به گزارش همشهری آنلاین: از گذرهای اصلی وفرعی بازار بزرگ، صرافیهای خیابان فردوسی، پاساژهای خیابان سعدی و میدان هفتحوض تا راسته بازاردوم نازیآباد و واحدهای تجاری سهراه آذری. کرکره همه صنوف حتی کسب و کارهایآنلاین پایین آمد. نه فقط در تهران که در بسیاری از شهرهای کوچک و بزرگ کشور؛ از مالها تا بقالیهای تَهِ بنبست. آن هم در شرایطی که زور تورم با نرخ ارز، حسابیبه بازاریان و مردم چربیده بود و هیچ دخلی با هیچی خرجی نمیخواند. حالا چند روزی از آن ناآرامیها گذشته و اینترنت همچنان قطع است و بازاریان ماندهاند با روانی آسیبدیده و میلیاردها تومان خسارتی که شاید فقط خدا میداند، چطور جبران میشود.
چشمِ کور و اَبروی بیقرینه بازار
چند روز، پس از ناآرامیهاست و کسبه صنوف مختلف سعی دارند به روال پیش از روزهای گذشته بازگردند. هر چند هنوز کمی ترس و تردید جایی را در سر و دلشان، تنگ کرده اما به قول حاجنعیم از حجرهداران قدیمی بازار بزرگ پایتخت، دیگرچارهای نیست: «صاحبخانه، اجارهاش را میخواهد و بانک، معطل اقساط وام نمیماند. زن و بچه هم که بیشتر از چند روز نمیتوانند گرسنه بمانند...پس، گور پدر ترس...». یکی دو روز نخست، او نیز همراه بازاریان معترض، شعار سر میداد: «مُردیم از تورم، دولت بیا کاری کن».گرم و سرد کشیدهاست: «آمدیم ابروی بازار را درست کنیم که نگذاشتند...چشم بازار کور شد.»
دوباره میگوید: «نه در اخلاقِ بازاری جماعت و نه در دین و قانون ماست که بزنیم سر و شیشه مغازه کسی را که همراهیمان نمیکند، بشکنیم!» اشاره حاجنعیم در جمله آخرش به یکی از ویدیوهای پربازدید از روزهای اعتراض بازار استکه باهشتگ «بازاری، معترض است نه نامرد» منتشر شدهبود.
علی، کارگر تولیدی پوشاک در محدوده بازار حضرتیست: «توی هر مغازه بیشتر از ۱۰ میلیاردتومان جنس دپو شده و توی هر تولیدی هم دستکم چند ۱۰ میلیاردتومان پارچه، نخ، چرخهای خیاطی، دستگاههای اتو و بستهبندی است.»شبهای ناآرام، جان و تن بسیاری از بازاریان لرزید؛ یکی برای تعطیلی کسب و کارشان و یکی هم از سر فکر و خیال آتش گرفتن اجناس میلیاردیشان.
دخل چند صد هزاری و خرج نجومی
سالهاست که چراغ بیش از ۱۰۰ باب مغازه در راسته بازاردوم نازیآباد روشن است و روبهروی آن مغازهها، بیش از ۲۰۰ دستفروشبساط پهن کردهاند. در روزهای ناآرام اما هیچ یک از آنها نتوانستند دَشتیبه دخل خود بیندازند. شایان، فروشنده یکی از مغازههای این راسته میگوید: «یکی دو روز اول با آنکه کرکره را تا نیمه بالا میدادیم، خبری از مشتری نبود. روزهای بعدش هم که کسی جرات نداشت مغازهاش را باز کند...» به پرسش «چرا جرات نداشتند؟» این طور پاسخ میدهد: «خب، یکهو از یک وَری، یک عده با سنگ بهمان حمله میکردند.» با حساب و کتابی سرانگشتی میگوید: «دخل ۱۷ روز گذشته خیلی از کسبه به یک میلیون تومان هم نرسید.» این در حالیست که خرج روزشان شامل اجاره، دستمزد کارگران، ضرر سرمایه راکد و هزینههای جاری زندگی، هنوز هم سر به فلک کشیدهاست. پویا در همان راسته مغازه دارد. موبایل میفروشد: «وزیر اقتصاد گفته خسارت کسبه را برآورد میکنیم؛ خب این به چه کار ما میآید؟ ما خودمان میدانیم چقدر ضرر کردهایم...» پویا این را نیز گفت کهدر روز و شبهای ناآرام، بسیاری از طلافروشان از ترس تخریب و آتش زدن محل کسبشان، یا در مغازه خودخوابیده و یا طلاهایشان را به جایی دیگر انتقال دادهبودند.
بازاریان، ورشکسته و دلواپس
نگرانی و دغدغههای کسبه میدان هفتحوض نیز بیشباهت با باقی کسبه در دیگر بازارها نیست. ناهید در حاشیه پیادهروی میدان، بساط پوشاک زمستانی، گسترانده: «روزهای قبل از شلوغیها کارم را از ساعت ۱۰ و نیم صبح شروع میکردم چون میدانستم که تا ۱۰، ۹ شب، فرصت فروش دارم. ولی حالا از ۹ صبح میآیمچون احتمال دارد پیش از غروب دوباره شلوغ شود. هر چند صبح زود آمدنمان هم بیفایده است؛ مشتری نیست...»
از شلوغیهای دوباره، میگوید: «مثل آن روزها دوباره شلوغ نشده ولی تقریبا همه کسبه میترسند و تعداد قابل توجهیشان هم غروب نشده، تعطیل میکنند.» بسیاری از کسبه از نهادهایی صنفی و دولتی، پیامی با چنین مضمون دریافت کردهاند «طبق روال سابق، اصناف میتوانند تا پیش از نیمهشب دایر باشند...». این را مولود از مغازهداران بلوار وکیلآباد مشهد میگوید: «بدمان نمیآید تا دیروقت کار کنیم. به شرطی که همه سر کار خود باشند...» منظورش از همه، یکی ناوگان حمل و نقل عمومی به قرار قبل (از ۵:۳۰ تا ۲۳) است؛ مشتریان با اتوبوس، تاکسی و مترو به بازار میآیند.
سفارشهای اینترنتی؛ میان زمین و آسمان
روزگار کسب و کارهای دیجیتال، بیرونقتر به نظر میآید. با قطع سراسری اینترنت هم فعالان آنلاینشاپها و هم مشتریان آنها سرگردان و متضرر شدهاند. مریم چند سالیست که فروشگاه اینترنتی پوشاک راه انداخته: «یک روز از سرعت اینترنت ضرر میکنیم و یک روز هم از ناآرامی. ما از خیرِ تسهیلات ویژه مشاغل آنلاین گذشتهایم، شما را به خدا، اینترنت را وصل کنید.» پانیذ با آنکه بلاگر است اما او نیز با قطع اینترنت، دچار چالش شده: «پیشپرداخت همه سفارشهای تبلیغ در پیجم را با کلی خسارت برگرداندم. قسمت بد ماجرا اینجاست که نمیدانیم تا کی این وضع ادامه دارد.»
روز گذشته، خبر آمد وزیر ارتباطات ابراز امیدواری کردهاست به زودی اینترنت برقرار خواهدشد. این در حالیست که آقای وزیر، پیشتر گفته بود با توجه به شرایط امنیتی بهوجود آمده، مجوز صدور دسترسی مجدد به اینترنت از حوزه اختیار آن وزارتخانه خارج است. سوی دیگر کسب و کارهای آنلاین، مشتریانی هستند که پول خریدهای مجازیشان را پرداختهاند ولی چیزی دستشان را نگرفتهاست. مانند رضا که اوایل ماه جاری، کالایی به ارزش ۱۲ میلیونتومان خرید کرد: «قرار بود اواسط ماه به دستم برسد که نرسید. حالا هم فقط یک شماره موبایل دارم که آن هم یک خط درمیان قطع است...»
