خبرگزاری مهر، گروه سیاست: با تشدید تحرکات نظامی ایالات متحده در منطقه و افزایش گمانهزنیها درباره احتمال درگیری جدید در غرب آسیا، پرسشهای جدی درباره اهداف واقعی واشنگتن و سناریوهای پیشرو مطرح شده است. از احتمال حمله به نیروهای محور مقاومت گرفته تا تشدید جنگ روانی و فشار برای تحمیل مذاکرهای یکطرفه بر ایران، فضای منطقه بیش از هر زمان دیگری ملتهب و پیچیده به نظر میرسد. در همین چارچوب، برای بررسی ابعاد مختلف این تحولات و ارزیابی احتمال جنگ یا عقبنشینی آمریکا، گفتوگویی داشتیم با « عبدالرحیم انصاری»، کارشناس مسائل بینالملل که در ادامه میخوانید:
با توجه به افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه، این اقدامات را در چه چارچوب راهبردی میتوان تحلیل کرد و چه سناریوهایی پیشِروست؟
در شرایط فعلی و در بحبوحه تحرکات و لشکرکشی آمریکا در منطقه سناریوهایی متصور است که میشود درباره آنها صحبت کرد. یکی از سناریوها حمله احتمالی به حزب الله لبنان و یا حشدالشعبی در عراق است. این در واقع میتواند پروژه گام به گام تضعیف محور مقاومت و جمهوری اسلامی قلمداد شود تا در آینده بتوانند با دغدغه کمتری با ایران درگیر شوند.
سناریوی بعدی احتمالا تشدید جنگ روانی با استفاده از تحرکات میدانی و پروپگاندای رسانه ای همزمان با پیشنهاد مذاکره است. مذاکره مد نظر آمریکا البته چیزی جز تسلیم ایران و پذیرش شروط ترامپ نیست؛ چهار شرطی که ترامپ مطرح کرده ۱- برچیدن برنامه هسته ای و خروج همه اورانیوم های غنی شده اعم از ۳.۶۷، ۲۰ و ۶۰ درصد از خاک ایران ۲- کاهش تعداد و بُرد موشک های جمهوری اسلامی ۳- خلع سلاح حزب الله لبنان و ۴- دست کشیدن ایران از حمایت از متحدان منطقه ای خود است. ایران قطعا این شروط را نخواهد پذیرفت زیرا تحقق آنها با تسلیم کامل هیچ تفاوتی ندارد و پس از آن آمریکا قادر خواهد بود بدون هیچ دغدغه یا به قول خود آمریکایی ها بدون شلیک گلوله بر ایران مسلط شود.
به نظر شما آیا تحرکات اخیر آمریکا الزاماً به درگیری نظامی مستقیم منجر خواهد شد یا همچنان باید آن را در چارچوب فشار حداکثری و ارعاب تحلیل کرد؟
درباره اینکه آیا تحرکات اخیر آمریکا در منطقه نهایتا منجر به جنگ خواهد شد یا خیر فعلا نمیشود با قطعیت سخن گفت. من معتقدم آنها تا لحظه آخر به تهدیدها و جنگ روانی ادامه خواهند داد تا مطمئن شوند آیا ایران حاضر خواهد شد شروط ترامپ را بپذیرد یا خیر! در واقع وقتی مطمئن شدند ایران قصدی برای عقب نشینی ندارد مینشینند و ارزیابی میکنند وارد جنگ بشوند یا خیر؛ لذا فعلا نمیشود با قطعیت درباره تصمیم آمریکا اظهار نظر کرد، چون ممکن است در آخرین لحظه به تبعات زیانبار ورود به این جنگ فکر کنند و منصرف شوند که البته احتمال این اتفاق کم هم نیست.
با توجه به شرایط داخلی و خارجی آمریکا، هزینههای یک جنگ احتمالی با ایران برای واشنگتن چگونه قابل ارزیابی است؟
به هر حال آمریکایی ها خوب میدانند درگیری نظامی با ایران کار ساده ای نیست؛ چون جنگ را هر کسی میتواند آغاز کند، اما تضمین موفقیت یا خروج بی دردسر از آن امر دشواری است، خصوصا برای آمریکا که این روزها با توجه به مشکلات عدیده داخلی و خارجی نشان داده به دنبال پیروزی های سهل الوصول و بی دردسر است و نمیخواهد از یک درگیری برای خود باتلاقی بسازد که خروج از آن دشوار باشد.
من فکر میکنم ترامپ با این جوی که راه انداخته آمریکا را وارد یک تنگنا کرده است. چون اگر جنگ را آغاز کند احتمال آنکه به اهدافش نرسد بسیار بالا است و چنانچه شکست بخورد آمریکا را بیش از پیش مفتضح خواهد کرد، و اگر هم با توجه به این تبلیغات عقب نشینی کند، این عقب نشینی منجر به یک آبروریزی تمام عیار برای ایالات متحده و پیروزی بزرگ برای ایران خواهد خواهد شد که دیگر برای آمریکا حتی نزد متحدان منطقه ای اش نیز اعتباری باقی نخواهد ماند. شاید برای گریز از همین آبروریزی هم هست که اخیرا در رسانه ها، هدف خود از تحرکات اخیر و تجمیع جنگ افزارها را اجرای یک مانور اعلام کرده اند و نه ورود به یک جنگ، هرچند به هیچکدام از ادعاهای آنها نمیشود باور کرد.
برخی معتقدند آمریکا و کشورهای غربی برای مشروعیتبخشی به گزینه نظامی علیه ایران، ابتدا یک پیوست حقوقبشری و حقوقی ایجاد میکنند؛ از جمله صدور قطعنامهها و فضاسازیهای بینالمللی. این رویکرد را تا چه اندازه زمینهسازی برای اقدام نظامی ارزیابی میکنید و تجربههای مشابه در پروندههای گذشته چه تصویری از اهداف واقعی غرب ارائه میدهد؟
همه اینها در واقع در قالب یک پکیج ارزیابی میشود. از کشته سازی ها در اغتشاشات اخیر هم دو هدف عمده داشتند. یکی اینکه زمینه ایجاد یک پرونده حقوق بشری برای ایران رو فراهم کنند و دیگری اینکه تمرکز افکار عمومی جهان رو از جنایات و تعداد کشته ها در غزه بردارند. در واقع خواستند به دنیا القاء کنند فقط ما نیستیم که انبوهی از آدمها را قتل عام کردیم بلکه جمهوری اسلامی اسلامی هم هزاران نفر از مردم ایران رو کشته است. آمارسازی های اخیر از قربانیان اغتشاشات اخیر که بعضا آن را تا سی چهل هزار نفر هم معرفی کردند در همین راستا ارزیابی میشود.
در نهایت، جمعبندی شما از چشمانداز تحولات پیشِرو چیست و احتمال تحقق کدام سناریو را بیشتر میدانید؟
ایران اخیرا از طریق واسطه ها به آمریکا و اسرائیل اطلاع داده هرگونه تهدید را جدی تلقی خواهد کرد و هر حمله ای را آغاز یک جنگ تمام عیار میداند. بنابراین این گزاره که دشمن بیاید ضربه ای بزند یا شخصیتی را ترور کند و برود نیز در محاسبات آمریکا و اسرائیل گنجانده خواهد شد چون اکنون این پیام را دریافت کرده اند که جمهوری اسلامی جدی است و خود را برای یک جنگ فراگیر آماده کرده است.
با توجه به همه آنچه گفته شد فعلا نمیشود با قطعیت گفت که آمریکا تصمیم نهایی را برای حمله به ایران گرفته است، اما احتمال اینکه به حزب الله یا حشدالشعبی حمله کند وجود دارد که یقینا فرماندهان محور مقاومت برای آن نیز برنامه هایی خواهند داشت.
