همشهری آنلاین - محمد سرابی: ظاهرا تعطیلیهای طولانی مدت مدارس، بحرانی است که تنها به شهرهای بزرگ آسیب میزند و مدارس کوچک مناطق دورافتاده از آن در امان هستند، همانطور که از آلودگی و شلوغی و دیگر مضرات زندگی در شهرهای بزرگ ایمن ماندهاند. مجازی کردن مدرسهها در شهرهای شلوغ با جمعیت متراکم دلایلی دارد ولی دانشآموزان مدرسهای که فقط یک کلاس دارد و همه شاگردانش هم در همان نزدیکی زندگی میکنند، چرا باید برای درسآموختن روانه اپلیکیشنها و صفحههای اینترنتی شوند؟
در اینباره از امیر مهردادی مدیرکل دفتر توسعه عدالت آموزشی و آموزش عشایر وزارت آموزشوپرورش سوال پرسیدیم.
مدرسه در ییلاق و قشلاق
برقراری کلاسهای درس در میان عشایر نزدیک یک قرن سابقه دارد و از حدود ۵۶ سال قبل همزمان با کلاسهای روستایی به شکل منظمی در حال اجرا است. امروزه شرایط تشکیل یا لغو کلاسهای درس در این نقاط با شهرهای شلوغ و پرجمعیت تفاوت دارد. امیر مهردادی مدیرکل دفتر توسعه عدالت آموزشی و آموزش عشایر وزارت آموزشوپرورش در اینباره به همشهری میگوید: «به صورت کلی، معلمان مدارس عشایری همراه خانواده دانشآموزان در مسیر ییلاق و قشلاق هستند و به همین دلیل شامل وضعیت آب و هوای شهرها نمیشوند. در مقابل، بعضی از مناطق ییلاق و قشلاق ممکن است اینترنت پایدار و مناسب نداشته باشند. پس بهتر است که کلاسها به صورت حضوری برگزار شوند رویکرد آموزش و پرورش هم این است که چنین کلاسهایی حضوری باشند.
او بیان میکند: «بعضی از مدارس عشایری مخصوصا مدارس شبانهروزی در نزدیکی حاشیه شهرها قرار دارند. حضوری یا مجازی بودن این مدارس بستگی به تصمیم استانداری دارد. همکاران مدیر و معلم ما هم در این زمینه با مسئولان استان خود همکاری میکنند اما تاکید بر کلاس حضوری است.»
کرونا با رعایت فاصله
در دوران اوج بیماری کرونا از اسفند ۹۸ تا تابستان ۱۴۰۱ کلاسهای درس به اپلیکیشنهای اینترنتی منتقل شد ولی مهردادی میگوید: «حتی در دوران کرونا هم مدارس عشایری با رعایت تمهیدات بهداشتی به کار ادامه دادند و تعطیل نشدند. کرونا در اسفندماه شروع شد و سرمای هوا رو به پایان بود بعد از اینکه فصل بهار رسید خیلی از مدارس روستاهای کوچک کلاسها را در فضای باز برگزار کردند و شاگردان و معلمان آنقدر از هم فاصله داشتند که بیماری منتقل نشود ولی شکل تدریس حضوری باشد.» در برخی مناطق عشایری فقط چند خانواده حضور دارند اما کلاس درس تشکیل میشود و نزدیک ۳۰۰ کلاس یک نفره شامل یک دانشآموز و یک معلم درحال کار هستند.
نظارت بر نقاط دور
مدارسی که از مراکز استانها فاصله زیاد دارد چطور استانداردهای آموزش را رعایت میکنند؟ آیا آموزش و پرورش با اعزام بازرس، شیوه تدریس و آموختههای دانشآموزان را میسنجد؟ مهردادی درباره مدارس کم جمعیت و پراکنده در نقاط دورافتاده، به جای کلمه بازرس از راهبران آموزش نام میبرد و میگوید: «ما ۳۱۲۰ راهبر آموزشی داریم که هر کدام از آنها ۱۵ - ۲۰ مدرسه عشایری و روستایی را زیرپوشش دارند. راهبران به صورت مداوم به مدارس سر میزنند تا به معلمان کمک کنند. بر کلاس نظارت میکنند و دانشآموزان را ارزیابی میکنند. راهبران افراد خبره هستند تا عدالت آموزش حتی در مناطق دوردست رعایت شود.»
او با اشاره به اینکه در این مدارس از کتاب و جزوههای کمک درسی و ویدئوهای آموزشی استفاده میشود، میگوید: «با استفاده از بودجه دولتی و کمکها خیرین مدارس عشایری را تجهیز میکنیم و تمرکز اصلی هم بر تجهیز فناورانه است. برای تولید فیلمهای آموزشی استدیو داریم و آنها را به شکلهای مختلف به دست معلمان میرسانیم.» بسیاری از کلاسهای مناطق دورافتاده چند پایه هستند و در برخی نقاط ۷۰ درصد مدارس ابتدایی شامل کلاسهای چند پایه از ۲ و ۳ تا ۶ پایه هستند.
مهردادی تاکید میکند: «امکاناتی مانند کلاسهای تقویتی و خصوصی در مناطق شهری زیادتر است اما تداوم و پیوستگی کلاسهای درس در مناطق عشایری و روستاهای کوچک و همینطور استعداد دانشآموزانمان، ما را از موفقیت آنها مطمئن میکند.»
۷۱۳۰ مدرسه عشایر در ایران وجود دارد
۴۸۹۲ مدرسه عشایری ثابت و بقیه کانکسی یا چادری هستند
۲۶۱ مدرسه عشایری شبانهروزی فعالیت میکنند
۲۱۲ هزار و ۵۲۳ دانشآموز عشایری درحال تحصیل هستند
۱۴۹ هزار و ۴۶۶ دانشآموز عشایری در مقطع ابتدایی درس میخوانند
آذربایجانغربی، سیستان و بلوچستان، آذربایجان شرقی، خوزستان، فارس، کرمانشاه، ایلام و اردبیل، خراسان شمالی و جنوبی و رضوی، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان، هرمزگان، یزد بیشترین مدارس عشایری را دارند. تعداد دانشآموزان استان آذربایجانغربی با ۳۷ هزار دانشآموز از دیگر استانها بیشتر است.
