تغییرات در موقعیت پلکها اغلب با افزایش سن رخ میدهد
انواع مختلفی از مالپوزیشن پلک وجود دارد. تقریباً همه آنها نتیجه پیری هستند و نیاز به درمان جراحی دارند. مالپوزیشن پلک به تغییرات در موقعیت صحیح پلکها، هم پلک بالایی و هم پایینی، اطلاق میشود. این موقعیتهای غیرطبیعی میتواند به دلایل مختلفی باشد، هرچند شایعترین آن شلی پوست است و سپس پیری.
این مشکل اغلب در بزرگسالان مسنتر شایع است. در این گروه سنی، شیوع آن بین ۱۰٪ تا ۱۷٪ متغیر است.
این تغییرات بر هماهنگی چهره تأثیر میگذارد و در برخی موارد، مشکلات بینایی ایجاد میکند. علائم این تغییر در موقعیت پلکها بسته به هر نوع متفاوت است و پنج نوع توصیف شده است:
۱. اکتروپیون (برونگردی پلک)
۲. انتروپیون (درونگردی پلک)
۳. پتوز پلک (افتادگی پلک)
۴. درماتوشالازی (شلی و اضافی پوست پلک)
۵. رتراکسیون پلک (عقبرفتگی یا بالا بودن غیرطبیعی پلک)
شلی پوست اصلیترین علت مالپوزیشن پلک است
پلکها از کره چشم محافظت میکنند. آنها مسئول مرطوب کردن چشم از طریق پلک زدن هستند. اشک در غدد اشکی واقع در بالای کانتوس داخلی چشم تولید میشود. این مایع چشم را مرطوب، تمیز و محافظت میکند.
در شرایط طبیعی، پلک پایین لبه آزادی دارد که در تمام طول خود بر روی سطح کره چشم قرار میگیرد. این امر تماس مناسب با کیسه اشکی را فراهم میکند و فرصت میدهد که مژهها به سمت جلو جهتگیری کنند، بدون اینکه به کره چشم برخورد کنند.
لبه آزاد پلک پایین به یک سوم میانی کره چشم متصل است، بدون اینکه اسکلرا را نمایان کند یا قرنه را بپوشاند (دقیقاً بین مرز قرنه و اسکلرا قرار دارد). در مقابل، لبه آزاد پلک بالایی دو میلیمتر از قرنه را میپوشاند.
در این وضعیت، لبه آزاد پلک پایین به سمت بیرون چرخیده است و اغلب پوست و مخاط پلک نمایان میشود. نمایان شدن مخاط میتواند باعث تحریک چشمی و کراتینیزاسیون شود.
قرمزی ملتحمه، احساس جسم خارجی، اشکریزی بیش از حد (اپیفورا) وجود دارد و مستعد عفونتهای سطح چشم میشود. علت اصلی آن از دست دادن الاستیسیته بافت (شلی پوست) به دلیل پیری است.
همچنین میتواند ناشی از فلج عصب صورتی، جای زخم ناشی از تروما یا جراحیهای قبلی باشد. ممکن است نتیجه استفاده از قطرههای مصنوعی برای گلوکوم، قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب و تومورهای چشمی باشد.
درمان اولیه استفاده از اشک مصنوعی است، اما اصلاح قطعی آن جراحی است.
در این مالپوزیشن پلک، لبه آزاد پلک پایین به سمت داخل چرخیده است. بنابراین، پوست پلک و مژهها مستقیماً با قرنیه تماس پیدا میکنند و فقط با بستن محکم چشم به موقعیت اصلی برمیگردند. تماس مژهها با قرنیه میتواند از عفونتهای داخل چشمی تا ساییدگی یا زخم قرنه ایجاد کند.
علل آن متنوع است و شامل موارد زیر میشود:
• بیماریهای پوستی منجر به شلی
• ضعف پوست به دلیل سن
• تروما که باعث جای زخم شده
• فلج عصب صورتی
• ضعف عضلانی
• نقصهای قرنه
• جراحی قبلی
• عفونت چشمی
علائم مشابه اکتروپیون است (اپیفورا، تاری دید، چشم قرمز، احساس جسم خارجی)، اما بیشتر با کاهش میدان دید همراه است و تهاجمیتر است زیرا تماس مستقیم با قرنه دارد. درمان آن جراحی است.
در برخی موارد، با قطرههای چشمی خاص تسکین مییابد. تزریق بوتاکس نیز استفاده میشود.
پتوز افتادگی پلک بالایی و کاهش میدان دید را به همراه دارد
پتوز پلک به پایین آمدن یا افتادگی پلک بالایی زیر موقعیت طبیعی آن اشاره دارد. آن را با عدم تقارن بیش از ۲ میلیمتر بین باز شدن دو چشم یا پایین آمدن بیش از ۲ میلیمتر پلک بالایی بر روی کره چشم تعریف میکنند. از دیدگاه بالینی، در این نوع مالپوزیشن پلک، علامت اصلی ناتوانی در حفظ باز شدن مناسب چشم است. در نتیجه، میدان دید نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
منشأ آن میتواند مادرزادی یا اکتسابی باشد. در نوع مادرزادی، سندرم پلک شل صحبت میکنیم. نوع اکتسابی ممکن است به دلیل شلی پوست، ادم پلک، تومورهای اوربیت یا مشکلات عضلات چشمی مانند میاستنی گراویس یا بلفارواسپاسم ضروری باشد.
درمان فقط جراحی است و نیاز به مداخله در عضلات چشمی دارد.
در میان مشکلات مختلف تأثیرگذار بر موقعیت پلکها، درماتوشالازی داریم. این وضعیت اضافی و شلی پوست پلک است، عمدتاً در پلک بالایی، با تجمع چینوچروک و کیسههای چربی.
به صورت برجستگی پلک بالایی یا وجود کیسههای کوچک متعدد در پلک پایین ظاهر میشود. ممکن است تغییرات در میدان دید به دلیل انسداد وجود داشته باشد.
اکثر افراد مبتلا مسن (بالای ۶۰ سال) هستند. با این حال، ممکن است مؤلفه ژنتیکی نیز وجود داشته باشد، مانند پلک شل.
حل آن جراحی است، به وسیله بلفاروپلاستی. کیسههای چربی برداشته میشود و بافت اضافی حذف میگردد.
بلفاروپلاستی همچنین یک مداخله زیبایی است. هرچند با تکنیک مشابه، اهداف در هر مورد متفاوت است.
این وضعیت به سادگی موقعیت غیرطبیعی بالای پلک بالایی یا موقعیت پایین پلک پایین است. بنابراین، کره چشم به درستی پوشیده نمیشود و در معرض عوامل خارجی قرار میگیرد. تظاهرات بالینی بسته به عاملی که با چشم تماس پیدا میکند متفاوت است. علاوه بر تغییر زیبایی در هماهنگی چهره. معمولاً عفونتهای مکرر چشم و تاری دید وجود دارد.
علل آن متنوع است و شامل موارد زیر میشود:
• تومورها (تراتوما)
• میوپیا درجه بالا
• بیماری تیروئید
• شلی بافت
• تأثیر بر اندازه استخوانهای اوربیتال
بلفاروپلاستی هم درمان زیبایی و هم درمانی برای پلک است
1. مالپوزیشن پلک یا تغییرات در موقعیت پلکها چیست؟
به موقعیت غیرطبیعی پلکهای بالا یا پایین گفته میشود که لبه پلک از جای طبیعی خود خارج شده و باعث مشکلات زیبایی یا عملکردی میشود. شایعترین علت آن پیری و شلی پوست است.
2. آیا تغییرات موقعیت پلک با افزایش سن طبیعی است؟
بله، کاملاً طبیعی و شایع است. بعد از ۵۰-۶۰ سالگی، به دلیل کاهش الاستیسیته پوست و عضلات، شیوع آن به ۱۰-۱۷٪ میرسد.
3. آیا این مشکلات قابل پیشگیری هستند؟
نه به طور کامل، چون عمدتاً ناشی از پیری است، اما تشخیص زودرس و مراجعه به چشمپزشک میتواند از شدید شدن آن جلوگیری کند.
4. علائم کلی تغییرات موقعیت پلک چیست؟
اشکریزی زیاد، احساس جسم خارجی، قرمزی چشم، تاری دید، کاهش میدان دید، تحریک مداوم چشم و تغییر ظاهر چهره.
5. آیا همه انواع مالپوزیشن پلک نیاز به جراحی دارند؟
در موارد خفیف گاهی با قطره، بوتاکس یا اشک مصنوعی کنترل میشود، اما درمان قطعی و دائمی تقریباً همیشه جراحی است.
6. جراحی تغییرات موقعیت پلک چطور انجام میشود؟
سرپایی و معمولاً با بیحسی موضعی، بدون نیاز به بستری. میتواند از راه پوست یا از داخل پلک (ملتحمه) باشد و عوارض کمی دارد.
7. آیا جراحی پلک فقط زیبایی است یا درمانی هم هست؟
هر دو. در مواردی مثل پتوز و انتروپیون عمدتاً درمانی (بهبود دید و جلوگیری از عفونت) و در درماتوشالازی اغلب هم زیبایی و هم عملکردی است.
چون علل بسیار متنوع است و عمدتاً با پیری مرتبط، مالپوزیشن پلک را نمیتوان پیشگیری کرد، اما میتوان زود درمان کرد. بنابراین مهم است که در صورت علائم مشکوک، به چشمپزشک مراجعه شود. تشخیص آن ساده است و با معاینه چشمپزشکی. درمان قطعی آن جراحی است. با جراحی تغییر مکان یا بازسازی آناتومیک و عملکردی پلک انجام میشود. میتواند از خارج (از طریق پوست) یا داخل (از طریق ملتحمه) انجام شود. این جراحی نیاز به بستری ندارد و عوارض کمی دارد.
گردآوری:بخش سلامت بیتوته
