تنها چند ماه پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، چراغ سبز فروش جنگندههای رادارگریز اف-35 به عربستان سعودی را که مدتها به دنبال آن بود، نشان داد، ریاض اکنون در حال بررسی سرمایهگذاری در جنگنده نسل پنجم داخلی ترکیه موسوم به "کان" (KAAN) است.
به گزارش عصرایران به نقل از وبگاه "اوراسیا تایمز"، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، روز پنجم فوریه (3 روز پیش) به خبرنگاران گفت که عربستان سعودی و ترکیه آماده افزایش همکاری در صنعت دفاعی خود هستند و افزود که "کان" توسط عربستان سعودی مورد تحسین قرار گرفته است.
اردوغان گفت: "ما بازخوردهای مثبت زیادی در مورد کان دریافت کردهایم. سرمایهگذاری مشترکی با عربستان سعودی در این زمینه وجود دارد و ما میتوانیم این همکاری را در هر لحظه اجرا کنیم."
اردوغان تاکید کرد که آنکارا و ریاض قراردادهای "بزرگی" در زمینه همکاریهای نظامی-صنعتی امضا کردهاند و ترکیه مصمم است این همکاری را گسترش دهد.
رئیس جمهوری ترکیه گفت: "ما روابط ریشهداری با عربستان سعودی داریم که ابعاد فرهنگی و تاریخی دارد. ما در این سفر توافقنامههای مهمی را برای توسعه بیشتر این روابط امضا کردیم." وی افزود: "پیشرفتی که کشور ما در زمینه صنایع دفاعی داشته است، با علاقه از سوی عربستان سعودی و همچنین کل جهان دنبال میشود."
اردوغان بدون افشای جزئیات قرارداد احتمالی یا میزان سرمایهگذاری ریاض، گفت: "ما در درجه اول بر تامین نیازهای خود در صنعت دفاعی متمرکز هستیم. علاوه بر این، ما همچنین تلاش میکنیم تا نیازهای دوستان و برادران خود را برآورده کنیم. ما در حال امضای توافقنامههای همکاری مهم با عربستان سعودی در زمینه صنایع دفاعی هستیم و مصمم هستیم که این امر را بیشتر توسعه دهیم."
اردوغان در پرواز بازگشت از قاهره گفت: کان فقط یک جت جنگنده نیست. بلکه نمادی از تواناییهای مهندسی و اراده دفاعی مستقل ترکیه است.. ما بازخوردهای مثبت زیادی در مورد کان دریافت کردهایم. با افزایش نفوذ ما در این زمینه در سطح جهانی، این نوع همکاریها قطعا افزایش خواهد یافت."
گزارشهای مربوط به علاقه عربستان سعودی به جنگنده کان ابتدا در سال 2024 منتشر شد، زمانی که طبق گزارشها، دولت سعودی در حال بررسی خرید حداقل 100 فروند جت جنگنده کان بود.
از آن زمان دیدارهایی بین مقامات دفاعی ترکیه و عربستان سعودی، از جمله ترکی بن بندر آل سعود، فرمانده نیروی هوایی عربستان سعودی، خالد بن حسین آل بیاری، معاون وزیر دفاع عربستان سعودی و هالوک گورگون، رئیس اداره صنایع دفاعی ترکیه، برگزار شد.
در آن زمان، تحلیلگران گفتند که دو طرف در حال تقویت روابط دفاعی موجود، مانند خرید پهپادهای "آکینچی" توسط عربستان سعودی هستند.
نشریه محلی ترکیه، Türkiye Today، در آن زمان گزارش داد: "عربستان سعودی ممکن است به دنبال تولید مشترک و انتقال فناوری برای کان باشد، مشابه توافقی که برای پهپاد بیرقدار آکینجی انجام شد.
در فوریه 2025، "مهمت دمیراوغلو"، مدیرعامل صنایع هوافضای ترکیه (TAI)، آشکارا گفت که عربستان سعودی و ترکیه از نزدیک روی کان همکاری میکنند و این پروژه در نهایت ممکن است شامل شرکای خارجی دیگری مانند امارات متحده عربی نیز باشد.
در آن زمان، عربستان سعودی در بحبوحه اکراه ایالات متحده برای فروش جنگنده اف-35 به ریاض ( به دلیل مخالفت اسرائیل)، به دنبال ارتقاء نیروی هوایی خود با هواپیماهای نسل پنجم بود.
گفتنی است که پروژه کان در ترکیه، حداقل تا حدی، به عنوان پاسخی به حذف ترکیه از برنامه اف-35 ایالات متحده توسعه داده شد و عملا به عنوان جایگزینی بومی برای این جت جنگنده نسل پنجمی آمریکایی عمل کرد.
مقامات و منابع دفاعی ترکیه پروژه کان را به عنوان پر کردن شکاف ناشی از اخراج آنکارا از برنامه توسعه مشترک اف-35 توصیف میکنند، با جاهطلبیهایی برای برابری یا حتی فراتر رفتن از برخی جنبهها و قابلیت های این جنگنده رادارگریز آمریکایی.
اگرچه کان به عنوان یک جنگنده برتری هوایی در نظر گرفته شده بود، کارشناسان معتقدند که این پروژه اکنون به یک جنگنده چند منظوره تبدیل شده است.
"تمل کوتیل"، مدیر کل صنایع هوافضای ترکیه، ضمن ارائه استدلالی برای برتری کان نسبت به اف-35 ، گفت: " اف-35 شش تن مهمات حمل میکند؛ این یکی (کان) 10 تن مهمات حمل میکند. این جنگنده در مقایسه با تک موتوره بودن اف-35، دو موتور دارد. داشتن دو موتور به معنای انرژی بیشتر و رادارهایی است که مسافت بیشتری را روشن میکنند... ما در سال 2028، 20 فروند هواپیمای کان تحویل خواهیم داد. بین سالهای 2030 تا 2033، تعداد بسیار بیشتری تحویل خواهیم داد و ناوگان ترکیه شامل صدها هواپیمای کان خواهد بود."
در واقع، خود ترکیه با وجود توسعه کان، همچنان به دنبال خرید اف-35 است.
به عنوان مثال، ماه گذشته، اردوغان مجددا تاکید کرد که اخراج ترکیه از برنامه جنگندههای اف-35 "ناعادلانه" بوده است و تاکید کرد که امنیت ناتو به پیوستن آن به این برنامه بستگی دارد.
طبق گزارشها، دونالد ترامپ اظهار داشته است که ایالات متحده "بسیار جدی" در حال بررسی فروش جتهای اف-35 به آنکارا است.
