محله فهادان یکی از قدیمیترین و اصیلترین محلههای شهر یزد است که در بافت تاریخی این شهر قرار گرفته و به عنوان قلب تپنده تاریخ یزد شناخته میشود. یزد، نخستین شهر خشتی ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، با معماری منحصربهفرد کویریاش مشهور است و فهادان بهترین نمونه از این بافت تاریخی را ارائه میدهد. قدم زدن در کوچههای باریک و پیچدرپیچ این محله، گویی سفری به هزاران سال پیش است؛ جایی که دیوارهای خشتی، بادگیرهای بلند و سقفهای گنبدی، داستان زندگی در دل کویر را روایت میکنند.
نام «فهادان» از کلمه «فهد» به معنای دانا، عالم و سرشناس گرفته شده است. این محله از دوران باستان تا دوره قاجار، محل سکونت اعیان، اشراف، تجار و علمای شهر بوده است. قدمت آن به چندین هزار سال پیش بازمیگردد، اما اوج شکوفاییاش در دوره قاجار رخ داد، زمانی که خانههای مجلل و بادگیرهای بلند ساخته شدند.
در گذشته، به این محله «یوزداران» (به دلیل نگهداری یوزپلنگ توسط یکی از حاکمان اتابکان یزد) و «جنگل» (به خاطر باغهای وسیع) نیز میگفتند. فهادان دارای دو دروازه قدیمی از قرن پنجم و هشتم هجری است و حصارها و برجهایی آن را از سایر مناطق جدا میکردند. این محله در شمال غربی میدان امیرچخماق قرار دارد و از شمال به محله زنگیان، از جنوب به بازار، از غرب به کوشکنو و از شرق به خیابانهای امام خمینی و مالمیر محدود میشود.
فهادان پر است از بناهای تاریخی که بسیاری از آنها در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاند. برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
بقعه دوازده امام: قدیمیترین بنای تاریخی یزد (دوره سلجوقی)، با معماری آجری زیبا.
زندان اسکندر (مدرسه ضیائیه): ساختمانی خشتی از قرن هفتم هجری که افسانهای به اسکندر مقدونی نسبت داده میشود.
خانه لاریها: خانهای مجلل از دوره قاجار با حیاطهای متعدد و بادگیرهای بلند.
مسجد چهل محراب (یا چهل مهراب): یکی از بزرگترین و قدیمیترین مساجد ایران با معماری چهارایوانی.
موزه سکه و مردمشناسی حیدرزاده: نمایشگاهی از سکههای تاریخی و زندگی سنتی یزدیها.
خانههای تاریخی دیگر: مانند خانه عربزاده، خانه تهرانیها (هتل موزه فهادان)، خانه کاشفی و خانه محمودی.
علاوه بر اینها، کوچههای آشتیکنان با ساباطهای مسقف، بادگیرها و آبانبارها، خود جاذبهای بیپایان هستند. بسیاری از خانههای قدیمی به هتلهای بوتیک، کافههای سنتی و اقامتگاههای بومگردی تبدیل شدهاند که تجربه اقامت در بافت تاریخی را فراهم میکنند.
محله فهادان نه تنها یک موزه زنده از معماری کویری ایران است، بلکه جایی است که میتوانید آرامش کویر، عطر خاک و کاهگل، و مهماننوازی یزدیها را تجربه کنید. پیادهروی در کوچههایش، بازدید از کافههای پشتبامی با منظره بادگیرها، و اقامت در هتلهای سنتی، سفر به یزد را کامل میکند. اگر به یزد رفتید، فهادان را از دست ندهید ، اینجا تاریخ یزد در یک محله خلاصه شده است!
1. محله فهادان یزد کجاست؟
محله فهادان یکی از قدیمیترین محلههای تاریخی شهر یزد است که در قلب بافت قدیمی این شهر، در شمال غربی میدان امیرچخماق قرار دارد و از شمال به محله زنگیان، از جنوب به بازار، از غرب به کوشکنو و از شرق به خیابانهای امام خمینی و مالمیر محدود میشود.
2. نام فهادان از چه گرفته شده است؟
نام «فهادان» از کلمه «فهد» به معنای دانا، عالم و سرشناس گرفته شده است. در گذشته به این محله «یوزداران» (به دلیل نگهداری یوزپلنگ توسط یکی از حاکمان) و «جنگل» (به خاطر باغهای وسیع) نیز میگفتند.
3. مهمترین جاذبههای تاریخی محله فهادان کدامند؟
از مهمترین جاذبهها میتوان به بقعه دوازده امام (قدیمیترین بنای یزد)، زندان اسکندر (مدرسه ضیائیه)، خانه لاریها، مسجد چهل محراب، موزه سکه و مردمشناسی حیدرزاده و خانههای تاریخی مانند خانه تهرانیها و خانه عربزاده اشاره کرد.
4. قدمت محله فهادان به چه دورهای بازمیگردد؟
قدمت محله فهادان به چندین هزار سال پیش بازمیگردد، اما اوج شکوفایی و ساخت خانههای مجلل و بادگیرهای بلند آن در دوره قاجار بوده است. برخی بناهای آن مانند بقعه دوازده امام به دوره سلجوقی تعلق دارند.
5. چرا بازدید از محله فهادان توصیه میشود؟
محله فهادان نمادی کامل از معماری کویری ایران با کوچههای پیچدرپیچ خشتی، بادگیرها، ساباطها و خانههای اعیانی است. بسیاری از خانههای قدیمی به هتلهای بوتیک و کافههای سنتی تبدیل شدهاند و تجربهای منحصربهفرد از زندگی در بافت تاریخی یزد را ارائه میدهند.
محله فهادان یزد، همچون نگینی درخشان در دل کویر، نمادی جاودان از تاریخ، فرهنگ و معماری ایرانی است. قدم گذاشتن در کوچههای خشتی و پیچدرپیچ آن، تماشای بادگیرهای سر به فلک کشیده و بازدید از بناهای تاریخیاش، تجربهای فراموشنشدنی خواهد بود که روح را نوازش میدهد. اگر به یزد سفر کردید، حتماً زمانی را به گشتوگذار در این محله اختصاص دهید و اجازه دهید داستانهای هزاران ساله آن شما را مسحور کند. فهادان نه تنها یک محله، بلکه موزهای زنده از هویت ایران است.
گرد آوری:بخش گردشگری بیتوته