به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، موضوع «تهران و مسکو ؛ معماری همکاری‌های راهبردی نوین» در برنامه گفتگوی ویژه خبری با حضور آقای کاظم جلالی سفیر ایران در روسیه بررسی شد. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:

مجری : به بهانه سفر وزیر انرژی روسیه به تهران می‌خواهیم بررسی کنیم سطح روابط تهران و مسکو را در موضوعات مختلف و حوزه‌های متفاوتی از جمله اقتصادی، سیاسی، دفاعی نظامی و موضوعاتی که در صدر خبرها در این روزها و البته همیشه در مورد جمهوری اسلامی ایران و روسیه مطرح می‌شود .

سوال: آقای دکتر برویم سراغ خبری که تقریباً در حوزه روابط تهران مسکو به عنوان مهم‌ترین خبر امروز در صدر خبرهای رسانه‌ها قرار گرفت سفر وزیر انرژی روسیه به تهران ملاقات‌هایی که صورت گرفت و البته دستاوردهایی که داشت در این مقطع زمانی ؟

جلالی : بله همانطور که جنابعالی اشاره کردید وزیر انرژی روسیه سفری را به تهران داشتند و هدف این سفر دو روزه برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی بود که مستحضر هستید کمیسیون مشترک اقتصادی بین دو کشور سالی یک بار برگزار می‌شود و به نوبت یک سال در روسیه و یک سال هم در ایران برگزار می‌شود که امسال نوبت ما بود که این کمیسیون مشترک در داخل ایران برگزار شود ، ریاست این کمیسیون مشترک طرف روسی بر عهده وزیر انرژی روسیه است و در داخل ایران هم وزیر محترم نفت ما ریاست کمیسیون را بر عهده دارند ، لذا وزیر انرژی روسیه آمد در تهران دیروز کمیسیون‌ها به شکل کارشناسی جلسات خودشان را را برگزار کردند و وزیر انرژی روسیه هم یک افتتاحیه داشتند از خانه فرهنگ روسیه که در تهران افتتاح شد و یک جلسه‌ای هم با شرکتی که در ایران هست و این در میادین نفتی ایران سرمایه‌گذاری کرده با آنها جلسه داشتند و همینطور ملاقاتی هم با وزیر محترم نفت داشتند و بعد ملاقاتی با جناب آقای دکتر لاریجانی دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی و بعد هم دیداری با جناب آقای دکتر پورمحمدی معاون محترم رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه و امروز هم که کمیسیون مشترک از ساعت ۸ صبح برای تصمیمگیری‌های نهایی جلسات خودش را تشکیل داد و بعد هم دیداری ایشان داشتند با جناب آقای دکتر پزشکیان ریاست محترم جمهور این تقریباً برنامه‌های کلی بود که در این سفر انجام شد به لحاظ محتوایی هم همونطور که می‌دانید چون کمیسیون کمیسیون مشترک اقتصادی است و تعداد زیادی درگیر هستند در این کمیسیون هیئت روسی حدود ۸۰ نفر همراه آقای وزیر بودند و طبعاً هیئت ایرانی هم به همین میزان بودند و در طول این ۳ تا ۴ روزی که گذشت این‌ها دیدارهای مفصلی را با همدیگر داشتن به امروز آمدند گزارش خودشان را در حوزه‌های مختلف در داخل کمیسیون دادن در حوزه انرژی در حوزه راه در حوزه آموزش در حوزه پولی و بانکی و در حوزه‌های مختلف دارایی اقتصادی.

سوال : هر ساله برگزار می‌شود؟

جلالی: بله هر ساله برگزار می‌شود.

سوال : و امسال روی موضوعات نفتی تمرکز کرد و یا نه مثل هر سال مجموعه‌ای از موضوعات و حوزه‌ها در تمرکز هم پژوهش و هم قرارداد و تفاهم قرار گرفت؟

جلالی : در کل یک بار همه روابط مرور می‌شود و بعد موضوعات اصلی و اساسی که وجود دارد این‌ها را دوتا رئیس دو طرف ایرانی و روسی رئیس کمیسیون می‌شینند با همدیگر با کارشناسان بحث می‌کنند ، مثلاً من به عنوان نمونه به شما بخواهم عرض کنم بعداً خواستید می‌توانیم وارد جزئیاتش شویم مثلاً یک بحث امروز این بود که سرمایه‌گذاری در حوزه‌های نفتی الان در چه وضعیتی قرار دارد و دو طرف گزارش دادند و اگر کمبود و کسری‌های هم وجود داشته باشد اینجا مطرح می‌شود که روسای محترم کمیسیون دو طرف بتواند کمک کنند برای حل آنها این بخش نفت ، بخش گاز همینطور بحثش مطرح شد ، بحث کوریدور ، بحث نیروگاه سیریک ، بحث سنکرون سازی برق که ما برق را بتوانیم انتقال بدهیم از روسیه به داخل ایران و از ایران هم می‌توانیم به کشورهای مجاور انتقال پیدا کند ، بحث‌های مربوط به همکاری‌های انرژی هسته‌ای، بحث رشت آستارا ، بحث مربوط به همکاری‌های اقتصادی مان در حوزه کالاهای اساسی ، مثلاً ما الان بخش زیادی از غلات خودمان را داریم مثل رقبا از روسیه وارد می‌کنیم این هم بحثی بود که چه همکاری‌هایی را در این حوزه می‌توانیم داشته باشیم ، و یا در بحث استاندارد که خانم انصاری معاون محترم رئیس جمهور هم تشریف آورده بودند ارتباطاتی که در این بخش باید با همدیگر ایجاد کنیم بخش آموزش با توجه به اینکه تعداد زیادی از دانشجویان ایرانی در داخل روسیه دارند درس می‌خوانند این‌ها بحث‌هایی بود که مرور شد ولی در کل وقتی نگاه می‌کنیم تقریبا همه مباحث مربوط به همکاری‌های اقتصادی در این کمیسیون یک بار دیگر مرور می‌شود.

سوال : آقای دکتر جلالی من راجع به دستور کار و راجع به دستاوردها و راجع به آنچه که در این سفر مورد توجه قرار گرفت و البته تفاوت‌هایش نسبت به گذشته می‌خواهم از شما سوال کنم ما برخی‌ها این سفر را به گفتگوهای ایران و آمریکا در دو دوری که گذشته مرتبط می‌کنند آیا مرتبط است ؟

جلالی : نه ارتباطی ندارد برای اینکه این سفر شما می‌دانید برنامه‌ریزی‌هایش حداقل من فکر می‌کنم از ۷ تا ۸ ماه قبل بود که ما زمان را دو وزیر با هم تفاهم کردند و جناب آقای دکتر پاک نژاد تاریخ را به طرف روس از طریق خود ما اعلام کردند خود من جلساتی را با وزیر انرژی روسیه داشتم و مقدمات کار فراهم شد، یعنی سفری نیست که عاجل انجام شده باشد پیام خاصی نقل و انتقال طبعاً داده نشده و سفری بود که از قبل برنامه‌ریزی شده بود و هر ساله هم انجام می‌شود .

سوال : یک کمیسیون مشترک اقتصادی ما همیشه روابط تهران و مسکو را در ابعاد مختلف تعریف می‌کنیم چه اقتصادی چه سیاسی چه دفاعی و نظامی و امنیتی چقدر این کمیسیون مشترک با دیدارهایی که امروز صورت گرفت بین دو وزیر و البته تمرکز بر حتی موضوعاتی که مرتبط با وزارت راه یا حوزه استاندارد یا دیگر مسائل است می‌تواند به توسعه بیشتر مناسبات اقتصادی ما با مسکو کمک کند؟

جلالی : ببینید چیزی که خیلی مهم است پیگیری‌ها است خود مقام معظم رهبری هم در ماه رمضان سال گذشته با مسئولین نظام که جلسه داشتند قبل از جنگ ۱۲ روزه ایشان در بحث مدیریت اشارات بسیار دقیقی داشتند یکی از بحث‌ها این بود که کارها را پیگیری کنیم اتفاقاً جالب است آقا برای مثال زدن نوع پیگیری کارها همین کوریدور شمال و جنوب و رشت و آستارا را در آنجا مثال می‌زنند من از این باب می‌خواهم بگویم که کمیسیون مشترک نقشش نقش بسیار مهمی است یعنی یک حوزه‌ای است که کارها پیگیری می‌شود چون ما بعضی وقت‌ها سندها را تولید می‌کنیم تولید سند خوب است اینکه مثلاً ما سند همکاری‌های ۲۰ ساله داشته باشیم اینکه اسناد دیگر همکاری داشته باشیم ولی سند یک پایه است بحث بعدی این است که ما از تئوری خارج شویم و به اجرا برسیم عملیات کنیم به نظر من این از لحاظ عملیاتی خیلی خوب بود خصوصاً حتی در دیدارها در دیدارهایی هم که بود به شکل شفاف مطالبات دو طرف مطرح شد که ما الان در چه حوزه‌هایی دچار ضعف در روابط هستیم کدام حوزه‌ها را باید بیشتر تقویت کنیم و یا در حوزه‌هایی که ما ظرفیت داریم ظرفیت‌ها را به همدیگر معرفی کنیم برخی از حوزه‌ها است گله‌گذاری‌ها هم وجود دارد در داخل روابط اینگونه نیست که همیشه گل و بلبل باشد بالاخره یک جاهایی است که ما بدهکاری داریم باید پولمان را بپردازیم یکجا روس‌ها هستند بدهکاری دارند باید پولشان را بپردازند این‌ها طبعاً ایجاد اشکالاتی هم در روابط می‌کند ولی وقتی این سفرها انجام شود و کمیسیون مشترک تشکیل شود یک تحرکی در روابط ایجاد می‌کند به نظر من این تحرک خیلی کار مناسب و درستی است به هر حال الان من می‌توانم بگویم که همه روابط یک بار مرور شد و الان مشخص شد ک هر کسی داخل ایران و در داخل روسیه در این حوزه‌هایی که ما برشمردیم و برخی هم بر نشمردیم ر هر حوزه ایران باید چه اقداماتی انجام بدهد و روسیه چه اقداماتی را باید انجام بدهد، لذا از این منظر به نظر من کار کار خیلی بزرگ و خوبی بود .

سوال: بین صحبت‌هایتان اشاره کردید که خانه فرهنگ روسیه در تهران راه اندازی شد توسط وزیر انرژی روسیه خیلی دوست داریم بدانیم که مردم روسیه یا اصلاً جامعه نخبگانی روسیه با توجه به این راه‌اندازی و این بهره‌برداری نسبت به جمهوری اسلامی ایران نسبت به مردم ایران چه نظری دارند مواضع دولت روسیه که همیشه در قبال جمهوری اسلامی ایران در مناسبت‌ها و در موضوعات مختلف مشخص و اعلام شده؟

جلالی : من نمی‌خواهم شعاری صحبت کنم اینکه دارم می‌گویم یک حقیقتی است دو تا موضوع خیلی اثر گذاشت در اینکه ملت ایران در روسیه طی سالیان اخیر خیلی شناخته شوند و شناخته شدن با تکریم یکی بحث تحریم‌های ایران است تا زمانی که خود این‌ها تحریم نشده بودند خیلی نمی‌فهمیدند اثر تحریم چیست و موضوع تحریم چیست اما الان یکی از سخنرانی که همیشه می‌گویند این است که شما چطور ۴۰ سال در مقابل تحریم دوام آوردید و روسیه می‌دانید الان ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ جنگ شروع شد و تحریم‌ها از آن زمان شروع شد یعنی به اصطلاح پر پرش می‌شود گفت که روسیه الان ۴ سال است که تحریم است و ما ۴۰ سال است که تحریم هستیم و این شعار نیست یک واقعیتی است و مرتب هم در دیدارها این را مطرح می‌کنند از ابتدا هم که تحریم‌ها شروع شد یکی از بحث‌هایشان این بود که به هر حال به ما در این حوزه کمک بکنید شاید مثلاً ۱۵ تا ۱۶ روز بعد از شروع جنگ بود شاید هم کمتر که یک جلسه‌ای گذاشته شد در دولت روسیه دو تا از معاونین نخست وزیر روسیه و جمع زیادی از .

سوال : جنگ ۱۲ روزه را اشاره می‌کنید ؟

جلالی : نه جنگ خود اوکراین که شروع شد و آنها بحثشان این بود که بالاخره ما داریم تحریم می‌شویم و شما در حوزه تحریم یک استاد هستید برای شناخت تحریم دور زدن تحریم در مقابل تحریم بیایید در این حوزه به ما کمک کنید موضوع دومی که اتفاقاً دشمن خیلی کمک کرد این بود که این‌ها ما را کوچک می‌دیدند یک کشور کوچک می‌دانید و یادتان می‌آید یک موقع بحث پهپادها که مطرح می‌شد می‌گفتند که پهبادهای کاریکاتوری ایران می‌گفتند که ایران که پهپاد ندارد این حرف‌ها برای ۵ سال پیش است ۶ سال پیش است همچین دور نیست که می‌گفتند ایران کاریکاتور است ایران حرف می‌زند بلوف می‌زند بعد یک دفعه خود دشمنان ما آمدند گفتند که اصلاً ایران سرنوشت جنگ اوکراین را تغییر داد مثلاً خیلی کمک کرد به روس‌ها حالا واقعیت اینگونه نیست چون ما از ابتدا هم موضعمان شفاف بود در مقابل بحث اوکراین ولی این خیلی کمک کرد به اینکه ایران در منظر روس‌ها خیلی بزرگ شود من می‌دانم خیلی برنامه‌های تلویزیونی حتی ساختند هم روی موضوع اول موضوع تحریم‌ها که خصوصاً اوایل یک مقداری اثراتی روی افکار عمومی گذاشته بود تحریم‌ها این‌ها می‌خواستند مردم را روحیه بدهند روحیه دادنشان با بزرگ کردن و بزرگ نشان دادن و بزرگی واقعی ملت ایران بود که شما مثلاً ایران را نگاه کنید ایران را ببینید چه مقاومتی کرد و در حوزه‌های اقتصادی چه پیشرفت‌هایی کرد دومی هم این حوزه نظامی است که اتفاقاً این را دشمنان ما خیلی بزک کردند و بزرگ کردند و اتفاقاً خیلی از این منظر ، لذا من می‌خواهم از این سوال خوب شما این نتیجه را بگیرم و بعضی وقت‌ها هم ما حتی در حوزه‌های فرهنگی به دوستان می‌گوییم ، ببینید شما خیلی علاقمند هستید با غرب سخن بگید و حرف بزنید و غربی‌ها گوش‌هایشان را گرفتند و نمی‌خواهند سخنان شما را بشنوند و یک حوزه‌ای وجود دارد در حوزه روسیه و در بخشی از این کشورها در حوزه روسیه و بخش دیگری از این کشورها این‌ها اصلاً علاقمندند ایران را بشناسند ایران را بفهمند ما مثلاً یک دفعه رایزنی فرهنگی مان می‌آید اعلام می‌کند به مناسبت یلدا مراسم است شما ببینید که روزها چقدر جمع می‌شوند چقدر علاقمند هستند به اینکه ایران را بفهمند و ایران را درک کنند جنگ ۱۲ روزه بی‌تردید خیلی نقش موثری داشت و خیلی شناخت‌ها را نسبت به ایران افزایش داد و اصلاً دیدگاه‌ها را نسبت به ایران در روسیه داشت بعضی وقت‌ها دوستان من می‌گویند که شما صحبت می‌کنید می‌گویم که من در مورد روسیه صحبت می‌کنم شاید یک عده هستند بگویند که این حرف‌هایی که شما می‌زنید در جای دیگر دنیا ما نمی‌بینیم من نمی‌دانم ولی من در روسیه دیدم در روسیه فکر می‌کنم یک خاطره‌ای من یک بار هم در برنامه‌های تلویزیونی گفتم گفتم جنگ ۱۲ روزه که اتفاق افتاد بعد از جنگ ۱۲ روزه من رفتم چچن در یک رستورانی مثلاً رفته بودیم که غذایی بخوریم این مترجم ما که همراهمان بود دیدم با این گارسون صحبت می‌کند بعد دیدم گارسون خیلی نگاهش عوض شده خیلی به ما احترام کرد گفتم چی گفت ما را هم نمی‌شناختیم که سفیر ایران هستیم با لباس اسپرت هم رفته بودیم گفت از من پرسید که از کجا هستید من گفتم ایران این خیلی به ما اکرام کرد بعد از لحظاتی گذشت ما هم مشغول کار خودمان بودیم بعد یک دفعه دیدم که یک صفی راه افتاده دارد به طرف ما می‌آید ستون پشت هم بودند تمام گارسون‌ها یک یک آمدند که من همان جا هم بغض کردم و الان هم بغض می‌کنم که چقدر انگار ما از کجا آمدیم در حالی که نه مشخص بود که من سفیر ایران هستم نه معلوم بود که بالاخره ما در جنگ اصلاً موضعمان چه بود کجا بودیم فقط به صرف ایرانی بودن این‌ها آمدند و کلی ما را تشویق کردند و بوسیدند و تواضع کردند می‌خواهم بگویم که واقعاً این نگاه الان وجود دارد و من هم مقصودم این نیست که این نگاه صد درصدی است ولی یک درصد زیادی واقعاً اینگونه است و ایران را می‌خواهند بفهمند و ایران را می‌خواهند بشناسند و ایران در منظرشان چون می‌دانید که ما و روسیه یک مشکلی که داریم این است که چون ایرانی‌ها زبان روسی نمی‌دانند و نمی‌دانیم و روزها هم زبان فارسی نمی‌دانند معمولا ما از طریق غرب و دریچه‌های غرب به همدیگر منتقل می‌شویم و اطلاعات ما حتی جریان روشنفکری ایران هم خیلی از اطلاعاتش برگرفته شده از ترجمه‌های غرب است شما نگاه کنید چقدر تحلیل‌های غلط در مورد جنگ اوکراین و غیره نوشته شده من که خیلی می‌خوانم همین نوشته‌ها را دارم می‌بینم که چقدر اطلاعات اطلاعات غلط است .

سوال : و این مواجهه مستقیم می‌تواند موثر باشد و دریچه‌ها را باز کند ؟

جلالی : بله خیلی، ما می‌توانیم مراکز فرهنگی داشته باشیم رفت و آمد داشته باشیم توریست را افزایش بدهیم چون روسیه در فکر ما و در منظر ما خیلی دور است الان شما به یکی بگویید که دیروز من اروپا بودم می‌گوید که خب دیر اروپا که همین جاست اگر بگوید که من آمریکا بودم می‌گوید که آمریکا هم یکم پشت اینجا است ولی تا می‌گویید که من روسیه بودم می‌گویند که اسکیموها را دیدید مثلاً مناطق فلان رفته‌اید خیلی روسیه را دور می‌بینند در حالی که شما از همین جا پرواز می‌کنید ۳ ساعت و نیم بعد در مسکو هستید چرا انقدر دور همدیگر را می‌بینیم هر دو طرف چون با هم ارتباطاتمان بسیار ضعیف شده من قبلاً عرض کردم نمی‌خواهم بحث را خیلی طولانی کنم این هم برمی‌گردد به دوران کمونیسم ما قبل از دوران کمونیسم قبل از انقلاب ۱۹۱۷ روابط ایران و روسیه جریان عادی مردمی داشت به همین دلیل ما در داخل روسیه مساجد ایرانی داشتیم مدارس ایرانی داشتیم کاروانسراهای ایرانی داشتیم ایرانی‌ها خودشان می‌رفتند و خودشان را ترویج می‌کردند مثلاً شما می‌روید در ماخاچ قلعه مسجد برادران خامنه را می‌بینید یک حاج اسدالله خامنه‌ بود پدرشان بود مسجد ساخته در دربند پسرهایش رفته‌اند مسجد ساختند در ماخاچ قلعه می‌روید ولادیو قفقاز آنجا مسجد می‌بینید که سردرش رباعی فارسی نوشته شده ولی درونش که می‌روی تبدیل شده به مرکز نجوم همان در مسجد آستاراخان مسجد تقریبا خراب شده حالا تازگی دارند یک مقداری بهش می‌رسند منظورم این است که این ارتباطات بعد از آمدن کمونیست‌ها قطع شد ما تقریباً یا تحقیقاً حدود بیش از ۱۰۰ سال است که ارتباطات مردمیمان تضعیف شده الان که می‌گوییم تجارت باید راه بیفتد رفت و آمدها باید زیاد شود برای اینکه ما بتوانیم با همدیگر اختلاط پیدا کنیم.

سوال : یک اقدامش تقویت بسترهای فرهنگی است ؟

جلالی : واقعاً همینطور است و همین جایی است که اتفاقاً به لحاظ فرهنگی خیلی ما را می‌پسندند ما را موجود ضعیف نمی‌بینند شاید اروپایی‌ها بعضی جاها ایران را یک گونه دیگری نگاه کنند نه نگاه این‌ها واقعاً نسبت به ایران اینگونه نیست .

سوال: آقای دکتر به نظرم جالب می‌آمد یعنی راحت عبور نکردیم از بحث راه‌اندازی و بهره‌برداری خانه فرهنگ روسیه در تهران اما برویم سراغ کوریدور؟

جلالی : قبل از کریدور یک چیز دیگر هم بگویم و آن واقعا این است که ما سالیانی است که داریم می‌گوییم که یک شبکه تلویزیونی روس زبان هم نیاز داریم که ایران را به روسیه معرفی کند ایران را فقط با سخنرانی سفیر و یک تعداد آدم محدودی که ما داریم نمی‌توانیم معرفی کنیم بالاخره یک سرزمین وسیع است یک ششم دنیا است و شما می‌دانید این‌ها ۱۱ ساعت تفاوت ساعت دارند و لذا این هم یکی از موضوعاتی است که چرا ما مثلاً وقتی روس زبان‌ها را داریم و این‌ها علاقمند هستند من یک موقع خدا حفظشان کند هر دو رئیس صدا و سیما را من در هر دو دوره رئیس صدا و سیما سفیر هستم یکی جناب آقای دکتر علی عسگری و یکی هم جناب آقای دکتر جبلی به هر دو بزرگوار گفتم ،همین آقای قارایی جوان عزیزمان که برنامه جهانگردی اجرا می‌کند و چقدر هم زیبا همین برنامه ایشان را فقط شما به زبان روسی پخش کنید ببینید چقدر برای ایران موثر خواهد بود و ایران را این‌ها می‌شناسند . سوال: آقای دکتر جلالی برویم سراغ کوریدور می‌خواهیم راجع به اقتصاد صحبت کنیم و هم سیاست و هم دفاعی و نظامی در اقتصاد برویم سراغ موضوع مهم کریدورها کریدور شمال و جنوب رشت آستارا و ببینیم که الان در چه مرحله‌ای است واگذاری‌هایش به سرمایه‌گذار روس و قرار است چه اتفاقاتی بیفتد در این بین ؟

جلالی : ببینید وقتی از کریدور صحبت می‌کنیم کوریدور شمال و جنوب کریدور شمال و جنوب سه شاخه دارد چون من می‌بینم وقتی در ایران تا می‌گوییم کوریدور فقط رشت و آستارا مطرح می‌شود من سریع رد می‌شوم شاخه شرقی الان فعال است یعنی ما از روسیه قزاقستان ترکمنستان ایران که انشاالله اگر راه آهن‌های بخش شرقی ما به سرعت راه بیفتد هم زاهدان به بیرجند و ادامه مسیر یک کوریدور بسیار بسیار خوبی انشاالله خواهد شد الان هم کالا دارد عبور می‌کند ولی در آینده نقش ایران بسیار برجسته می‌شود خط میانی کریدور می‌شود خزر ، خزر بسیار بسیار مهم است و باید روی آن کار کنیم و بیشتر کار کنیم چرا برای اینکه ما در جاهای دیگر از کشورهای همسایه باید عبور کنیم ولی خزر مستقیم با روسیه ارتباط داریم ، لذا ناوگان دریایی مان را باید در آنجا گسترش بدهیم بنادرمان را باید گسترش بدهیم و البته تنها ما نیستیم روسیه هم در این خصوص ضعف‌هایی دارد که باید برطرف کند رک هم بهشون گفته شد مثل ولگا لایروبی ولگا و اینکه همه بنادر روسیه بنادر رودخانه‌ای هستند بندر دریایی‌شان فقط ما خاچ قلعه است که باید این هم تقویت شود.

سوال : رشت آستارا در اختیار سرمایه‌گذار روس قرار می‌گیرد؟

جلالی : سمت سوم که می‌شود بخش شرقی کوریدور بحث مربوط به رشت آستارا رشت آستارا همین امروز هم آقای رئیس جمهور در ملاقاتی که داشتند با وزیر روس ، آقای رئیس جمهور اشاره فرمودند که ما ۱۲۵ کیلومتر را تا الان تحویل دادیم لذا می‌دانید ۱۶۲ کیلومتر از کل مسیر جناب آقای بازوند هم در جلسه کمیسیون اشاره کردند که ما ۱۲۵ کیلومتر را تحویل دادیم فکر می‌کنم با این اراده جدی که وجود دارد در وزارت راه و شهرسازی و دارند تملک می کنند زمین را ، وعده داده شده است که تا آخر سال ما به طرف روس تحویل داده شود و طرف روس مطالعاتش را انجام می دهد که بعد از آن عملیات اجرایی انجام شود.

سوال: در مورد نیروگاه بوشهر فاز یک در حال حاضر در حال فعالیت است؟

جلالی : در حال بهره برداری است .

سوال: خبرهایی داشتیم که دو و سه راه اندازی خواهد شد؟

جلالی : دو و سه ، هنوز مشغول احداث دو و سه هستند روس ها ، که یکی از موضوعات کمیسیون مشترک بود که پیمانکاران و مجری ها یک بحث هایی دارند در پرداخت ها و این ها که امروز بحث هاش مطرح شد و خوشبختانه سازمان انرژی اتمی با تلاش های خوب دکتر اسلامی الان وضعیت پرداخت ها به طرف روس هم چون ما بدهکار بودیم تا الان، طرف روس هم خودش راضی است ، الان طرف روس با سرعت کارهاش را انجام می دهد.

امسال به تفاهم نامه 25 میلیارد دلاری در حوزه انرژی هسته ای با روس ها امضا کردیم که می رویم به کارهای جدیدتری که ان شاءالله آن ها را هم بتواند سازمان انرژی اتمی انجام دهد.

حتی سازمان انرژی اتمی در بخش نیروگاهی بخش خصوصی را فعال کرده است که یک نیروگاه هم بخش خصوصی در دست دارد که دارد کارهای اولیه اش انجام می دهد که بخش خصوصی بتواند نیروگاه هسته ای را احداث کند.

سوال: نیروها هم که مستقر هستند در بخش نیروگاه؟

جلالی : یک شایعه ای که بعضی وقت ها مطرح می شود که هواپیمایی نشست و هواپیمایی برخاست که یک دفعه شانتاژ ایجاد می کنند، خوشبختانه طرف روس در جنگ 12 روزه نیروهای خودش را از نیروگاه بوشهر خارج نکرد.

آقای پوتین در ملاقاتی که با آقای عراقچی و لاریجانی و هم در مصاحبه گفته بودند و آن موقع بحث بود به طرف اسرائیلی گفته بودند که این جا نیروهای ما هستند نباید در آن جا عملیاتی انجام شود و نیروهای خودشان را در آن بخش خارج نکردند و الان هم هیچ خروجی نیست و نیروها فعالانه دارند کارشان را انجام می دهند.

شایعاتی است که دشمنان ما انجام می دهند برای این که نشان دهند که ما در یک جایی تزلزلی داریم و نه این گونه نیست و کار به شکل عادی انجام می شود.

سوال: به سفر آقای لاریجانی اشاره کردید و دستاوردهای سفر ایشان صحبت کنید و موضوعات سفر چه بود و دستور کار به کجا رسید؟

جلالی : آقای دکتر لاریجانی سفری که داشتند یک ملاقات دو ساعت و نیمه ای با آقای پوتین داشتند و یک بخشی از مسائل ، مسائل آن روز گذشت با توجه به مسائلی که در داخل ایران ایجاد شده بود ، اغتشاشات و مسائل یک بخشی در آن حوزه بود و این کارخوبی است که کشورهایی که دوست ما هستند ، حقایق و واقعیت های صحنه را از زبان مسئولین کشور بشنوند.

بخش دیگر در مسائل حوزه سیاسی و بین الملل بود، در بحث سازمان ملل و مسائل مربوط به اسنپ بک و اتمی و نوع فعالیت هایی که با آژانس بین المللی هسته ای داریم این هم بحث شد و دربخش سوم هم روی روابط دو جانبه بود که خیلی از موضوعاتی که الان صحبت می کنیم، مثل بحث گاز، بحث مربوط به انرژی هسته ای و کریدور و خیلی از این مباحث باز دوباره آقای لاریجانی و آقای پوتین با همدیگر صحبت کردند.

سوال: موضع روسیه به طور مشخص در قبال جمهوری اسلامی ایران در موضوعات مختلف چیست و الان موضوع روز گفتگوهای ایران و آمریکاست؟

جلالی : در بحث گفتگوهای ایران و آمریکا همیشه طرف یعنی ما تعامل داریم باهم، چون آن ها هم با آمریکایی ها گفتگو دارند، در جنگ اوکراین بلاخره آن ها هم دارند.

سوال: در ژنو روسیه و اوکراین؟

جلالی : ما دخالتی هیچ کدام نمی کنیم ولی همدیگر را اطلاع رسانی می کنیم، یعنی همین چهار فوریه آقای شی و آقای پوتین با همدیگر ویدئو کنفرانس طولانی داشتند ، هر دو کشور اعلام کردند که یکی از بحث هایی که ما کردیم در مورد ایران بود، ما بلافاصله رفتیم با آن ها صحبت کردیم درمسکو که شما چه بحث هایی در مورد ایران مطرح شد و آن ها به ما اطلاع دادند.

ما هم همین طور مذاکراتی که داریم، مذاکرات دور اول که انجام شد، آقای غریب آبادی ملاقات کردند با دو تا سفیر هم روسیه و هم چین و اطلاعاتی که می شد در اختیارشان قرار بگیرد ، در اختیارشان قرار گرفت.

موضع منفی نسبت به گفتگوهای مان نسبت به هم نداریم، آن ها هم پیشنهادهایی خاصی را ندارند ولی همراه هستند.

مثلا در بیانیه های مختلفی که نوشته می شود، من فقط حالا روسیه را اشاره می کنم، روسیه خیلی همراهی و همکاری خوبی دارد در وین با سفیرمان در وین و همین طور با سفیرمان در نیویورک مرتب گزارشات می آید و باهم آن چه که باید انجام دهند، باهم به خوبی انجام می دهند.

از آن طرف بحثی مطرح شده بود مبنی بر این که جلسه سه جانبه ای برگزار بشود بین روسیه ، ایران و چین، خوب روسیه معاون وزیر خارجه شان آقای لاوروف بلافاصله اعلام موضع کرد که ما آمادگی کامل داریم و خود ابتکار روسیه است که انجام می شود و در آینده نزدیک این اجلاس سه جانبه برگزار می شود و تاریخ ها را با همدیگر مبادله می کنند و ما از لحاظ سیاسی باهمدیگر گفت و شنود داریم و برخی می آیند یک سری شایعاتی را مطرح می کنند به گونه ای که مثلا دستورالعملی داده می شود و چیزهایی گفته می شود این ها حرف است و ایران از موضع کاملا استقلال طلبی که از ابتدای انقلاب مطرح شده بود ، ما نسبت به همه کشورها موضع استقلالی خودمان را کاملا حفظ کردیم و با کشورهای دوست خودمان حتما همکاری داریم و مشورت می گیریم و نقطه نظرات خودشان را می گیریم و این را عار نمی دانیم.

سوال: آقای جلالی ، از مدیریت زمانی شما متشکرم ، فردا رزمایش مشترک داریم با روسیه ، راجع به اهمیت این رزمایش بگویید و همکاری های دفاعی و نظامی بگویید، هر از گاهی از فرود یک هواپیمای روسی در کشور خبرهایی منتشر می شد راجع به آن اگر تمایل داشتید صحبت کنید؟

جلالی: رزمایش مسبوق به سابقه است ، ما چندین رزمایش تاکنون با هم برگزار کردیم، برخی ها فقط ایران و روسیه بودند و برخی ازکشورهایی مثل چین و کشورهای منطقه با ما حضور داشتند.

این رزمایش را انجام می دهیم، همکاری دفاعی و نظامی با هم داریم و این همکاری های نظامی و دفاعی مان امروز ابعاد وسیع تری به خودش گرفته است.

این بخش دوم، بخش سوم در مورد هواپیماها، ما چند سالی است که قراردادهای خوبی با روسیه در حوزه های نظامی و دفاعی منقعد کردیم.

طبعا همان قراردادهاست اجرا می شود و این هواپیماها همان قراردادهایی است که دارند اجرا می کنند، در همین حد می توانم صحبت کنم.

سوال: موضوع مورد بحث ما راجع به سرمایه گذاری و یک بخشی از موضوعات در سند بیست ساله ای که در هر دو کشور دنبال شد و البته به امضا رسید و مورد تایید قرار گرفت ، بخش سرمایه گذاری ها اختصاص دارد، سرمایه گذاری ها در چه وضعیتی است در حوزه های مختلف و آن چشم انداز مطلوب و مثبت فکر می کنید نیازمند متناسب سازی چه بستری ازسوی هر دو کشورست؟

جلالی: بزرگترین سرمایه گذار خارجی در داخل ایران ، بنا بر اذعان وزارت اقتصاد و دارایی ما روس ها هستند و خصوصا در حوزه میادین نفتی ما، در حوزه میادین نفتی این ها هشت میلیارد دلار قرارست که یک شرکت شان فقط سرمایه گذاری بکند.

تا الان یک میلیارد و صد میلیون دلار سرمایه گذاری انجام شده است، بقیه اش هم در شرف انجام است درمیادین نفتی ما ، اگردقت کنید یک مقداری افزایش تولید نفت در داخل ایران داریم که نتیجه همین سرمایه گذاری هایی است که در این جا انجام می شود.

در حوزه های دیگر همین طور، مثلا در بحث نیروگاه سیریک است و در بحث رشت – آستارا و دربرخی از حوزه های دیگر که الان داریم پیگیری می کنیم ، سرمایه گذاری هایی از طریق روس ها انجام می شود.

این سرمایه گذاری های بخشی هم همین طور که عرض کردم این ها وام است، اما این که گفتید موانع چیست، موانع ما در حوزه های مختلف داریم، شاید بخشی از این بحث تکراری باشد، سریع عبور می کنیم، بخشی از موانع ما این است که باید شناخت های مان نسبت به همدیگر افزایش دهیم، بعضی وقت ها به دلیل کمبود شناخت طولانی می شود فرآیند آن و بخشی به حوزه موانع پولی و بانکی است که بخشی از موانع برطرف شده است و کارگروه فعالی داریم در حوزه های پولی و بانکی که یک مقداری باید جدی تر حرکت کنیم.

یک حوزه های گمرکی است که باید در حوزه های گمرکی یک تحرک جدی ایجاد شود، بارها گفتم باید کشورهای هدف اقتصادی ما گمرک 24 ساعته بشود، امکانات گمرکی ایجاد بشود.

لزوما ما وقتی حجم تجارت دو کشور را مطرح می کنیم این نیست که ما ظرفیت ما این است ، ما باید این مسیرها را بتوانیم باز کنیم، در لجستیک همین طور، اگر شما کشتی نداشته باشید و اگر واگن نداشته باشید و کانتینر نداشته باشید ولو ظرفیت تولید و اقتصادی تان امکانات نمی تواند تکاپوی این کار را انجام دهد.

این ها چیزهایی است که وجود دارد ولی رو به پیش است ، موانع جوری نیست که این موانع ما را ایستا کرده است ، نه ، داریم برطرف می کنیم و حرکت می کنیم که این موانع کمتر و برطرف شود.

سوال: به حجم سرمایه گذاری ها اشاره می کنید و مناسب سازی اقتصادی و ابعاد مختلف تهران و مسکو، بعد از سناریوهای ایالات متحده آمریکا در مورد جمهوری اسلامی ایران به بن بست می رسد در مورد شرکای اقتصادی ایران خبرهایی را منتشر می کند.

برخی از این خبرها تعرفه 25 درصدی بود بر تجارتی هر کشوری که با جمهوری اسلامی ایران وارد تجارت شود ، این خبر تاثیری بر روابط اقتصادی و تجاری تهران و مسکو گذاشت؟

جلالی: نه هم روس ها بلافاصله واکنش نشان دادند، ما که سوژه ایم ، ولی خود روس ها گفتند که نه هیچ اثری بر روی ما ندارد و ما کار اقتصادی مان را انجام می دهیم، چون خود روسیه هم کشور تحریمی است و ما یک فرصت بسیار خوبی داریم.

دفعات قبل در تلویزیون یا جاهای دیگر گفتم اگر عزیزانی هستند که حرف های سیاسی ما را هم قبول ندارند، اقتصاد روسیه را یک فرصت بدانند برای جمهوری اسلامی ایران، امروز که روسیه تحریم است، از این فرصت باید خیلی خوب استفاده کنیم.

کشورها می توانند تغییر رویکرد یا تغییر رویه ای داشته باشند، هر کسی باید در زمان خودش زمان را درک کند.

ما الان بهترین فرصت داریم و روسیه را نسبت به این مسئله واکنش مثبتی نسبت به آمریکا نشان نداد .

ما کاملا فعالیت های اقتصادی مان در حوزه های مختلف دارد انجام می شود و فکر می کنیم که فرصت بسیار خوبی وجود دارد و خیلی ها این را فهم کردند که این یک فرصتی است و باید با این فرصت حرکت کنیم .

یک بخشی هم این است که استاندارد ، مواد غذایی و یا کالاهایی که وارد می شود به روسیه، استانداردهای بالایی است، بخشی از تولیدکنندگان مان علاقه مندند که در بازارهایی وارد شوند که استانداردها یک مقدار پایین ترست، ولی ما به آن ها توصیه می کنیم که بیایید رقابت کنید و کار کنید و بلاخره این استانداردها در آن کشورها یک موقعی افزایش پیدا خواهد کرد، آن موانعی که شما گفتید گاهی این بخش هاست ولی اتفاق ویژه ای نیافتد.

سوال: چند سوال صریح، کدام حوزه همکاری بین دو کشور بیشتر تبلیغ شده ولی کمتر عملیاتی شده است؟

جلالی: خیلی سوال سختی است، این جوری نبود که جایی تبلیغ نشده باشد و انجام نشده باشد.

آن چه که گفته شده بخش های زیادی اش انجام شده است، الان پاسخی که بتوانم به این سوال بدهم، چیزی در ذهنم نیست.

سوال: سراغ موضوع دیگر ، کدام سوء برداشت یا خطای تحلیلی درباره روابط تهران – مسکو وجود دارد که با توجه به فعالیت سیاسی و حضور شما در بخش های اقتصادی و حتی موضوعات فرهنگی باید اصلاح شود؟

جلالی: یکی از بزرگترین مشکلات ما این است که دوستانی که این جا قلم می زنند و یا بیان می کنند، بارها به آن ها می گوییم که باید سفر کنید، باید روسیه را ببینید، روسیه را حتی اگر برای تقسیم بندی نگاه کنید ، کسانی که روسیه شناس هستند، باید بدانند روسیه 24 فوریه 2022 روسیه متفاوتی است با روسیه قبل از 24 فوریه 2022 قبل از جنگ اوکراین، با بعد از جنگ اوکراین ، روسیه متفاوتی است.

این را باید دقیقا فهم کرد و خیلی از جاها آدرس غلط داده می شود، هم در بحث روابط و هم در بحث های تحلیلی نسبت به روابط و جفاهایی در این بخش ها انجام می شود نسبت به مسئولین کشور و نسبت به رویکردها .

شاید سربسته گفته باشم، چون فرصت نیست والا می توانم این بحث را باز کنم که چه گله گذاری هایی در این بخش ها وجود دارد، اگر منافع ملی را با حفظ استقلال کشور نگاه کنیم می توانیم روابط مان در حوزه های مختلف خیلی گسترش دهیم، بعضی وقت ها گلایه هایی از روابط می کنیم ولی نگاه نمی کنیم سیر تحول را که چه اقداماتی انجام شد که موجب برخی از گلایه ها شد.

لذا به لحاظ تحلیلی من فکر می کنم نیازمند این هستیم که به منافع دست اول رجوع کنیم ، خودمان بیشتر همدیگر بشناسیم و ببینیم و این یک مقداری به نظرم مشکلاتی را در جریانات فکری ، فرهنگی و تحلیلی ما دارد در داخل ایران ایجاد می کند.

سوال: مولفه های سیاسی، اقتصادی ، امنیتی و حتی موضوعات فرهنگی از یک سمت، استان های مرزی ، مناطق مرزی و البته دیپلماسی منطقه ای ، ارتباط آن ها و این که نمره قبولی به آن می دهید؟

جلالی: ما استان های مان امسال یک ابتکار خوبی را استاندار گیلان انجام دادند، استان های مرزی را استانداران را دعوت کردند و انصافا روس ها سه تا استان دارند، سه تا استان شان شرکت کردند که خیلی واکنش مثبت انجام دادند که این کار خیلی خوبی بود و بتواند استمرار پیدا کند.

واقعا یکی از پتانسیل های مان این است که همکاری های استانی مان را گسترش بدهیم ، خصوصا استان های مرزی.

به هرحال آن ها سه تا استان مرزی خزری دارند، ما هم سه استان مرزی خزری داریم که این ها می توانند خیلی ارتباطات شان با هم گسترش دهند، این ابتکارات خیلی خوبی است .

الان هم دوستان کار می کنند ولی ظرفیت های مان در این حوزه خیلی از ظرفیت های زیادی است که بیشتر از این ها می شود کار کرد.

سوال: نکته ای که مغفول مانده در گفتگو در مورد تهرانن – مسکو که باید گفته شود و یا جمع بندی ؟

جلالی: نکات که شما همه سوالات که مطرح بود و می شد پرسید، بنده هم در حد توان تلاش کردم جواب بدهم.

فکر می کنم که یکی از مشکلات اصلی روابط ایران و روسیه این است که بیشتر ما داریم متکی می شویم به تاریخ و گذشته و امروز روسیه را خوب درک نمی کنیم.

مرتب به استنادات گذشته تاریخی ، روابط را زیرسوال می بریم.

فکر می کنم که هر ایرانی منصفی باید این را حتما تایید می کند که ما باید بهترین روابط را با همسایگان خودمان داشته باشیم، روسیه کشور همسایه ماست.

خیلی از رویکردها ، امروز رویکردهای سیاسی مشترکی است که ما با هم داریم، ولی فارغ از رویکردهای مشترک سیاسی که بسیار مهم است ، منافع اقتصادی است که ما می توانیم از قبل همدیگر ببریم، آن چه که من نمی توانم عرض کنم این است که یک مقداری باید با منابع جدید و به شکل جدید با روسیه آشنا شد و آن تابوهای گذشته نباید مرتب برای ما مطرح باشد و روابط را امروزی نگاه نکنیم.