همشهری آنلاین - مریم شیرافکن: در سال‌های اخیر، نگاه علمی به روزه‌داری تغییر کرده است. امروز پژوهشگران آن را به عنوان ابزاری بالقوه برای افزایش طول عمر و کند شدن روند پیری بررسی می‌کنند. یافته‌های جدید نشان می‌دهد که محدود کردن دریافت غذا برای مدتی مشخص می‌تواند مجموعه‌ای از واکنش‌های زیستی را فعال کند که با ترمیم سلولی، کاهش التهاب و محافظت از بدن در برابر آسیب‌های ناشی از افزایش سن مرتبط هستند.

پژوهش‌های جدید چه می‌گویند؟

در مطالعه‌ای که در Okinawa Institute of Science and Technology Graduate University با همکاری Kyoto University انجام شد، دانشمندان دریافتند روزه‌داری فقط باعث کاهش مصرف انرژی نمی‌شود، بلکه متابولیسم بدن را به شکل فعال تغییر می‌دهد.

پژوهشگران ۳۰ ترکیب زیستی را شناسایی کردند که هنگام روزه‌داری افزایش می‌یابند؛ موادی که نقش مهمی در تولید انرژی، مقابله با استرس اکسیداتیو و محافظت از سلول‌ها دارند. بسیاری از این ترکیبات با فرآیندهایی مرتبط هستند که در نظریه‌های زیستی پیری اهمیت زیادی دارند.

به گفته Dr. Takayuki Teruya، انتظار اولیه دانشمندان این بود که بدن در شرایط گرسنگی فعالیت خود را کاهش دهد، اما نتایج نشان داد متابولیسم به شکل چشمگیری فعال‌تر می‌شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد بدن هنگام کمبود غذا وارد حالت «ترمیم و بازسازی» می‌شود.

چرا روزه‌داری می‌تواند روند پیری را کُند کند؟

پیری در سطح سلولی اغلب نتیجه تجمع آسیب‌هاست؛ از جمله آسیب ناشی از رادیکال‌های آزاد، التهاب مزمن و کاهش توانایی سلول‌ها برای ترمیم خود. روزه‌داری می‌تواند روی هر سه عامل اثر بگذارد.

نخست، افزایش آنتی‌اکسیدان‌ها. این مولکول‌ها از سلول‌ها در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کنند؛ یکی از مهم‌ترین عوامل فرسودگی بافت‌ها در طول زمان.

دوم، فعال شدن فرآیندهای پاکسازی سلولی. بدن در دوره‌های کمبود انرژی، اجزای آسیب‌دیده یا فرسوده سلول را تجزیه و بازیافت می‌کند. این مکانیسم که در زیست‌شناسی به عنوان «خودخواری سلولی» شناخته می‌شود، به جوان‌تر ماندن سلول‌ها کمک می‌کند.

سوم، بهبود تنظیم انرژی. بدن یاد می‌گیرد کارآمدتر از منابع موجود استفاده کند و این موضوع می‌تواند فشار متابولیکی روی سلول‌ها را کاهش دهد.

بدن هوشمند

از نظر تکاملی، بدن انسان برای دسترسی دائمی به غذا طراحی نشده است. در طول تاریخ، دوره‌های فراوانی و کمبود به طور طبیعی رخ می‌دادند. بنابراین سیستم‌های زیستی ما طوری شکل گرفته‌اند که در دوره‌های گرسنگی، مکانیزم‌های محافظتی و ترمیمی را فعال کنند.

به گفته Prof. Mitsuhiro Yanagida، بررسی ارتباط میان متابولیسم و پیری نشان می‌دهد شرایطی که بدن را مجبور به سازگاری می‌کند، اغلب مسیرهای طول عمر را فعال می‌سازد.

آیا روزه‌داری می‌تواند طول عمر را افزایش دهد؟

مطالعات حیوانی سال‌هاست نشان داده‌اند محدودیت کالری می‌تواند طول عمر را افزایش دهد. اکنون پژوهش‌های انسانی نیز نشانه‌هایی مشابه ارائه می‌دهند، هرچند هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است.

با این حال، شواهد موجود نشان می‌دهد روزه‌داری می‌تواند برخی از فرآیندهای زیستی مرتبط با پیری را کند کند؛ از جمله التهاب مزمن، مقاومت به انسولین و آسیب سلولی.

احتیاط ضروری است

با وجود این نتایج امیدوارکننده، متخصصان هشدار می‌دهند که روزه‌داری باید آگاهانه و متناسب با شرایط فرد انجام شود. افراد مبتلا به برخی بیماری‌ها، زنان باردار یا کسانی که نیاز انرژی بالایی دارند، ممکن است به رویکرد متفاوتی نیاز داشته باشند.

منبع: news-medical