احد وظیفه در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما گفت : بررسی نقشههای بارندگی از ابتدای سال آبی نشان میدهد الگوی بارش در کشور بهشدت نامتوازن است.
وی افزود: دادههای بیش از سه هزار ایستگاه هواشناسی و بارانسنجی که بهصورت روزانه بهروزرسانی میشود، نشان میدهد اگرچه در مجموع بارش کشور در محدوده نرمال قرار دارد، اما این میانگین کشوری واقعیت شرایط مناطق مختلف را بهطور کامل منعکس نمیکند.
جنوب و جنوبشرق؛ بازگشت بارشها پس از یک سال خشک
رئیس مرکز اقلیم سازمان هواشناسی تصریح کرد: استانهای جنوبی و جنوبشرقی کشور از جمله هرمزگان، کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی امسال بارشهایی فراتر از نرمال بلندمدت دریافت کردهاند. بهطور مشخص، هرمزگان با ثبت ۱۷۲ میلیمتر بارندگی تا این مقطع از سال آبی، جهشی چشمگیر نسبت به سال گذشته داشته؛ سالی که تنها ۸ میلیمتر بارش در این استان ثبت شده بود. این افزایش بارش، بخشی از تنش آبی سال گذشته در این مناطق را تا حدی کاهش داده است.
تهران و دامنههای جنوبی البرز؛ کانون اصلی کمبارشی
در مقابل، استانهای تهران، البرز، قزوین، قم، مرکزی و سمنان با کمبارشی شدید مواجهاند. استان تهران تاکنون تنها حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیمتر بارندگی دریافت کرده، در حالی که مقدار نرمال آن در این زمان از سال آبی باید حدود ۷۸ تا ۸۲ میلیمتر باشد. این اختلاف نشاندهنده بیش از ۸۰ درصد کمبارشی است؛ وضعیتی که با توجه به جمعیت بالا و وابستگی شدید به منابع محدود آب، نگرانکننده ارزیابی میشود.
میانگین بارش کشور؛ عددی که گمراهکننده است
میانگین بارش کشور تاکنون حدود ۷۵ میلیمتر گزارش شده که اندکی بالاتر از نرمال ۶۸ میلیمتر است. با این حال، این رقم حاصل بارشهای مناسب در استانهای پهناور جنوبی و شرقی کشور است و نمیتواند بحران کمبارشی در مرکز ایران را پنهان کند. تحلیل این آمار نشان میدهد تمرکز صرف بر میانگین کشوری، تصویر دقیقی از وضعیت واقعی منابع آب ارائه نمیدهد.
پوشش برف؛ گسترده، اما کمعمق
بررسی بولتنهای پوشش برف که هر ۱۰ روز یکبار بر اساس دادههای ماهوارهای منتشر میشود، حاکی از آن است که مساحت پوشش برف در بسیاری از مناطق کشور نزدیک به نرمال یا حتی اندکی بالاتر است. با این حال، این گستردگی به معنای ذخیره آبی مناسب نیست، چراکه در حوزه زاگرس مرکزی تنها حدود ۵۰ درصد بارش نرمال ثبت شده و در نتیجه حجم واقعی ذخایر برفی کمتر از حد معمول است.
بارشهای سنگین؛ فرصت یا تهدید؟
بارشهای شدید و کوتاهمدت در برخی مناطق جنوبی کشور که در مواردی به بیش از ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیمتر در یک شبانهروز رسیده، از یک سو میتواند منبع مهمی برای تأمین آب باشد و از سوی دیگر خطر سیلاب را افزایش دهد. تحلیل کارشناسان نشان میدهد بدون اجرای مؤثر طرحهای آبخیزداری و هدایت روانآبها، بخش زیادی از این بارشها بهجای تغذیه منابع آب، به خسارت تبدیل میشود.
بحران آب تهران؛ زمستان هم چارهساز نشد
با وجود کاهش مصرف آب در فصل زمستان، تهران همچنان در وضعیت تنش و حتی بحران آبی قرار دارد. رودخانههای طالقان، کرج و جاجرود که منابع اصلی تأمین آب شرب تهران و البرز محسوب میشوند، به دلیل ششمین سال پیاپی خشکسالی با افت شدید ذخایر روبهرو هستند. این شرایط نشان میدهد بحران آب پایتخت صرفاً مقطعی نیست و ریشهای ساختاری دارد.
ضرورت مدیریت مصرف؛ تنها راه عبور از شرایط فعلی
تحلیل شرایط موجود نشان میدهد ادامه مدیریت سختگیرانه مصرف آب، بهویژه در استانهای تهران و البرز، اجتنابناپذیر است. کاهش فشار آب، کنترل مشترکان پرمصرف و حفاظت از حوزههای بالادست باید از هماکنون با جدیت دنبال شود، چراکه هرگونه تعلل میتواند تأمین آب در فصل گرم آینده را با چالش جدی مواجه کند.
چشمانداز بارشها؛ امید محتاطانه به بهار
مدلهای پیشبینی فصلی نشان میدهد بیشترین احتمال برای بارشهای امسال در محدوده نرمال قرار دارد، هرچند نشانههایی از تداوم کمبارشی نیز دیده میشود. با توجه به احتمال تضعیف پدیده لانینا و حرکت به سمت شرایط خنثی، انتظار میرود بهار امسال نسبت به بهار بسیار خشک سال گذشته وضعیت بهتری داشته باشد؛ با این حال، این بهبود احتمالی نباید باعث کاهش حساسیت نسبت به مدیریت منابع آب شود.
