به گزارش مشرق، سالهاست که ایران تحت فشار تحریمهای گسترده غرب قرار دارد؛ تحریمهایی که در ابتدا از سوی آمریکا و متحدانش بهعنوان ابزاری برای وادار کردن تهران به پذیرش خواستههای سیاسی و امنیتی مطرح میشد اما گذر زمان نشان داد که نهتنها این سیاست به اهداف ادعایی خود نرسیده بلکه ایران در روند مقابله و دور زدن تحریمها به تجربهای منحصربهفرد دست یافته و به نوعی به یکی از متخصصان جهانی این حوزه تبدیل شده است.
نمونه روشن این مسئله را میتوان در رفتار روسیه پس از جنگ اوکراین مشاهده کرد؛ جایی که مسکو برای ادامه فروش نفت و مدیریت فشارهای غرب، از الگوهای ایران بهره گرفت.
با این حال، ناکامی تحریمهای کلاسیک موجب شد واشنگتن بهدنبال راهبردهای جدیدتری برود. این تغییر رویکرد با روی کار آمدن دونالد ترامپ بهطور جدی وارد مرحله تازهای شد؛ سیاستی که تحت عنوان «فشار حداکثری» معرفی شد و هدف اصلی آن «صفر کردن صادرات نفت ایران» بود اما اکنون حتی مقامات آمریکایی نیز میدانند که صادرات نفت ایران هرگز به صفر نرسیده و تهران توانسته مسیرهای جایگزین خود را حفظ کند.
همین مسئله باعث شده است که دولت ترامپ و جریانهای نزدیک به او به سمت ابزارهای پیچیدهتر اقتصادی حرکت کنند؛ از اعمال تعرفه بر شرکای تجاری ایران گرفته تا طراحی آنچه میتوان از آن بهعنوان «جنگ ارزی» یاد کرد تا فشار اقتصادی را در کنار فشار دیپلماتیک به نهایت برسانند.
در همین چارچوب، رسانههای صهیونیستی پس از دیدار اخیر نخستوزیر این رژیم با رئیسجمهور آمریکا اعلام کردند که دو طرف بر سر تشدید «فشار اقتصادی و دیپلماتیک» علیه ایران به توافق رسیدهاند. گزارشهایی نظیر آنچه آکسیوس منتشر کرد نیز نشان میدهد تمرکز اصلی این توافق بر فروش نفت ایران به چین متمرکز است.
ایران را با اقتصاد فلج کنید نه با نیروی نظامی
نماینده کنگره و رئیس سابق مجلس نمایندگان آمریکا ،نانسی پلوسی، در اجلاس امنیتی مونیخ آشکارا اعلام کرد که آمریکا باید ایران را از طریق فشار اقتصادی «فلج» کند، بدون آنکه نیازی به اقدام نظامی باشد.
وی تاکید کرد که ابزارهای اقتصادی میتوانند بهگونهای طراحی شوند که کل ساختار اقتصادی ایران را هدف قرار دهند و حتی مناطق روستایی نیز «درد و سختی» را احساس کنند. این اظهارات، پرده از یک واقعیت مهم برمیدارد که هدف تحریمها فقط دولت ایران نیست، بلکه فشار مستقیم بر مردم و ایجاد نارضایتی اجتماعی بهعنوان بخشی از راهبرد اصلی دنبال میشود.
این نگاه پیشتر نیز از سوی وزیر خزانهداری آمریکا، اسکات بسنت، مطرح شده بود. وی حدود یک ماه پیش، پس از اغتشاشهای دی ماه در مجمع جهانی اقتصاد به صراحت اعلام کرد که «سیاست فشار حداکثری و تحریمها، بدون شلیک حتی یک گلوله، موجب آمدن مردم ایران به خیابانها شده است.»
وزارت خزانهداری آمریکا اتاق فرمان جنگ علیه مردم ایران
عمق اظهارات بسنت برای به راه انداختن یک جنایت اقتصادی علیه مردم ایران زمانی آشکارتر شد که بسنت در جلسه استماع کنگره با لحنی آشکار از «کمبود شدید دلار در ایران» بهعنوان یک خبر خوب یاد کرد. این عبارت نشان میدهد که در نگاه سیاستگذاران آمریکایی، بحران ارزی و فشار معیشتی نه یک پیامد ناخواسته، بلکه یک هدف طراحیشده است.
در مجموع، آنچه امروز در سیاست آمریکا علیه ایران دیده میشود، عبور از تحریمهای سنتی و ورود به مرحلهای است که در آن پول، ارز و معیشت مردم بهعنوان ابزار جنگی به کار گرفته میشود. واشنگتن تلاش میکند با ترکیب فشار دیپلماتیک، محدودسازی صادرات نفت و ایجاد اختلال در نظام ارزی، نوعی جنگ اقتصادی تمامعیار را پیش ببرد؛ جنگی که هدف نهایی آن نه میدان نبرد نظامی، بلکه فرسایش اجتماعی و اقتصادی ایران از درون است.
