خبرگزاری مهر، گروه استانها: در ادامه فضاسازیهای رسانهای مقامات آمریکایی علیه جمهوری اسلامی ایران، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا با انتشار پیامی در فضای مجازی، بار دیگر با ادبیاتی مداخلهجویانه به طرح ادعاهایی درباره تحولات داخلی ایران پرداخت و مدعی شد در صورت برخورد خشونتآمیز با معترضان، واشنگتن از آنها حمایت خواهد کرد.
در همین راستا، «محمد جلایی» استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ریشههای تاریخی و اهداف واقعی اینگونه مواضع، به تحلیل ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی سیاستهای آمریکا علیه ایران پرداخت.
تحریمهای فلجکننده؛ پروژهای برای حذف ایران از دهه ۹۰
جلایی با اشاره به مشکلات اقتصادی کشور بهویژه پس از فتنه ۸۸، اظهار کرد: تحریمهای گستردهای که غرب از آن با عنوان «تحریمهای فلج کننده» یاد میکرد، با هدف جلوگیری از ورود جمهوری اسلامی ایران به دهه ۹۰ و حتی رسیدن به چهلمین سالگرد انقلاب طراحی شده بود. هدف اصلی، نه صرفاً فشار اقتصادی، بلکه حذف ایران از معادلات نظام بینالملل بود.
این استاد دانشگاه با اشاره به تجربه تاریخی ایران در مواجهه با آمریکا تصریح کرد: در تاریخ معاصر، نمونه بارز بیاعتمادی به آمریکا، کودتای ۲۸ مرداد علیه دولت ملی مصدق است؛ دولتی که در اوج اعتماد به غرب و حتی در حالی که نخستوزیر آن مدتی قبل مهمان رئیسجمهور آمریکا بود، با هماهنگی واشنگتن سرنگون شد.
وی افزود: حتی در دوره پهلوی که ایران عملاً دولتی کاملاً وابسته به آمریکا بود، واشنگتن حاضر نشد در پروژههایی مانند ذوبآهن یا انتقال واقعی فناوری هستهای صلحآمیز به ایران کمک کند؛ چراکه اساساً با پیشرفت مستقل ایران مسئله داشت.
کارنامه آمریکا در منطقه؛ اشغال بدون دستاورد
جلایی با اشاره به حضور نظامی آمریکا در منطقه گفت: بیش از ۲۰ سال حضور در افغانستان و عراق چه دستاوردی برای مردم این کشورها داشت؟ آیا امنیت، رفاه یا دموکراسی به ارمغان آورد؟ تجربه لیبی، سوریه و سایر کشورهایی که هدف مداخله قرار گرفتند، نشان میدهد که نتیجه این سیاستها چیزی جز تجزیه، فقر، ناامنی و بحرانهای مزمن نبوده است.
وی با تأکید بر اهداف راهبردی آمریکا خاطرنشان کرد: هدف اصلی آمریکا و متحدانش از جمله انگلیس، فرانسه و آلمان، بیثباتسازی منطقه و تثبیت یک قدرت بلامنازع یعنی رژیم اشغالگر قدس است. پایگاههای آمریکا در منطقه، از قطر تا امارات، هر یک نقش مشخصی در پروژههای جاسوسی، نظامی و مداخله گرایانه ایفا میکنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با اشاره به اثرگذاری تحریمها گفت: تحریمها بدون تردید بر اقتصاد کشور تأثیر داشتهاند و این موضوع مورد تأیید همه مسئولان است، اما بخش مهمی از مشکلات اقتصادی به عواملی فراتر از تحریم، از جمله نفوذ، ناکارآمدیها و اختلالات داخلی بازمیگردد که باید بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
تحریم یا سوءمدیریت؛ کدام عامل فشار بیشتری بر معیشت مردم دارد؟
جلایی با تفکیک میان اثر تحریمها و مشکلات داخلی تأکید کرد: همه فشارهای اقتصادی را نمیتوان صرفاً به تحریم نسبت داد برخی تصمیمگیریها و مداخلات در داخل، چه آگاهانه و چه ناآگاهانه، اثرات مخربتری بر معیشت مردم گذاشته است نمونه آن را میتوان در برخی حوزهها از جمله تأمین نهادههای دامی مشاهده کرد که با تأخیر در واردات و تصمیمات نادرست، منجر به گرانیهای طولانیمدت شد.
وی افزود: اینگونه اقدامات، چه از سر غفلت و چه در اثر نفوذ، مستقیماً سرمایه اجتماعی را هدف قرار میدهد و نارضایتی عمومی را افزایش میدهد جانِ کلام این روند در یک واژه خلاصه میشود؛ «گرانسازی» که نتیجه آن کوچک شدن سفره مردم است.
اقتصاد و شکاف میان منابع و نیازها
این استاد دانشگاه با اشاره به مبانی علم اقتصاد تصریح کرد: اقتصاد به معنای مدیریت منابع محدود در برابر نیازهای نامحدود است و این بهطور طبیعی یک شکاف ایجاد میکند هنر دولتها و حاکمیتها این است که این شکاف را به تدریج کاهش دهند یا دستکم از تعمیق ناگهانی آن جلوگیری کنند.
جلایی خاطرنشان کرد: زمانی که شاهد افزایش ناگهانی نرخ ارز و بهدنبال آن کاهش قدرت خرید مردم و تضعیف پول ملی هستیم، عملاً امکان ایفای وظایف اجتماعی دولت در حوزه معیشت و رفاه عمومی با اختلال مواجه میشود.
نسخهپیچی مدعیان فشار؛ ارجاع به کارنامه خودشان
وی با انتقاد از اظهارات مقامات آمریکایی گفت: کسانی که خود عامل اصلی این فشارها هستند، امروز نمیتوانند برای ملت ایران نسخه علاج بپیچند. باید آنها را به کارنامه خودشان ارجاع داد. تجربه بحران کرونا نشان داد که علیرغم تحریمها، این آمریکا و برخی کشورهای اروپایی بودند که بالاترین میزان تلفات انسانی را ثبت کردند.
جلایی افزود: الگوی لیبرالیسم اقتصادی و بازار آزاد مطلق که در آن کشورها حاکم است و متأسفانه گاهی آثار آن در برخی تصمیمگیریهای داخلی نیز دیده میشود، در بزنگاهها معیشت مردم را قربانی میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با اشاره به پیامدهای آزادسازیهای بدون ملاحظه گفت: وقتی نرخ ارز یا قیمت نهادههای اساسی بهصورت دستوری و ناگهانی افزایش پیدا میکند، زنجیرهای از تورم در جامعه شکل میگیرد. افزایش چند برابری قیمتها بدون آمادهسازی و پیشبینی، فشار مستقیم بر زندگی مردم وارد میکند.
اعتراضات اجتماعی؛ تفکیک مطالبهگری از اغتشاش
جلایی با اشاره به تجربه مدیریتی خود اظهار داشت: اعتراض و تجمع صنفی و اجتماعی در کشور همواره وجود داشته و امری طبیعی است در سالهای مختلف، در استانها و در سطح کشور، دهها و حتی صدها تجمع قانونی برگزار شده که مطالبات مردم مطرح و پیگیری شده و بدون تنش پایان یافته است.
وی ادامه داد: مسئله زمانی تغییر میکند که با شعارهای سازماندهیشده و خارج از چارچوب مطالبات واقعی مردم، تلاش میشود مسیر اعتراضات به سمت بیثباتسازی سوق داده شود. در این شرایط، تفکیک میان اعتراض بحق و پروژه اغتشاش، یک ضرورت جدی برای جامعه و نخبگان است.
جلایی با اشاره به تحولات اخیر در برخی شهرهای کشور گفت: در روزهای اخیر شاهد بودیم که در برخی نقاط، مطالبات مردمی با هدایت و تحریک بیرونی، از مسیر طبیعی خود خارج و به اغتشاش تبدیل شد در مقابل، حضور گسترده مردم در نمازهای جمعه و واکنشهای صریح اقشار مختلف جامعه، نشان داد که بدنه اجتماعی کشور نسبت به این پروژهها آگاه است.
وی افزود: رسانه ملی و سایر رسانهها با انعکاس گفتوگوهای مردمی بهخوبی نشان دادند که جمهوری اسلامی ایران برخاسته از رأی مردم و متکی بر ایمان و حضور اجتماعی آنهاست. این واقعیت نه پدیدهای تازه است و نه امری غیرمنتظره؛ همانگونه که در مقاطع حساس گذشته نیز تجربه شده است.
بازتولید سناریوی شکستخورده؛ از جنگ سخت تا جنگ خیابانی
این استاد دانشگاه با اشاره به تحلیلهای مطرحشده در محافل خارجی تصریح کرد: به نظر میرسد بخشی از این تحرکات، نتیجه یک اشتباه محاسباتی و بازتولید سناریویی شکستخورده است سناریویی که بر اساس آن تصور میکردند با فشار خارجی یا تهدید نظامی، مردم به خیابانها خواهند آمد و زمینه مداخله فراهم میشود.
جلایی خاطرنشان کرد: اظهارات اخیر ترامپ و برخی مقامات آمریکایی، دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ تلاش برای تحریک جامعه و القای تقابل مردم با مردم. این در حالی است که همزمان، شواهدی از سازماندهی و اجیر کردن افراد برای ایجاد تنش و تولید تصاویر رسانهای دیده میشود.
تقابل مردم با مردم؛ پروژهای ناکام
وی ادامه داد: وقتی کسانی که خود عامل فشار اقتصادی هستند، از گرانی سخن میگویند، اما همزمان به دنبال تشدید تنشهای اجتماعی و ایجاد درگیری میان مردماند، تناقض آشکار میشود هدف این پروژهها، نه دفاع از حقوق مردم، بلکه ایجاد شکاف اجتماعی و بهرهبرداری رسانهای است.
جلایی با اشاره به سابقه این اقدامات گفت: تجربه فتنه ۸۸ نشان داد که دشمن حتی از مقدسترین مناسبتها نیز ابایی ندارد. آن روز به عاشورا و نمادهای دینی تعرض شد و امروز نیز تلاش میشود در ایام ملی و مذهبی، از جمله دهه بصیرت، بار دیگر میزان آگاهی و هوشیاری مردم ایران آزموده شود.
دستگیری عوامل وابسته؛ اغتشاشگران مردم نبودند
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با اشاره به اخبار رسمی اظهار داشت: دستگیریهای اخیر نشان داد که بسیاری از عناصر فعال در اغتشاشات، اساساً ارتباطی با مطالبات مردمی نداشتند این افراد، هرچند دارای شناسنامه ایرانی بودند، اما وابستگی آشکار به دشمن داشتند و برخی حتی بهصورت سازمانیافته و با اهداف مشخص وارد میدان شده بودند.
وی افزود: هدف اصلی این عناصر، کنترل مقطعی صحنه و تولید محتوای تصویری برای رسانههای معاند و بهرهبرداری تبلیغاتی در خارج از کشور است؛ اقدامی که در ازای آن، مزد و حمایت دریافت میکنند.
روایت عقلانی؛ پاسخ مردم ایران
جلایی تأکید کرد: خنثیسازی این پروژهها نیازمند روایت عقلانی و صادقانه است؛ روایتی که امروز از زبان خود مردم شنیده میشود. اگر به مصاحبهها نگاه کنیم، با وجود تفاوت سلیقهها، اقوام و دیدگاهها، یک پیام مشترک وجود دارد؛ مسائل کشور، مسائل داخلی است و هیچ ارتباطی به دشمنانی ندارد که در ماهها و سالهای اخیر، خصومت خود را آشکارا نشان دادهاند.
جلایی با انتقاد از مواضع اخیر مقامات آمریکایی گفت: چگونه کشوری که سابقه حمایت از تجزیه ایران و آمادگی برای تبدیل کشور به یک جغرافیای چندپاره را داشته، امروز میتواند مدعی حمایت از مردم ایران شود؟ قاتل ملت ایران نمیتواند در کنار مردم ایران بایستد و برای آنها تعیین تکلیف کند.
وی افزود: ملت ایران این واقعیتها را پیشتر نیز تجربه کرده است حضور چند دههای آمریکا در ایرانِ پیش از انقلاب، سرشار از جنایت، تحقیر و مداخله بود؛ مسائلی که در خاطرات، اسناد و حتی اعترافات صریح خاندان پهلوی و مقامات آن رژیم بهروشنی ثبت شده است.
اعترافات تاریخی؛ حکومت برای رضایت آمریکا، نه ملت
این استاد دانشگاه تصریح کرد: بسیاری از مقامات رژیم پهلوی صراحتاً اذعان کردهاند که ظلم به مردم ایران با دستور و برای جلب رضایت آمریکا و قدرتهای خارجی صورت میگرفت. انقلاب اسلامی این ساختار وابسته را برچید و نظامی را مستقر کرد که مشروعیت خود را از رأی مردم میگیرد.
جلایی با تأکید بر پیوند مردم با نظام گفت: مردم ایران انقلاب خود، وطن خود و رهبری خود را دوست دارند و در عین حال، از مسئولان خادم حمایت و نسبت به خیانت و ناکارآمدی معترضاند. این حق اعتراض، هم در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده و هم در عمل شنیده شده است.
وی افزود: حتی رهبر معظم انقلاب بارها تأکید کردهاند که مسئولان نباید در موضوع معیشت مردم مماشات کنند و باید با جدیت به وظایف خود عمل کنند. این مطالبهگری، یک اصل پذیرفتهشده در نظام جمهوری اسلامی است.
تحریمها و مسئولیت داخلی؛ ضرورت تصمیمات عاجل
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با اشاره به تجربه سالهای اخیر گفت: فشار تحریمها و دشمنیهای خارجی، یک درس مهم برای داخل داشته است؛ اینکه مسئولان باید با تصمیمات عاجل و مؤثر، از بروز پدیدههایی مانند گرانسازی، بیثباتی قیمتها و کاهش قدرت خرید مردم جلوگیری کنند ابزار این کار در داخل کشور وجود دارد و نباید در این زمینه به حداقلها قانع شد.
جلایی با تفکیک مفهومی میان اعتراض و اغتشاش تأکید کرد: اعتراض بهمعنای مطالبهگری قانونی، امری پذیرفتهشده و رایج است؛ همان تجمعاتی که در طول سال در استانها و سراسر کشور برگزار میشود. اما زمانی که این اعتراض از مسیر قانونی خارج شده و به تخریب اموال عمومی، آسیب به زیرساختها و اخلال در خدمات عمومی منجر شود، ماهیت آن به اغتشاش تغییر میکند.
کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: مردم ایران در حوادث مختلف، تجربه کردهاند که چگونه مطالبات بحق آنها مورد سوءاستفاده قرار گرفته و به اغتشاش تبدیل شده است؛ از همین رو، امروز با هوشیاری بیشتری با این سناریوها مواجه میشوند.
کارنامه سیاه مدعیان؛ از تحریم دارو تا قحطیسازی
این استاد دانشگاه با اشاره به رفتارهای ضدانسانی آمریکا گفت: کشوری که حتی دارو، واکسن، غذا و شیر خشک را در دوران کرونا تحریم میکند، چگونه میتواند مدعی کمک به ملت ایران باشد؟ این رفتارها مسبوق به سابقه است؛ از قحطیهای تحمیلشده در جنگهای جهانی که به شهادت اسناد تاریخی، میلیونها ایرانی را قربانی کرد، تا تحریمهای گسترده امروز.
جلایی تأکید کرد: مطالبات مردم ایران باید بهطور کامل و صریح به رسمیت شناخته شود و برای تحقق آنها در چارچوب داخلی تلاش شود. جمهوری اسلامی در قانون اساسی خود حقوقی را برای مردم به رسمیت شناخته که در هیچیک از نظامهای پیشین ایران سابقه نداشته است.
وی افزود: بازگشت به الگوهایی که دهها هزار ایرانی را قربانی کردند و با دستگاههای سرکوبگر، ملت را تحت فشار قرار دادند، نه خواست مردم است و نه آیندهای برای کشور رقم خواهد زد.
اعتراف به واقعیت ایران؛ بنبست پروژه بازگشت به گذشته
جلایی در جمعبندی سخنان خود اظهار داشت: حتی برخی جریانهای مخالف امروز ناگزیر به این واقعیت اذعان میکنند که در ایران جایی برای بازتولید حکومتهایی نظیر رژیم ساقطشده پهلوی وجود ندارد. مردم ایران انقلاب خود و رهبری خود را دوست دارند و این حقیقتی است که در بزنگاههای مختلف تاریخی خود را نشان داده است.
وی افزود: به یقین عبور از این دوره نیز بهعنوان تجربهای دیگر در حافظه جمعی ملت ایران ثبت شود و بار دیگر شاهد درخشش مردم و همت مسئولان برای حل مشکلات، بهویژه در حوزه معیشت و اقتصاد باشیم.
این استاد دانشگاه با اشاره به روندهای پیشرو تصریح کرد: آنچه امروز اهمیت دارد، تصمیمگیریهای دقیق و مسئولانه، به ویژه در لایههای بودجهای کشور است تفاهم میان دولت و مجلس و توجه به اولویت معیشت مردم، میتواند زمینه حفظ سفره مردم و بهبود شرایط اقتصادی را فراهم کند.
خطاب به جوانان؛ تاریخ را دوباره بخوانید
جلایی خطاب به آن دسته از جوانان و افرادی که آگاهانه یا ناآگاهانه در معرض فضاسازیهای رسانهای قرار میگیرند، گفت: مطالعه تاریخ کشور و توجه به هزینههایی که ملت ایران در مسیر استقلال و عزت پرداخته است، میتواند مانع از تکرار خطاها شود. شعارهایی که از بیرون مرزها و با اهداف هیجانی تولید میشوند، در نهایت آسیب آن متوجه خود جامعه خواهد بود.
وی با اشاره به نقش فضای مجازی تأکید کرد: فضای مجازی، مانند هر ابزار اجتماعی دیگر، باید در چارچوب قانون ساماندهی شود. امروز شاهد هستیم که در برخی بسترهای مجازی، حجم بالایی از روایتهای جعلی، تحریفشده و هجمههای سازمانیافته علیه ملت ایران منتشر میشود؛ در حالی که همین کشورهایی که مدعی آزادی مطلق هستند، در داخل مرزهای خود سختگیرانهترین محدودیتها را اعمال میکنند.
جلایی خاطرنشان کرد: ساماندهی قانونی فضای مجازی نه محدودسازی مردم، بلکه صیانت از افکار عمومی و امنیت اجتماعی است و انتظار میرود مسئولان با درس گرفتن از تجربیات اخیر، در این مسیر تصمیمات دقیقتری اتخاذ کنند.
دشمنی آمریکا با ایران؛ تاریخچهای از کودتا، جنگ و ترور
از کودتای ۲۸ مرداد و حمایت از ترور و تجزیهطلبی گرفته تا تحریم دارو و غذا، پشتیبانی از صدام در جنگ هشتساله، ساقطکردن هواپیمای مسافربری با بیش از ۲۹۰ شهید، نقشآفرینی مستقیم و غیرمستقیم در ترور مسئولان و فرماندهان خدوم کشور از جمله شهید حاج قاسم سلیمانی و در نهایت جنگ ۱۲ روزهای که همزمان با ادعای مذاکره و با دستور مستقیم ترامپ رقم خورد؛ همه و همه سندی روشن و انکارناپذیر از دشمنی عمیق، مستمر و ماهوی شیطان بزرگ آمریکا با ملت و نظام جمهوری اسلامی ایران است.
