خبرگزاری مهر، گروه استانها؛ وحید محمدی یکتا* : در ادبیات سیاسی و دینی کشورمان، واژهها صرفاً ابزار بیان نیستند؛ هر تعبیر، حامل بار معنایی و نشانهای از جایگاه و کارنامه است، پیام رهبر انقلاب درباره درگذشت آیت الله سیدمرتضی محمودی گلپایگانی نیز از همین جنس است؛ متنی کوتاه اما عمیق که با انتخاب دقیق چند وصف کلیدی، یک حیات فکری و اجتماعی را خلاصه میکند، در این میان، هر صفت، دریچهای است به فهم یک سبک زندگی؛ سبکی که میان میدان جهاد، محراب عبادت و صحنه خدمت پیوند برقرار میکند.
عالم مجاهد؛ علم در کنار میدان
نخستین تعبیر، «عالم مجاهد» است؛ ترکیبی که در سنت دینی، معنایی فراتر از تحصیل علوم حوزوی دارد، عالم، اگر تنها در حجره بماند، دانا است؛ اما آنگاه که دانش را به میدان مسئولیت بیاورد، مجاهد میشود.
مجاهدت، صرفاً حضور در نبرد نظامی نیست؛ بلکه ایستادگی در برابر فرسایش زمان، تحمل دشواریهای اجتماعی و حفظ مسیر حق در میان طوفان حوادث است.
اطلاق این عنوان نشان میدهد که نقش آیت الله محمودی گلپایگانی محدود به جایگاه رسمی روحانیت نبود، بلکه در بزنگاههای اجتماعی و سیاسی نیز حضوری فعال و اثرگذار داشت؛ حضوری که علم را از انزوا بیرون آورد و آن را به کنش اجتماعی بدل ساخت.
خدمتگزار؛ قدرتی که به مردم بازمیگردد
واژه «خدمتگزار» در پیام، نقطه مقابل نگاه تشریفاتی به مسئولیت است، در این نگاه، جایگاه دینی یا سیاسی نه امتیاز، بلکه تعهد است؛ نه سکویی برای دیدهشدن، بلکه پلی برای رسیدن به مردم.
خدمتگزاری یعنی شنیدن پیش از سخن گفتن، و همراهی پیش از هدایت کردن.
وقتی یک امام جمعه «خدمتگزار» خوانده میشود، معنایش آن است که رابطه او با جامعه رابطهای عمودی و از بالا به پایین نبوده، بلکه پیوندی همسطح و همدلانه شکل گرفته است؛ رابطهای که اعتماد اجتماعی را میسازد و سرمایه معنوی تولید میکند.
ابوالشهید؛ هویت شخصی در آینه ایثار
تعبیر «ابوالشهید» در پیام، اشارهای صرف به یک نسبت خانوادگی نیست؛ بلکه نشانهای از پیوند عمیق زندگی شخصی با فرهنگ ایثار است، در فرهنگ انقلاب اسلامی، خانواده شهید تنها داغدار نیست، بلکه حامل یک روایت زنده از فداکاری است.
این عنوان، نشان میدهد که سخن او درباره ایثار، سخنی نظری نبود؛ بلکه تجربهای زیسته و دردی لمسشده بود. چنین نسبتی، کلام را صادقتر و حضور اجتماعی را اثرگذارتر میکند؛ زیرا مردم میان شعار و تجربه تفاوت را بهخوبی تشخیص میدهند.
امام جمعه مردمی؛ فاصلهای که برداشته شد
در پیام رهبری، تعبیر «امام جمعه مردمی» جایگاهی ویژه دارد، مردمی بودن، مفهومی است که با حضور در میان مردم معنا مییابد؛ در دسترس بودن، شنیدن دغدغهها و تبدیل تریبون نماز جمعه به زبان جامعه.
امام جمعهای که مردمی توصیف میشود، خطبه را از یک سخنرانی رسمی به گفتوگویی اجتماعی تبدیل میکند؛ جایی که مسجد نه فقط محل عبادت، بلکه کانون همدلی و همگرایی میشود.
این ویژگی، بهویژه در شهری چون ورامین که دارای پیشینه مذهبی و انقلابی است، نقشی تعیینکننده در حفظ پیوند میان مردم و نهادهای دینی داشته است.
امام جمعه پرکار؛ دین در میدان عمل
صفت «پرکار» شاید در نگاه نخست ساده به نظر برسد، اما در ادبیات مدیریتی، نشانهای از استمرار و خستگیناپذیری است، پرکاری یعنی حضور مداوم در عرصههای فرهنگی، اجتماعی و مردمی؛ یعنی مسئولیت را محدود به ساعات اداری ندانستن.
چنین توصیفی نشان میدهد که فعالیت او تنها به خطبههای هفتگی محدود نبود، بلکه شبکهای از ارتباطات اجتماعی، پیگیری مسائل مردم و تلاش برای حل مشکلات منطقه را دربر میگرفت.
تسلیت به مردم و خاندان؛ دو دایره اندوه
نکته قابلتأمل در پیام، تسلیت همزمان به «مردم آن سامان» و «خاندان مکرم» است، این دوگانه، نشان میدهد که فقدان او صرفاً یک ضایعه خانوادگی نیست، بلکه جامعه نیز خود را در این سوگ شریک میداند و این امر را در مراسم پرشور تشییع این عالم مجاهد و مراسم ختم و سوگواری به وضوح مشاهده کردیم.
وقتی یک شخصیت دینی به سرمایه اجتماعی تبدیل میشود، مرگ او تنها پایان یک زندگی نیست؛ بلکه خلأیی در حافظه جمعی ایجاد میکند. تسلیت به مردم، به رسمیت شناختن همین پیوند عاطفی و اجتماعی است.
خدمت ارزشمند و از موفقترینها؛ جمعبندی یک کارنامه
در پایان پیام، دو تعبیر «خدمت ارزشمند» و «در شمار موفقترینها بودند» نوعی داوری تاریخی به شمار میرود، موفقیت در اینجا نه با معیار قدرت و شهرت، بلکه با میزان اثرگذاری و ماندگاری سنجیده میشود.
موفق کسی است که پس از رفتنش، نامش در زبان مردم باقی بماند؛ کسی که حضورش آرامش بیاورد و فقدانش حس شود. این موفقیت، محصول سالها اعتمادسازی، صداقت در عمل و استمرار در خدمت است.
پیام رهبر انقلاب، در عین ایجاز، تصویری کامل از یک روحانی کنشگر ارائه میدهد: عالمی که در میدان بود، خادمی که خود را از مردم جدا نمیدید، پدری که ایثار را زیست، و امام جمعهای که با کار و ارتباط، جایگاهی اجتماعی ساخت.
چنین پیامهایی تنها برای یادآوری یک فقدان نیستند؛ بلکه الگویی از زیست مسئولانه را بازخوانی میکنند. الگویی که نشان میدهد اعتبار حقیقی نه در عنوانها، بلکه در اعتماد مردم شکل میگیرد؛ نه در قدرت رسمی، بلکه در خدمت صادقانه.
و شاید راز ماندگاری همین باشد: آنکه برای مردم زندگی کند، در حافظه مردم نیز زندگی خواهد کرد.
* مدیرکل استان ها خبرگزاری مهر
