خبرگزاری مهر_گروه سیاست: در حالی که بار دیگر موضوع مذاکره در کانون توجه فضای رسانه‌ای و افکار عمومی قرار گرفته، کارشناسان امنیتی و دفاعی کشور تأکید دارند تجربه‌های تاریخی ایران و جهان نشان می‌دهد هیچ فرآیند دیپلماتیکی بدون اتکای هم‌زمان به توان دفاعی پایدار، به نتیجه‌ای قابل اتکا نخواهد رسید. به باور این کارشناسان، آمادگی دفاعی نه تنها مغایرتی با مذاکره ندارد، بلکه شرط لازم برای مؤثر بودن آن است.

آمادگی دفاعی؛ مکمل دیپلماسی نه رقیب آن

بر اساس دیدگاه مطرح‌شده در اظهارات متعدد فرماندهان نظامی و تحلیلگران راهبردی، یکی از خطاهای رایج در تحلیل فضای سیاسی، قرار دادن «مذاکره» و «توان دفاعی» در برابر یکدیگر است. این در حالی است که در ادبیات امنیت ملی، دیپلماسی زمانی کارآمد تلقی می‌شود که بر پایه قدرت ملی و بازدارندگی شکل گرفته باشد.

کارشناسان معتقدند طرف مقابل در هر مذاکره‌ای، پیش از آنکه به متون و بیانیه‌ها توجه کند، به موازنه قدرت و میزان آمادگی طرف مذاکره نگاه می‌کند. از این منظر، حفظ و ارتقای توان دفاعی کشور، نه پیام تنش‌زا بلکه نشانه عقلانیت و واقع‌گرایی راهبردی است.

پیام روشن به بیرون؛ دفاع از کشور محل اختلاف نیست

یکی از نکات مورد تأکید کارشناسان حوزه دفاعی، پیام انسجام داخلی است که از استمرار آمادگی دفاعی مخابره می‌شود. به باور آنان، نمایش همگرایی در موضوع دفاع ملی، محاسبات بازیگران خارجی را دستخوش تغییر می‌کند و مانع از شکل‌گیری تصور شکاف یا تردید در اراده دفاعی کشور می‌شود.

در تحلیل‌های ارائه‌شده از سوی مسئولان نظامی، بارها بر این نکته تأکید شده که دفاع از کشور موضوعی فراجناحی و فراتر از رقابت‌های سیاسی است. چنین پیامی برای محیط بیرونی به‌روشنی نشان می‌دهد که حتی در شرایط گفت‌وگو و تعامل، اصول بنیادین امنیت ملی ایران دستخوش مصلحت‌سنجی‌های مقطعی نخواهد شد.

مذاکره؛ نه تابو، نه ناجی مطلق

کارشناسان همواره ضمن رد نگاه تقابلی به مذاکره، نسبت به شکل‌گیری امید واهی اجتماعی هشدار می‌دهند؛ امیدی که همه مسائل کشور را به نتیجه گفت‌وگوها گره می‌زند. به گفته تحلیلگران، تجربه‌های پیشین نشان داده است که بزرگ‌نمایی نقش مذاکره، می‌تواند جامعه را در معرض سرخوردگی و نوسان‌های روانی قرار دهد.

در همین چارچوب، فرماندهان و مسئولان دفاعی بارها تصریح کرده‌اند که کشور نباید در حوزه‌هایی چون امنیت، اقتصاد و پیشرفت علمی، منتظر خروجی مذاکرات بماند. مذاکره ابزار است، نه هدف؛ و تنها زمانی کارکرد مثبت دارد که جامعه با نگاهی واقع‌بینانه به آن بنگرد.

آمادگی دفاعی؛ یک فرآیند دائمی

آمادگی دفاعی مفهومی مقطعی و واکنشی نیست، بلکه فرآیندی مستمر و متناسب با تحولات محیط امنیتی است. چه در شرایط مذاکره، چه در دوره‌های تنش و چه در وضعیت‌های مبهم و گذار، حفظ سطح مناسب بازدارندگی از اصول ثابت امنیت ملی محسوب می‌شود.

به اعتقاد تحلیلگران دفاعی، کشورهایی که توانسته‌اند امنیت پایدار خود را حفظ کنند، دقیقاً همان‌هایی هستند که هیچ‌گاه آمادگی دفاعی خود را به فضای سیاسی یا وعده‌های دیپلماتیک گره نزده‌اند.

جمع‌بندی

مجموع دیدگاه‌های کارشناسان و مسئولان حوزه امنیتی و دفاعی نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران، در عین استقبال از دیپلماسی و گفت‌وگو، مسیر تقویت توان دفاعی خود را مسیری غیرقابل تعلیق می‌داند. آمادگی دفاعی، نه نشانه بی‌اعتمادی به مذاکره، بلکه جلوه‌ای از بلوغ راهبردی و درک واقعیت‌های نظام بین‌الملل است؛ واقعیتی که در آن، قدرت ملی پشتوانه اصلی هر گفت‌وگوی مؤثر به شمار می‌رود.