷۰ هزار تن در کشور است، بزرگترین بندر صیادی درکنارک در این منطقه است و این محدوده مرز خاکی با کشور پاکستان داریم که مرز رسمی با ریمدان داریم که از ریمدان با بندر گوادر در پاکستان ۷۰ کیلومتر فاصله دارد، جدای از این که هم مسیر دریایی داریم، امکان تولید میوه گرمسیری، مرز، چیکو، گوآوا و خربزه درختی و پاپایا که اسم اصلی آن است و خیلی از میوههایی که در سطح کشور خیلی جاها شناخته شده نیستند.
سوال: الان تولید دارید یا خیر؟
بیجار: بله، تولید میشود.
سوال: حجم تولید بالاست، ظرفیت تولید این قدرست که کشور را پوشش دهد یا توزیع نمیشود؟
بیجار: الان تولید داریم، حجم تولید بالاست ولی این که کشور را پوشش دهد، نیست، ما در حوزه فقط موز که از پرمصرفترین است، ما سالانه ششصد تا هفتصد میلیون دلار داریم برای واردات موز پول میدهیم، در صورتی که در همین محدوده ما امکان تولید آن را داریم که کشور را بی نیاز کنیم از واردات، در صنعت توسعه اینها دیده شده است، این مربوط به این میشود که اراضی مستعد کشاورزی در آن منطقه داریم، منابع آب اگرچه استان در شرایط خشکسالی خیلی آسیب دیده است و همچنان قرار دارد مثل جاهای دیگر کشور خوب استان بیشتر بوده است، اما بارندگی موسمی و فصلی که در آن منطقه اتفاق میافتد، حتما مشاهده کردند بینندگان که بعضی وقتها با سیلابهای سنگین مواجه میشویم، مقطعی است که آن جا این منابع بسیار خوبی به ما کمک کند برای توسعه کشاورزی البته خوب سدهایی ساخته شده است، سد پیشین، سد زیردان و سد کهیر که آبگیری دارد انجام میشود، برنامه ریزی داریم روی سد کاریانی که حجم از آنها بیشترست و ناودیس طبیعی که وجود دارد و میتوانیم منابع آب پایداری حاصل از بارندگیهای جوی داشته باشیم، غیر از این دسترسی به آبهای آزاد داریم و امکان شیرین سازی هم وجود دارد.
در حوزه گردشگری پدیدههای بی نظیری آن جاست، ساحل درک، آثار طبیعی که در جاهای مختلف وجود دارد مثل دریاچه لیپار، مثل جنگلهای حراء گواتر و کوههای مریخی و هزاران مورد که آثار پارینه سنگینی با ۲۰۰ هزار سال قدمت که نشان میدهد که قدمت زیادی دارد و به لحاظ فرهنگی مردمان بسیار با فرهنگ که فرهنگ اصیل ایرانی را در آن جا حفظ کردند، در حوزه خدماتی آن چه که در حوزه اقتصاد خیلی مهم است محل تلاقی کریدورهای شمالی و ساحلی است، کریدور شمالی از پسابندر چابهار شروع و به شلمچه ختم میشود در امتداد ساحل و کریدور شمال جنوب مخصوصا شرقی از چابهار، زاهدان از یک طرف به میلک و زابل از یک طرف به خراسان و سرخس محل تلاقی شان چابهار است، خود شهر چابهار براساس سند لجستیک کشور یکی از چهار شهر لجستیک ایران است یعنی شهری که قابلیت ریلی، دریایی، هوایی و زمینی، ترانزیتی دارد؛ بنابراین اینها ظرفیتهای بسیار خوبی دارند و بخش زیادی از مردم منطقه در کشورهای ساحلی حاشیه دریای عمان و خلیج فارس ساکن هستند، مثل عمان که جمعیت زیادی از مردم استان مخصوصا ازهمین محدوده در آن ساکن هستند و اینها ظرفیتهای خوبی مراودات فرهنگی با پاکستان و هند، خلاصه کنم چابهار محل تلاقی فرهنگهای کشورهایی است که اطراف ما هستند در منطقه و میتوانند محور وفاق باشد آن چه که در سیاست خارجی رئیس جمهور خیلی تاکید دارند و این ظرفیتهای خوبی دارد، اما اگر این ظرفیتها در کنار بسیاری از ظرفیتها بندر شهید بهشتی که تنها بندر اقیانوسی ماست در همین محدوده قرارگرفته است و ظرفیتهای بسیار خوبی آن جا ایجاد کند، اما اگر من این بحث با این شکل ببندم، علی رغم همه این ظرفیتها ولی به لحاظ شاخص خیلی آن شاخصهای آن جالب نیست و متناسب با جمعیت آن جا نیست، شاخص آموزش ما دو و ۹ دهم است، متوسط استان سیستان و بلوچستان با تلاشهایی که شده است رسیده است به ۴ و کشور ۵ و ۴ دهم است و ما در فضای آموزشی فاصله داریم. اقداماتی که چه کردیم عرض میکنم، آب روستایی ۶۷ و نیم است، در استان ۷۴ است و در کشور بیش از ۸۴ است، فضای ورزشی هم ۵ صدم فضاهای ورزشی سرپوشیده است، در استان سیستان و بلوچستان ۹ صدم است و در کشور ۱۷ صدم است، این نشان میدهد که براساس آن ظرفیتها و میزان نیازی که دارد اتفاقی نیافتاده است که من در ادامه اگر شما سوال دیگری دارید توضیح میدهم.
سوال: دو تا نکته عرض کنم که چگونه از این ظرفیتها استفاده کرد، در جایی خواندم که اگر خطوط کشتیرانی حمل و نقل و ترانزیت از چابهار راه اندازی شود نیاز به درآمد نفتی نخواهیم داشت؟
بیجار: قطعاً همین طورست البته حجمش خیلی مهم و موثرست.
سوال: جزو مشکلات است موضوع کشتیرانی و دیگر این که چابهار میتواند دروازه اصلی اتصال اقتصاد به جنوب شرق آسیا و آسیای میانه و روسیه و متصل شود به شرق اروپا؟
بیجار: من یک تعبیر کامل تری داشته باشم. این تعبیر من نیست، تعبیر مقام معظم رهبری است، ایشان در سفرسال ۱۳۸۱ به استان سیستان و بلوچستان یک تعبیر بسیار زیبایی از چابهاردارند، میفرمایند چابهار استان سیستان و بلوچستان به واسطه چابهار میتواند دروازه تجارت و اقتصاد ایران باشد به کل جهان.
سوال: سفر طولانی هم بود که اشاره کردید؟
بیجار: طولانیترین سفر مقام معظم رهبری به داخل و خارج از کشور چه در زمان ریاست جمهوری و چه در زمان رهبری در استان سیستان و بلوچستان بوده به جهت علقهای که به مردم داشتند و ایشان قبل از انقلاب در استان حضور داشتند، تبعید و شناخت شان در جمع بندی سفر ۱۳۸۱ از زابل تا زاهدان به ریز میپرداختند، تا خاش و تا ایرانشهر و تا نیک شهر و چابهار و کنارک و سراوان به خوبی توصیف میکنند که آن جا، براساس آن شناخت عمیق که ظرفیتهای چابهار را بی بدیل دانستند و این تعریف داشتند و این را بگویم اگر یک ارزیابی داشته باشیم از کشورهای همسایه مخصوصا کشورهایی که در آسیای میانه و از یک طرف روسیه و از طرف دیگر ترکیه که به اروپا وصل میشود، به شدت به مسائل چابهار علاقه مندند، این که اخیرا اجلاسی بود همکاران وزارت خارجه با استانداری گیلان، استانداران حاشیه خزر که ۵ کشور استانداران شان حضور داشتند و ما هم دعوت بودیم همه و همه رصد میکردند پروژه ریلی چابهار – زاهدان را.
سوال: اگر اول یک پاسخ کوتاه از شما دریافت کنم براساس آن چه که بیان کردید و ظرفیتهایی که وجود دارد در چابهار که تبدیل به موتور محرکه اقتصادی کشور شود و میزان استفاده از این ظرفیت شده است، چه نمرهای به آن میدهید بعد وارد این شویم که چرا این نمره؟
بیجار: اگر کمتر از صد نمره دهم، ۱۰ نمره میدهم، ظرفیت چابهار خیلی زیادست، دلیلش این است که اگر به این بحث وارد شویم، در کشور دو تا آفت جدی داریم در سیستم مدیریتی، یکی تمرکز گرایی و یکی بخشی نگری که این باعث شده است که وقتی بخشی نگری باشد و وقتی تمرکزگرایی باشد عمدتا تعدد قانون میشود، بخشنامه و آئین نامه میشود و منابع بودجهای ما به سمت لابی گری میرود، هرکسی توان بیشتری داشته باشد میبرد به سمت منطقهای که نفوذ دارد که این باعث شده است که توزیع ثروت در کشور عادلانه نباشد و این دلیل باعث شده است که توزیع متوازن صورت نگیرد و آن ظرفیتهایی که چابهار دارد از بالقوه به بالفعل تبدیل نمیشود، توسعه ما براساس اسناد آمایشی نبوده و از ظرفیتها به خوبی بهره برداری نشده است که چرا صنایع آب بر و سنگین در مرکز کشور ایجاد شود که برای تامین آب با مشکل مواجه شوید، اسناد آمایشی میگوید چنین صنایع ایجاد شوند باید به سمت مناطق ساحلی بروید، اگر مثالی بزنم در حوزه یکی از کارهایی که در سازمان مدیریت برنامه ریزی استان انجام دادند، ما یک خطی از بندر دیلم به سرخس اگر بکشید، سمت راست و ناحیه شرقی، سمت چپ ناحیه غربی در طول سه دوره سرشماریهایی که صورت گرفته جمعیت از شرق رفته است به غرب، این نشان میدهد که برنامههای توسعه که در این حوزه شرق کل ساحل را در برمی گیرد، متاسفانه رفتیم سرمایه گذاریهای خودمان به مناطقی بردیم که با کمبود آب مواجهایم، در تهران، اصفهان و در غرب کشور منابع محدود داریم، توزیع ثروت اول این بوده که عادلانه نبوده، دوم ساختار اداری ناهماهنگ بوده، فقط در محدوده چابهار، محدوده منطقه آزاد تعریف کردیم که از دهه ۷۰ آمده منطقه آزاد، ساختار منطقه آزاد الان پیچیده شده است، منطقه آزاد چابهار و ارس و ماکو با آن چیزی که درکیش و قشم است متفاوت است، که جزیره است و مدیریتش خیلی بهتر است در ساختار اداری پیچیده خودمان تعامل بین مناطق آزاد و دستگاههای دیگر دولتی را درست انجام دهیم، در خود مناطق آزاد برداشت درست از این منطقه آزاد نشده است، ماده ۶۵ قانون احکام دائمی و مغایرتهایی که با ماده ۳۱ قانون احکام دائمی دارد و جایگاه برنامه ریزی در استان و بعد جایگاه مناطق آزاد که همیشه تعبیر میشود که یک منطقه جداگانه است، درست است ولی باید این اتفاق بیافتد ولی نتوانستیم این تعریف را انجام دهیم.
سوال: در عین حال یک حلقه وصلی نیاز دارند؟
بیجار: بله، از آن طرف قضیه در مقطعی سواحل مکران را تعریف کردیم، یک ساختار برای آن تعریف کردیم و یک سند برای آن تعریف کردیم و آن جا هم یک طرح جامعی برای آن تعریف کردیم که با اسناد استانی و باز جایگاهی که مناطق آزاد و مخصوصا منطقه آزاد چابهار دارد تناقض دارد، در حوزه مالکیت زمین در حوزه مالکیت راه و شهرسازی بر شهرها و حریمش بماند، در قبل از انقلاب قانونی در چابهار تعریف شده است به نام اراضی ۲ هزار هکتار که شهرداری چابهار طی یک ساختار اراضی را اجاره میداده است به کاربریهای مختلف که از محل آن کسب درآمد کنند، این یک اشکال بوده تداخل اداری و یک اشکال هم این اسناد زیادی که داشتیم که در همه جا این را داریم، سند آمایش سرزمین داریم، سند توسعه سواحل مکران داریم، سند توسعه محور شرق داریم و منطقه آزاد برای خودش یک برنامه جامع تهیه کرده که هنوز مصوب نشده، در حوزه تصمیم گیری جایگاه حاکمیتی بماند که چه اتفاقی باید بیافتد. در تصمیم گیری کار را سخت کرده است، اگر جایی اتفاقی که افتاده این بوده که اگر یک جایی یک ظرفیتی، اگر یک جایی اتفاق خوب افتاده است، هرکدام از این بخشها خواستند بگویند ما آن کار را انجام دادیم.
اگر یک جایی اشکالی به وجودآمده این را انداختند به گردن همدیگر مثل حادثه متروپل که در آبادان اتفاق افتاد، جدا از برخوردهایی که صورت گرفت، این ماحصل این ناهماهنگی و این اسناد بود، وقتی این ظرفیتها اتفاق نیافتاده، ارتباط مناسب با کشورهای همسایه نداشتیم، با عمان هیچ ارتباط خوبی نداشتیم، در صورتی که ۳۵ درصد جمعیت مقیم وطنی خود عمان از قومیت بلوچ هستند، عمدتا هم وابسته هستند به این منطقه. در امارات به همین شکل، در کشورهای آفریقایی و تانزانیا از این قومیت بودند، پاکستان به جای خودش که از لحاظ فرهنگی بسیار عجین هستیم و ارتباطی که با هند میتوانستیم داشته باشیم، بعضا هم اگر کارهایی توسعهای در چابهار انجام دهیم به زعم بنده مقطعی بوده و بدون این چشم انداز درست بوده و چشم اندازمان آینده واقعی چابهار را ندیدیم، مثال توسعه بندر شهید بهشتی، بندر شهید بهشتی در یک مقطعی در زمان جنگ برای بحثهای پدافندی که مقام معظم رهبری به آن اشاره کردند که چابهار نقش خودش را در آن مقطع نشان داد، در ابتدای خلیج چابهار میآید ایجاد میشود، خلیجی که خداوند به صورت طبیعی طراحی کرده و ما باید در حوزه گردشگری عمدتا از آن استفاده کنیم، ابتدا این خلیج بردیم محصور شهر چابهارست، توسعه دادیم بندر را که این را ببریم به ۸۵ میلیون تن برسانیم.
عمق آن حدود ۷ متر متوسط، ۸ متر لایروبی کردیم که از آن استفاده کنیم در صورتی که با یک فاصله ۱۹ کیلومتری در آن طرف با یک فاصله صد متری به عمق ۲۰ متر میرسید و اصلا نیاز به لایروبی ندارید، این اتفاقی که افتاده براساس ظرفیتها نبوده است، مجبور شدیم این بندر در ۵ فاز بوده در دولت یازدهم و دوازدهم و بعد سیزدهم سه فاز حذف شد، چون آسیب میزد به محیط زیست آن جا و ساختارهای شهری، در حوزه صنایعی که ایجاد شده است پتروشیمی اتفاق خوبی افتاده، پتروشیمی مکران و مجموعه کارهایی که انجام میشود و فولاد به زعم کارشناسان که درست است، در آن محدوده نباید ایجاد میشد، آن جا اراضی مستعد کشاورزی خیلی بهتر میتوانستیم آن جا ارزش افزوده ایجاد کنیم، با یک فاصله دورتر که حتی محیط زیست و توسعه فضای شهری را دچار آسیب نمیکرد، این که تمام اینها در کنار آن بحث منطقه آزاد که تداخلاتی الان باعث شده است و الان مسائل و مشکلاتی را آن جا ایجاد کرده است و این که باز در کلان نگریها ما اولین استانی هستیم که از طریق منطقه سیستان و مرز کم نظیر میلک وصل میشود به افغانستان، افغانستان کشور محصوری است، که به شدت روی چابهار حساب باز کرده است، منطقه آزاد آن جا داریم، این تعامل دقیقی نبستیم با منطقه آزاد سیستان و البته آن جا یک منطقه آزادی است که بعدا مصوب شده است و این موضوع اینها را بهم گره بزنیم و از ظرفیتهای دیگر هم استفاده کنیم، اقداماتی انجام شده است و نهایتا ماحصلش میشود این که آشفتگی در آن جا میبینیم، یک واقعیتی است که اکثر کسانی که میروند آن جا ازاین نگران هستند، به منطقهای وارد میشوند که به نام منطقه آزاد که به لحاظ شهری و مدل شهری لوکس است و خوب است و یک هو وارد میشوند وارد منطقه شهری ولی بخش زیادی دچار حاشیه نشینی، بزرگترین حاشیه نشینی به نسبت جمعیت و وسعتش به نسبت جمعیت و وسعت چابهارست، منطقه کم تا رمین، جنگل و جاهای دیگر که چهره بسیار بدی به نمایش میگذارد، این نشان میدهد این توسعه نامتوازن و این که این عدم هماهنگی همچین آسیبهایی را بزند، جمعیتی گسیل میشود آن جا در اثر مسائل و مشکلاتی که در استان بوده است مثل خشکسالی و این که عدم سرمایه گذاریهای مقیاس و جمعیت به این سمت گسیل پیدا کند و از آن ظرفیتها استفاده نشود و آن حاشیه نشینی را رقم بزند.
سوال: برای برون رفت ازاین وضعیت و رسیدن به نقطهای که جایگاه واقعی چابهار و ظرفیتهایی که در بخش اول تشریح کردید، از آن استفاده شود و عنوان گفتوگو موتور محرکه اقتصاد کشور تبدیل شود و نمرهای که ۱۰ از صد جهشی صورت بگیرد، چه برنامه و با چه دوره زمانی نیازمندست که در کوتاه مدت میشود این جهش ایجاد کرد و ظرفیتها احصا شده است و نیازها و خلاءها تبیین کردید که وجود دارد و برای برون رفت آنها میشود راهکار درنظر گرفت؟
بیجار: برای توسعه اتفاق بیافتد و به همه موضوعات با هم بپردازید و موضوعات اقتصادی، زیربنایی و اجتماعی و مسائل فرهنگی را با هم ببینید و یکی از مشکلاتی که آن جا وجود دارد و عمده آن مسائل فرهنگی و اجتماعی است، ما در توسعه مان خیلی به پیوست اجتماعی نپرداختیم که این باعث شده است خیلی از مسائل حاشیه نشینی و آسیبها را آن جا داشته باشیم، به نظر میرسد اولین ضرورتی که توسعه آن جا رقم بزنید باید بروید روی زیرساختها که زیرساختها فراهم شود و دسترسی ایجاد شود در کنار سایر موارد با حفظ تعادل پیش ببرید، دولتهای قبل و حاکمیت اتفاقات خوبی رقم زده است ولی به اندازه ظرفیتهای چابهار و منطقهای که کل پهنه ساحلی است نبوده است ولی در دولت چهاردهم، دولت دکتر پزشکیان که بخشی از سفر آقای پزشکیان به این منطقه بود و به ریز این مسائل تحلیل شد و صحبت شد و به آن مسائل پرداخته شد و بحث شد و ما در قالب سند توسعه که در ادامه اگر فرصت شود حتما خواهم گفت، دیدگاه باید تغییر دهیم، دیدگاه باید تغییر میکرد نسبت به آن منطقه و این مسائل در کنار هم دیده شود و یک نقشه راه برای حکمرانی جدید در منطقه ترسیم میشد.
در کلان چابهار بخشی از محدوده مکران است، در قالب اقتصاد دریامحور که عرض کردم دولت برنامههای ویژهای دارد و کارهایی را شروع کرده است از جمله این که اولین و مهمترین آن است که به سمت مشاورین ارشد و مشاورین خیلی از لحاظ جایگاه و گرید اینکه دارای رزومه باشند، به آن سمت رفته و کارهایی شروع کرده است که اینها را کنار هم ببیند، اما تا آن موقع بیکار نبودیم، با توجیهی که انجام شد، با این گزارشی که داشتید بحث تکمیل راه آهن بود، نمیشود توسعه برای چابهار انجام دهید ولی دسترسی ریلی نداشته باشید.
سوال: راه آهن در چه مرحلهای است؟
بیجار: راه آهن از سال ۱۳۹۲ شروع شده بود، قرارداد شرایط قبل منعقد شده بود تا سال گذشته، تا ابتدای دولت حدود ۱۲ و نیم همت به آن تزریق شد و با تاکید رئیس جمهور اولویت اول کشور شد این پروژه، طی همین مقطعی که تقریبا کمتر از یک سال و نیم ۲۹ همت به این پروژه تزریق شده است و سختترین قسمتهای آن در حال انجام است.
سوال: چقدر رشد آن انجام شده است؟
بیجار: بالای ۸۷ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و با تلاشی که انجام شده تا پایان سال عملیات ریلی به اتمام میرسد، قبلا تا خاش به بهره برداری رسانده بودیم، خاش به ایرانشهر را خود من کامل رفتم و آن جا و با لوکوموتیو رفتم و کامل شده است و حدود ۲۰-۳۰ کیلومتر یک مقطعی باقی مانده است و کار سختی است و عزیزان در قرارگاه خاتم الانبیاء انجام میدهند و ایستگاهها که تا پایان سال انجام میشود و این پروژه نقش فرامنطقهای بلکه فراملی دارد.
سوال: مسیرش چه جوری است؟
بیجار: از چابهار میآید به زاهدان و از زاهدان ما ارتباط داریم، از زاهدان به مرکز کشور، کرمان و کل شبکه ریلی وصل هستیم، نکته مهمتر این است که علی رغم همه محدودیتها با دستور آقای پزشکیان پیگیری که انجام شد به زودی از چابهار به میلک کارمان شروع خواهد شد و همزمان به سمت خراسان جنوبی کار را پیش میبریم که احیای محور شرق باشد، به اندازه ریل به همان اندازه مهم جادههای ما هستند، بخشهایی از زاهدان و چابهار جاده راه فرعی بود که الان با سرمایه گذاری که انجام شده و با تفویض اختیاری که وزیر راه و شهرسازی انجام دادند، این پروژهها قبلا در ساختار راه و شهرسازی شرکت ساخت میآمد مدیریت میشد؛ که ما گفتیم در استان به لحاظ نزدیکی فاصله مدیریت بهتری میتواند صورت بگیرد و این اتفاق افتاد و سرعت رشد ساخت بزرگراه ما نسبت به قبل سه برابر شده است، همزمان ما بخش شمالی را کامل کردیم به سمت زابل و میلک، به سمت بیرجند آن چه که در حوزه تقسیمات است، ان شاءالله خدا میرساند و در سال بعد هم حوزه تقسیمات کامل میشود، این طرف هم ۹۲ درصدست، چابهار به زاهدان، ۹۲ درصد فاصله ۶۷۰ کیلومتری چابهار به زاهدان یا بهره برداری شده یا در حال ساخت است که مطالعه و کارش دارد انجام میشود، فقط ۸ درصد آن باقی مانده است که تا ابتدای سال بعد به نتیجه برسانیم و سرمایه گذاری بالغ بر ۵۰ همت در این بخش صورت گرفته است و نکته بعدی کریدور ساحلی است و چابهار را میرساند به هرمزگان و استان هرمزگان که برای ما حائز اهمیت است و اخیرا خانم وزیر در سفری که داشتند از عملکرد استان راضی بودند که قرار شد تفویض اختیار بشود که دستورش را دادند و آن کریدور ساحلی را کامل میکنیم و از چابهار و جاسک و میناب آن بیشتر بحثهای ترانزیتی برای ما خیلی مهم است، از چابهار تا پسابندر گواتر بیشتر بحثهای خدماتی و گردشگری است که آن بخش از ساحل را نیاز داریم، تجهیزات بندر شهید بهشتی را افزایش دادیم که ما الان در همه حوزهها رکورد زدیم، یعنی سال گذشته سه و نیم میلیون تن بار جا به جا شده بود الان به عدد ۵ میلیون تن رسیدیم، در حوزه کانتینری کشتیهای ۱۲۰ هزار تنی قابلیت پهلوگیری دارند و در آن جا رکورد زدیم و بیش از صد هزار کانتینر تا این لحظه تخلیه و بارگیری شده در بندر و نشان میدهد که اقدامات خوبی انجام شده است.
بعد از سفری که خدمت آقای رئیس جمهور بودیم به کشور عمان، خط کشتیرانی مسافری را راه اندازی کردیم که از چابهار به مسقط است که خدمات میدهد البته یک وقفه یک ماههای برای تعمیرات کشتی افتاده و به زودی خط کراچی به چابهار را راه اندازی میکنیم، برنامه داریم با سرمایه گذاری بخش خصوصی بار راهم جابه جا کنیم، عمان در محصولات کشاورزی و بسیاری از محصولات دیگر مصرف کننده است، استان میتواند نه تنها محصولات خودش بلکه محصولات استانهای کشور، خراسان، کرمان و جاهای دیگر و کل کشور را از این مسیر که مسیر کوتاه تری است ما کشتیهای مسافری مان سه و نیم ساعت و باربری مان حدود هشت ساعت فاصله دارند تا مسقط، خط هوایی هم برقرار شده و این اتفاق آن جا افتاده و رفتیم به سمت حل مشکلاتی که در حوزه بهداشت و درمان داشتیم، عمده اش بیمارستان کنارک بود که موضوع تعرفهای داشت که عزیزان در نیروی دریایی ساخته بودند و با عزیزان وزارت بهداشت مشکلش حل شد تا هفته آینده جابه جایی و تامین نیرو و متخصص بهره برداری خواهد شد عمدهترین اقداماتی که انجام شد در سند اجرایی توسعه استان است که اگر سوال دیگر دارید بفرمایید که اگر من بپردازم به سند توسعه استان.
سوال: جمع بندی خوبی داشته باشیم و سند توسعه برای کلیت استان است یا مشخصا برای چابهار؟
بیجار: سند اجرایی توسعه استان یکی از ابتکارات دولت بود در روزی که رای اعتماد قرارشد خدمت عزیزان هیئت دولت باشیم پیشنهادی دادیم و رئیس جمهور پذیرفتند و تشکیل ستاد ویژه استان بود و بعد ستاد با محوریت سازمان برنامه و بودجه که آقای پورمحمدی تلاش کردند و همه ساختارها دعوت شدند برای توسعه استان با هدف دو و نیم ساله که تا پایان دولت، بخش عمده این سند.
سوال: آغاز شده است اجرای سند؟
بیجار: بله، از سال گذشته کارهایی شروع کردیم و از این به بعد سرعتش افزایش پیدا میکند که هفته قبل ابلاغ شد و بخش عمده آن.
سوال: نیاز به تصویب در هیئت دولت داشت و مصوب شد؟
بیجار: بله، مصوب و ابلاغ شد در ۲۵ بهمن ماه البته یک ماه قبل در هیئت دولت مصوب شده بود قرار شد یک سری مواردی به آن اضافه شد که ۲۵ یازده ابلاغ شد.
سوال: آمادگیها در استان وجود داشت و الان میتواند در دست اجرا قرار گیرد؟
بیجار: بخش عمده این سند رفته است به ظرفیتهای منطقه چابهار پرداخته است.
سوال: چقدر از سند به منطقه چابهار، درصدی بگویید، چند درصد؟
بیجار: در ماده ۵، ۳۸ ماده دارد، من میگویم تقریبا بیش از شصت درصد از ظرفیتهای آن جا، البته ظرفیتهایی که منطقه چابهار کمک میکند، همان جملهای که از مقام معظم رهبری به کل استان و کشور، این کمک میکند این ظرفیتها که این بالقوه، بالفعل را تبدیل به بالقوه کنیم که از این ظرفیتها استفاده شود، درماده ۵ پرداخته به سازمان بنادر و راه وشهرسازی به تکمیل زیرساخت ها، بندر شهید بهشتی در مکان درستی نیست، این جا مصوب کردیم که مطالعات را سازمان بنادر انجام دهد برای یک مگاپورت درخور شان کشور عزیزمان که بتواند در سطح جهانی ایفای نقش کند، آن جا به آن پرداخته شده است، ماده ۶ و ماده ۷ پرداخته، ماده ۶ به پایین دست سدها و شبکههای آب روستایی که الان شاخص مان پایین است و نکتهای که عرض کردم، در ماده ۷ به تکمیل سدها و به کارگیری بخش خصوصی و تعاونیها و مردم و برای توسعه باغات و کشت محصولات تکلیف شده است که وزارت نیرو یک شیوه نامه را آن جا تکمیل کند، در ماده ۸ خاصا پرداخته به محصولات گرمسیری برای ۵ هزار و سیصد هکتار باغ جدید موز، در ماده ۹ پرداخته به توسعه شیلات، هم بحث مرکز ارزیابی و ذخیره آبزیان و هم توسعه شیلات از پرورش ماهی در قفس گرفته تا پرورش میگو و بقیه آن ها، در ماده ۱۰ یکی از موضوعاتی که مردم تقاضا داشتند، پرداخته به تعیین تکلیف شناورهایی که فاقد مجوز هستند و تکلیف شده است که این موضوع تعیین تکلیف شد، در ماده ۱۲ پرداخته به ظرفیت بازرگانی و تجارت آن جا، از ته لنجی ما محروم هستیم براساس قانون، ما چهارتا استان میتوانستیم بهرهمند باشیم، که در سیستان و بلوچستان محروم شده بود که در ماده ۱۲ این ظرفیت داده شده است، در ماده ۱۵ بندر خشک چابهار، بندر خشک ایرانشهر و زاهدان پیش بینی شده است برای پشتیبانی از بندر چابهار، در ماده ۱۶ به صورت کلی به بحث جذب سرمایه گذار پرداخته شده است، در ماده ۱۷ پرداخته شده به راه اندازی منطقه آزاد سیستان، عنوان مکمل چابهار برای ارتباط با کشور افغانستان.
در ماده ۲۵ به زیرساختها پرداختیم، وزارت بهداشت، بیمارستان چابهار و بیمارستان پورلاین نمونه آن ها است، در ماده ۲۸ تکلیف شده است برای ساماندهی حاشیه شهر چابهار و شهر زاهدان، در ماده ۳۱ باز وزارت میراث فرهنگی و گردشگری برای تهیه برنامه برای توسعه گردشگری با اولویت مناطق ساحلی و منطقه چابهار است، در ماده ۳۳ برای انتقال آب دریای عمان که پروژهای است که در حال انجام است و از پروژههای بسیار مهم است، آن جا پرداخته شده است به نحوه تامین مالی اگرچه برای تامین مالی برای بخشهای خصوصی ماده ۳۶ پرداخته شده است، در ماده ۳۴ هم به طرحهای پیشران پرداخته شده که بخشی از این طرحهای پیشران ما در حوزه چابهار است.
سوال: این سرتوسعه که اشاره داشتید که زحمت بسیاری برای آن کشیده شده است و محور اصلی فعالیتها قرار میگیرد در استان سیستان و بلوچستان چه برنامه زمانبندی در نظر گرفتید و در چه فاصله زمانی اجرایی خواهد شد و کی میتوانیم این قول از طرف شما به هموطنان در استان سیستان و بلوچستان بدهیم که محقق و اجرایی شده است؟
بیجار: برای اولین بارست اکثر برنامههایی که تهیه شده است این حلقه ارتباط بین وزارت خانهها و بین سازمان برنامه و بودجه و استانها به خوبی برقرار نشده بود، در این سند که یکی از افتخارات دولت است، این است که سازمان برنامه و بودجه به عنوان مغز متفکر برنامه ریزی کشور میآید هد قرار میگیرد، وزارت خانهها را کنار هم قرار میدهد و بعد با کمک استان با این که اعتماد میکند به جامعه محلی استان، از مدیریتش گرفته است و حاکمیتی که آن جا وجود دارد تا مردم، این توسعه را میخواهد رقم بزند که پیوستهای اجتماعی در همه آنها دیده شده است و زمانبندی داریم، زمانبندی ما به مشکلی برنخوریم دو ونیم ساله است، آرمانی ندیدیم این موضوعات که بگوییم، چرا که در تغییر دولتها بعضی وقتها اولویتها تغییر میکند، این تا پایان دولت چهاردهم دیده شده است که عمده آن را به سرانجام برسانیم.
سوال: آیا در این سند و در برنامهها در موضوع رفع محدودیتها جذب سرمایهها و دادن تضامین به سرمایه گذاران چه اقداماتی انجام شده است یا خواهد شد؟
بیجار: به صورت کلی در سند در یکی از مواد برای ایجاد مشوق، پیش بینی شده است، به عنوان مثال منابعی که برای استان دیده شده است با ۵۰ درصد نرخ سود بانکی معمول است و این میتواند برای جذب سرمایه گذار ما را کمک کند، نکته بعدی این از تقاضاهای من است، دولت محترم مخصوصا شخص آقای پزشکیان به تاسی از مقام معظم رهبری در دیدار هفت خرداد با استانداران مدیر همه جانبه استان هستند و باید این اختیارات داده شود، آقای رئیس جمهور به شدت دنبال این هستند، شما دیدید در زمان تجاوز رژیم صهیونیستی به خاک کشور اختیارات کامل به استانداران تفویض کردند، اگراین اختیارات داده شود و باید بپذیریم که کار سختی است و در بروکراسی اداری ما این اشکال وجود دارد که اگر این را قبول کنیم که بخشی در این سند دیده شده که اختیاراتی که به استان داده شده، باید امیدوار باشیم در بخش صدور مجوزها که بزرگترین مشکل سرمایه گذاران ماست. بتوانیم فرآیند را پیش ببریم، البته نیازست که یک سری تداخلات را رفع کنیم، موضوع منطقه آزاد و دستگاهها یک چالش جدی است، ما در استان یک سری کارهایی انجام دادیم به مدیریت جدید منطقه آزاد در زمانی که انتخاب شان کردیم برای انتصاب اینها را همه تاکید کردیم و گفتیم ولی این تعارضات وجود دارد مثلا فرودگاه چابهار که با عزیزان در وزارت دفاع توافقاتی داشتیم و مثلا در شهر جدید تیس که در توسعهای که بعدا محدوده منطقه آزاد اتفاق افتاده بود این تعارضات بیشتر شده است، یا وضعیت مالکیت اراضی که با شهرداری یا راه و شهرسازی است، اینها باعث شده است که الان حاشیه نشینی را هیچ کس به گردن نمیگیرد، که الان اینها را بتوانیم برطرف کنیم. ان شاءالله میتوانیم.
سوال: این برنامه آخرین برنامهای است در راستای رویداد ملی ایران جان که در استان خوب و دوست داشتنی استان سیستان و بلوچستان هستیم، درجمع بندی این رویداد ملی و رسانهای نگاه جنابعالی و درخواست شما از رئیس جمهور و مسئولان دولتی برای آن چه که در طول این یک هفته مطرح شده است برای شرایط استان و نیازمندیهای استان دریک دقیقه بفرمایید؟
بیجار: من تشکر میکنم از عزیزان ما درسازمان صدا و سیما، شخص آقای دکتر جبلی، عزیزان ما قائم مقامهای سازمان، معاونین سازمان، معاون امور استان و عزیزان درمرکز صدا و سیمای استان، واقعا تلاش خوبی داشتند، آن ناترازی که در حوزه عدالت بود در مناطق این ناترازی را برطرف کردند و یک نوع عدالت رسانهای بود، ما هم تمام تلاش مان در کنار شما عزیزان بتوانیم معرفی کنیم و در قاب تلویزیون تصویر جدیدی از استان سیستان و بلوچستان به مردم عزیز و سرمایه گذاران و در استانی که هم مرزست با کشورهای دیگر به کشورهای دیگر، برخلاف آن چه که دشمنان ما میآیند و این تصویر را نشان میدهند و این را نشان بدهیم و نهایتا به این جا ختم نشود، مسائل و مشکلات را هم گفتیم، دولت هم قدردانی میکنم به اندازه کافی به آن پرداخته شده است ولی باز هم به حمایتها و کمکهای بیشتر نیاز داریم در ساختارهای وزارت خانهها و در جمع بندی نهایی بعدا خدمت شما عرض خواهیم کرد.
