بازخوانی رفتار دو رئیسجمهور آمریکا بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. این بازخوانی تلاشی است برای فهم سازوکاری که در نهایت بر سرنوشت ملتها اثر میگذارد.
ترامپ در ظاهر به اسرائیل نزدیک بوده است و نتانیاهو او را نزدیکترین متحد در تاریخ رؤسای جمهور آمریکا تلقی میکند. ترامپ تصمیمهایی گرفت که سالها انجام آنها ممکن به نظر نمیرسید و با صراحتی کمسابقه در کنار دولت نتانیاهو ایستاد. رفتار او را باید بر پایه نگاه معاملهمحور او به جهان فهمید. ترامپ سیاست خارجی را شبیه کسبوکار میدید؛ عرصهای برای برد و باخت و تثبیت قدرت فردی، بیش از آنکه میدان مسئولیت و پاسخگویی اخلاقی باشد. این نگاه در جملهای که خود او با لحنی تحقیرآمیز بیان کرد، بهوضوح دیده میشود؛ وقتی که گفت اگر او در قدرت نبود، اسرائیل توسط ایران از بین رفته بود. در این روایت، اسرائیل بهعنوان شریک همتراز دیده نمیشود، بلکه موجودیتی وابسته جلوه میکند که بقایش به تصمیم یک فرد گره خورده است. چنین زبانی بیش از حمایت، نشاندهنده نوعی سلطه و نگاه ابزاری به امنیت یک متحد است.
ترامپ از جنگ فاصله نگرفت، بلکه آن را کنترلشده و محدود نگه داشت. حمله مستقیم آمریکا به تأسیسات هستهای ایران نشان داد که او از بهکارگیری زور ابا نداشت، اما تمایلی به ورود به جنگی فراگیر و فرسایشی نداشت. این حمله بیش از آنکه آغاز یک درگیری تمامعیار باشد، پیامی حسابشده بود؛ پیامی برای نمایش قدرت، مدیریت بازدارندگی و تقویت موقعیت چانهزنی. در این منطق، جنگ وسیله بود تا مقصد.
او برخلاف بایدن با صهیونیسم پیوند عاطفی و ایدئلوژیک نداشت، اما وارد معاملهای سیاسی با آن شد و از این پیوند سود برد. امنیت اسرائیل در این میان، ابزاری برای تثبیت تصویر شخصی ترامپ در داخل و خارج از آمریکا بود.
در سوی دیگر، جو بایدن قرار دارد؛ سیاستمداری برخاسته از سنتهای تثبیتشده واشنگتن. او امنیت اسرائیل را بخشی از هویت راهبردی آمریکا میداند. این نگاه با لحنی آرامتر سخن میگوید، اما در عمل به مداخلهای عمیقتر و منسجمتر میانجامد. به وضوح بایدن بیش از ترامپ نگران امنیت اسرائیل است و تاحدی میتوان گفت در جنگ ۱۲ روزه این ترامپ بود که اسرائیل را به جنگ کشاند.
رفتار دولت آمریکا در هفتههای نخست جنگ غزه، تصویر واضحی از این رویکرد ارائه داد. پس از طوفانالاقصی ارتش صهیونیستی روحیهاش را به کلی باخته بود، این بایدن بود که فرماندهی واقعی روزهای نخست را به عهده گرفت.
در پایان باید گفت بایدن بهمراتب از ترامپ صهیونیستتر بود و اساسأ ترامپ فاقد هرگونه ایدئلوژی منسجم و معیّن است.
