همشهری آنلاین: این در حالی است که در دوره ۲۰۲۶، به نظر میرسد سیاست نه فقط در فیلمها، بلکه بر خود جشنواره سایه انداخته است. در نشستهای خبری متعدد، پرسشها کمتر درباره آثار سینمایی و بیشتر درباره غزه، حمایت دولت آلمان از اسرائیل، تأمین مالی دولتی جشنواره و حتی بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید بوده است. برخی منتقدان میگویند آنچه زمانی محل گفتوگوی جدی و گاه داغ بود، حالا به صحنهای برای تقابلهای وایرال و لحظههای «گیر انداختن» تبدیل شده است.
نقطه اوج ماجرا در نخستین نشست خبری داوران رقم خورد؛ جایی که ویم وندرس، رئیس هیئت داوران، با پرسشی درباره تأثیر حمایت مالی دولت آلمان — و سیاست این کشور در قبال اسرائیل — بر آزادی بیان جشنواره مواجه شد. او پاسخ داد: «باید از سیاست دور بمانیم. اگر فیلمهای کاملاً سیاسی بسازیم، وارد عرصه سیاست میشویم. اما ما وزنه تعادل در برابر سیاست هستیم.» این اظهارنظر بهسرعت واکنشبرانگیز شد. آرونداتی روی، نویسنده هندی، حضور برنامهریزیشده خود در جشنواره را لغو کرد و سخنان داوران را «غیرقابل توجیه» خواند.
دیگر مهمانان نیز با پرسشهای سیاسی روبهرو شدند. میشل یئو، برنده خرس طلایی افتخاری، درباره وضعیت سیاسی آمریکا سؤال دریافت کرد و ترجیح داد بحث را به سینما برگرداند. نیل پاتریک هریس نیز در پاسخ به پرسشهایی درباره دموکراسی و نظام درمانی آمریکا گفت فیلمش را بیانیهای سیاسی نمیداند. در مقابل، برخی هنرمندان موضعگیری صریح داشتند؛ از جمله کارگردان فنلاندی هانا برگهولم که با سنجاق هندوانه در حمایت از فلسطین در نشست خبری حاضر شد و تأکید کرد سکوت هم نوعی انتخاب است.
مدیر جشنواره، تریشیا تاتل، در بیانیهای رسمی از هنرمندان دفاع کرد و هشدار داد که فیلمسازان یا به دلیل پاسخ ندادن مورد انتقاد قرار میگیرند یا به دلیل پاسخ دادن. او تأکید کرد که آزادی بیان در برلیناله برقرار است، اما هنرمندان نباید مجبور شوند به هر موضوع سیاسی واکنش نشان دهند، بهویژه مسائلی که خارج از کنترل آنهاست.
با وجود جنجالهای رسانهای، برنامه جشنواره همچنان رنگوبویی سیاسی دارد. فیلمهایی درباره خشونت دولتی، جنگ و تبعیض در بخشهای مختلف حضور دارند.
در نهایت، پرسش اصلی این است: آیا فضای ملتهب نشستهای خبری و فشار شبکههای اجتماعی مأموریت تاریخی برلیناله را تضعیف میکند؟ ناظران هشدار میدهند اگر فیلمسازان احساس کنند این جشنواره بیش از آنکه سکویی برای بیان باشد، به دام لحظههای وایرال تبدیل شده، ممکن است تمایل به حضور یا سخن گفتن کاهش یابد.
برلیناله همچنان میکوشد میان سینما و سیاست تعادلی ظریف برقرار کند؛ تعادلی که در جهان پرتنش امروز، بیش از همیشه شکننده به نظر میرسد.
