به گزارش مشرق، به تازگی، بخشی از برنامهای در شبکه افق با محتوایی طنزگونه درباره جانباختگان دیماه و در قالب مسابقه پیامکی، واکنش گسترده کاربران و فعالان رسانهای را برانگیخت. در این بخش، نگهداری جسد و شرایط مرتبط با مرگ بهطور مستقیم دستمایه شوخی و سرگرمی قرار گرفت؛ اقدامی که بسیاری آن را عبور آشکار از خطوط قرمز اخلاقی و حرفهای رسانه ملی دانستند.
در پی این اتفاق، مدیر شبکه افق به دلیل سهلانگاری و بیتوجهی در مدیریت محتوای برنامه «خطخطی» عزل شد و پخش برنامه متوقف گردید. روابطعمومی رسانه ملی ضمن ابراز همدردی با خانوادههای مصیبتدیده، تاکید کرد که شأن رسانه ملی چنین بیدقتیهای فاحش را نمیپذیرد و با آن برخورد قاطع خواهد کرد.
این تجربه، یادآور حواشی پیشین برنامه «جعبه سیاه» است که در آن نیز بخشهای نامتناسب و شوخیهای غیرحساسانه، واکنش کاربران و رسانهها را به دنبال داشت.
این رخداد فراتر از یک اشتباه تولید محتواست و نشاندهنده ضعف سیستماتیک در مدیریت حساسیتها و رعایت کرامت انسانی در رسانه ملی است. مرگ و مصیبت پیش از آنکه ابزاری برای جلب توجه باشند، با زندگی واقعی خانوادهها و تجربه درد و فقدان پیوند دارند. نادیده گرفتن این واقعیت، اعتماد مخاطب و سرمایه اجتماعی رسانه را تهدید میکند.
کارشناسان رسانه معتقدند که چنین برنامههایی غالباً نتیجه فشار برای دیده شدن سریع در شبکههای اجتماعی است. وقتی منطق گفتوگو و تحلیل منصفانه جای خود را به شوک و هیجان کوتاهمدت میدهد، عبور از مرزهای اخلاقی ناگزیر میشود. شبکه افق، که پیش از این نیز با اظهارات تند و جنجالی کارشناسان خود شناخته میشد، با این اقدام خط قرمزهای حرفهای برنامهسازی را جابجا کرده است.
از نگاه فنی و استراتژیک، چند درس کلیدی برای تولید محتوا در رسانه ملی از این تجربه قابل استخراج است:
طراحی محتوا براساس حساسیت موضوع و مخاطب: موضوعات مرتبط با مرگ یا بحرانهای اجتماعی نیازمند سناریوی دقیق و رعایت خطوط اخلاقی است. هماهنگی تیم تولید و ناظرین: همه اجزای برنامه باید پیش از پخش بررسی شوند تا از عبور محتوا از خطوط قرمز جلوگیری شود.
تعادل میان جذابیت و اخلاق حرفهای: جذب مخاطب مهم است، اما نباید با تخطی از کرامت انسانی همراه باشد. بازخورد سریع و اصلاح مسیر: رسانهای که بازخورد مخاطب را جدی میگیرد و اصلاحات لازم را اعمال میکند، اعتبار و اعتماد خود را حفظ میکند.
تجربه اخیر شبکه افق همچنین بر ضرورت بازنگری در خط مشی نظارت و پاسخگویی رسانه ملی تاکید دارد. سکوت مقامهای مسئول میتواند به معنای تایید ناپذیرفتن استانداردهای اخلاقی تلقی شود و به تدریج اعتماد عمومی را کاهش دهد. پاسخ سریع، اصلاح مسیر و عذرخواهی رسمی، بهترین راه برای پیشگیری از بحرانهای مشابه است.
بررسی نمونههای موفق داخلی مانند برنامه «دورهمی» با اجرای مهران مدیری، «عصر جدید» و «ماه عسل» احسان علیخانی نشان میدهد که رعایت کرامت انسانی، احترام به میهمان و مخاطب، و برنامهریزی دقیق هم جذابیت برنامه را افزایش میدهد و هم اعتماد عمومی را تقویت میکند.
در دنیای رسانه، دیده شدن اهمیت دارد، اما دیده شدن به هر قیمتی، هزینههای جبرانناپذیری برای اعتماد اجتماعی دارد. رسانه ملی، با مسئولیت عمومی و بودجه عمومی، باید همواره تعادل میان خلاقیت، جذابیت و رعایت اصول اخلاقی را محور برنامهسازی خود قرار دهد.
