به گزارش روز دوشنبه ایرنا، «آسیا تایمز» در مطلبی نوشت که مهمترین تحول هفته گذشته در منطقه هند-اقیانوس آرام نه سخنرانیهای «گفتوگوی شانگری-لا» در سنگاپور، بلکه تصمیمات نشست وزیران خارجه «کواد» در دهلینو بود. در این نشست، چهار کشور عضو از طرحهای جدیدی در زمینه توسعه زیرساختها در اقیانوس آرام، از جمله احداث بندر در فیجی، همکاری در حوزه نظارت دریایی، آگاهی از حوزه دریایی و مشارکت در تأمین مواد معدنی حیاتی رونمایی کردند.
گزارش میافزاید که تاکید و تمرکز کواد بر فیجی نشاندهنده تغییر ماهیت رقابتهای راهبردی در منطقه است. در حالی که مباحث نشست شانگری-لا عمدتاً بر موازنههای نظامی متمرکز بود، اکنون رقابت قدرتها بیش از گذشته به زیرساختها، شبکههای لجستیکی، مسیرهای تجاری و کریدورهای دریایی گسترش یافته است.
به نوشته این گزارش، این تغییر رویکرد نشان میدهد که جغرافیای اقتصادی دوباره به یکی از عوامل اصلی تعیینکننده توازن قدرت در منطقه تبدیل شده است. تمرکز همزمان بر فیجی و پروژه «گریت نیکوبار» هند در شرق اقیانوس هند، بیانگر شکلگیری یک راهبرد واحد در سراسر منطقه هند-اقیانوس آرام است.
این گزارش با استناد به دادههای «کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل» (UNCTAD) یادآور میشود که حدود ۸۰ درصد تجارت جهانی از نظر حجم از طریق دریا انجام میشود. بخش عمده رشد اقتصادی آسیا نیز به مسیرهای دریایی متکی است که از خلیج فارس، اقیانوس هند، تنگه مالاکا و دریای جنوبی چین تا اقیانوس آرام امتداد دارند.
این گزارش تأکید میکند که دریای جنوبی چین یکی از مهمترین شریانهای اقتصاد جهانی است؛ بهگونهای که حدود یکسوم تجارت دریایی جهان به ارزش بیش از سه تریلیون دلار در سال از این آبراه عبور میکند. همچنین بیش از ۳۰ درصد تجارت دریایی نفت خام و نزدیک به ۴۰ درصد محمولههای گاز طبیعی مایعشده جهان از این مسیر انتقال مییابد.
در ادامه آمده است که با افزایش تمرکز زنجیرههای تأمین جهانی بر تعداد محدودی از مسیرهای دریایی و گلوگاههای راهبردی، اهمیت بنادر، مراکز لجستیکی، شبکههای مخابراتی و کابلهای زیردریایی افزایش یافته است. این زیرساختها دیگر صرفاً داراییهای تجاری محسوب نمیشوند، بلکه بهعنوان مؤلفههای امنیت اقتصادی و تابآوری ملی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
به نوشته گزارش، گسترش نفوذ اقتصادی چین در آسیا، آفریقا، خاورمیانه و اقیانوس آرام از طریق طرح «کمربند و جاده» و همچنین حضور شرکتهای چینی در بنادر، مراکز لجستیکی و شبکههای ارتباطی، نگرانیهایی را در میان کشورهایی مانند هند، ژاپن و استرالیا ایجاد کرده است. این کشورها بیش از آنکه نگران یک پروژه خاص باشند، نسبت به تأثیر افزایش نفوذ چین در شبکههای زیرساختی منطقه ابراز نگرانی میکنند.
«آسیا تایمز» همچنین به اهمیت فزاینده جزایر اقیانوس آرام اشاره و تاکید میکند که گسترش روابط دیپلماتیک و سرمایهگذاریهای زیرساختی چین در کشورهایی مانند کیریباتی، جزایر سلیمان، پاپوا گینه نو و وانواتو، جایگاه این منطقه را در محاسبات راهبردی تغییر داده است. توافق امنیتی سال ۲۰۲۲ میان چین و جزایر سلیمان نیز نگرانیها درباره تبدیل نفوذ اقتصادی پکن به دسترسی راهبردی گستردهتر را تقویت کرده است.
در پایان گزارش آمده است که پروژه «گریت نیکوبار» هند و طرح توسعه زیرساختی فیجی، نماد تغییر گستردهتری در راهبرد کواد هستند. در این چارچوب، موضوعاتی مانند مواد معدنی حیاتی، کابلهای زیردریایی، تابآوری زنجیره تأمین، زیرساختهای دیجیتال و نظارت دریایی در مرکز مباحث این ائتلاف قرار گرفتهاند؛ زیرا این حوزهها محل تلاقی امنیت اقتصادی و رقابت ژئوپلیتیکی در منطقه هند-اقیانوس آرام به شمار میروند.
