همشهری آنلاین - گروه سیاسی: رسانههای بینالمللی گزارش دادهاند که آمریکا در حال انتقال ظرفیتهای هوایی و دریایی مضاعف به محدوده گستردهای از شرق مدیترانه تا اقیانوس هند است؛ از حرکت گروههای هواپیمابر گرفته تا استقرار هواپیماهای سوخترسان استراتژیک و جنگندههای چندمنظوره در پایگاههایی نزدیک مرزهای شمالی ایران و در حریم عملیاتی فرماندهی مرکزی سنتکام.
دیدگاه کارشناسان دفاعی درباره ماهیت «تهاجمی یا بازدارنده» این آرایش متنوع است. گروهی از تحلیلگران معتقدند ترکیب ناوگان دریایی و گستره تانکرها و هواپیماها «ابزارهای کلاسیک تهدید متقابل و ضربه محدود» را شکل میدهد: یعنی توان انجام حملات هدفدار اما با پرهیز از متعهد ساختن نیروی زمینی بزرگ یا جنگ طولانی. دستهای دیگر هشدار میدهند که همپوشانی نیروی دریایی، هوایی و پدافندی افزایش خطر محاسبهخطا را بالا میبرد و این نوع آرایش، با وجود اعلام تمایل به اجتناب از تعهد طولانی، از منظر تاکتیکی شبیه آمادهسازی برای گزینههای تهاجمی گسترده نیز به نظر میآید. تحلیلهای منتشرشده در رسانههای دفاعی و اقتصادی بینالمللی نشان میدهد مقیاس و هزینه تحرکات کنونی دستکم با نمونههایی از آمادهسازیهای گذشته تفاوت دارد و برخی آن را «بیش از یک تهدید لفظی» ارزیابی کردهاند.
تحلیل مقایسهای شرایط کنونی حضور آمریکا در منطقه با آرایشهای قبلی نشان میدهد تفاوت کلیدی در ۳ محور است: تراکم پشتیبانی هوایی شامل تانکرها و هواپیماهای ترابری و سوخترسان، همزمانی حضور چندین گروه هواپیمابر در حوزه عملیاتی و شدت فعالیتهای پروازهای اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی (ISR). در مقایسه با ماههای قبل، تمرکز بر توان پشتیبانی هوایی و لجستیکی افزایش یافته که نشانهای از تصمیم برای امکانپذیر ساختن ضربات مستمر یا موجهای هوایی در صورت نیاز است؛ تفاوت دیگر این است که آمریکا سریعتر از گذشته نیرو و تجهیزاتش را از مناطق دور منتقل میکند و کمتر به استقرار دائمی در پایگاههای زمینی منطقه وابسته است؛ موضوعی که توان واکنش سریع را بالا میبرد، اما همچنان برای ادامهدار شدن یک عملیات، به تصمیم و اراده سیاسی نیاز دارد.
گزارشها همچنین از بازآرایی پدافندهای موشکی و سامانههای ردیابی در کشورهای همپیمان آمریکا خبر میدهند؛ این جابهجاییها امکان اجرای ضربههای محدود هوایی و حمایت از عملیات دریایی را فراهم میکند، اما در عین حال بر محدودیت توان آمریکا برای انجام عملیات طولانیمدت در صورت تبدیل وضعیت به یک جنگ فراگیر نیز تاکید دارند. این تصویر از سوی گزارشهایی که دادههای سامانه شناسایی خودکار (AIS) و تصاویر ماهوارهای را ردیابی کردهاند نیز پشتیبانی میشود.
برخی تحلیلگران نظامی میگویند حجم و نوع داراییهای منتقلشده بهویژه افزایش هواپیماهای پشتیبانی و تانکرها و حضور همزمان چند گروه هواپیمابر نشاندهنده آمادگی برای عملیات هوایی با برد وسیع یا پشتیبانی لجستیکی طولانیمدت است، نه صرفا یک نمایش تاکتیکی کوتاهمدت.
این تحلیلگران شبکههای دفاعی و مجلات تخصصی میافزایند ترکیب این ظرفیتها شامل توان پشتیبانی هوایی، حضور گروههای هواپیمابر، و تمرکز لجستیکی دریایی، بیش از حضورهای نظامی آمریکا در چند ماه اخیر است، بهخصوص آنهایی که بیشتر جنبه بازدارندگی داشتند و نه تهدید عملیاتی. در تحلیلهای منتشرشده در فایننشال تایمز و بلومبرگ اشاره شده که این سطح از تمرکز داراییها، امکان اجرای حملات محدود سریع، یا پشتیبانی از عملیاتهای چند روزه را بهوجود میآورد، اما دسترسی به تواناییهای لجستیکی طولانیمدت را نیز در اختیار میگذارد.
کارشناسان نظامی معتقدند افزایش پروازهای تانکرهای سوخترسان استراتژیک و هواپیماهای ترابری در کنار جنگندههای چندمنظوره، نشاندهنده آمادگی برای پشتیبانی از حملات هوایی با برد طولانی است؛ ظرفیتهایی که برای انجام یک «حمله محدود با اهداف خاص» طراحی شدهاند. چنین آرایشی، برخلاف حضورهای نظامی کوتاهمدت گذشته که بیشتر بر عنصر بازدارندگی تمرکز داشت، نشاندهنده یک ابزار عملیاتی انعطافپذیر است. این انعطاف به نیروی هوایی اجازه میدهد که پشتیبانی مداوم را هم در صورت طولانی شدن عملیات داشته باشد و هم در صورت انجام ضربات محدود با اهداف مشخص، به سرعت وارد عمل شود.
آنچه امروز دیده میشود را نباید صرفا نمایش دیپلماتیک یا بازدارندگی نمادین دانست؛ ترکیب پرشمار هواپیماهای سوخترسان، ناوگروهها و افزایش فعالیتهای پروازهای اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی (ISR)، توان عملیاتی لازم برای ضربات محدود و استمرار آنها را فراهم کرده است، اما این آرایش همزمان محدودیتهایی در بُرد سیاسی و لجستیکی برای تبدیل آن به جنگی طولانی دارد. در نتیجه، احتمال روی آوردن به گزینه «حمله محدود با اهداف راهبردی» (صنایع، مراکز نظامی مشخص، یا پیامدهای نمادین) بیشتر از تعهد به جنگ زمینی تمامعیار ارزیابی میشود، مگر آنکه روابط دیپلماتیک و محاسبات راهبردی طرفین بهطور فاحشی تغییر کند.
